Tarihte bugün Atatürk

 

01 AĞUSTOS

 

1 Ağustos 1914 – Birinci Dünya Savaş'ının fiilen başlaması. (Almanya'nın Rusya'ya harp ilanı ile I. Dünya Savaşının başlaması. Almanya 3 Ağustos 1914 günü de Fransa'ya harp ilan etmiştir. Bazı kaynaklar, Avusturya-Macaristan Veliahtı'nın 28 Haziran 1914'de öldürülüşünü takiben Avusturya-Macaristan'ın Sırbistan'a harp ilanını, I. Dünya Savaşının başlangıcı olarak almaktadırlar).[Kocatürk]

 

1 Ağustos 1914 – Düşman gemilerinin Çanakkale boğazı dışındaki gözlem ve keşif faaliyetlerine başlaması. (Bu faaliyet 27 Eylül 1914'e dek sürmüştür. (27 Eylül'de boğaz gemi trafiğine kapatılmıştır.) (Gelibolu, Erol Mütercimler)

 

1 Ağustos 1915 – Atatürk'ün Kuzey Grubu ve 3. Kolordu Komutanı Esat (Bülkat) Paşa'ya -Çanakkale savaşlarındaki yararlıklarından ötürü terfi etmesi nedeniyle- tebrik yazısı ve Esat Paşa'nın cevabı: "Bu yükselişte en büyük iftiharım, 19. Tümen ve onun muhterem girişken komutanıdır." [Kocatürk]

 

1 Ağustos 1919 – Erzurum Kongresi, ABD başkanı Wilson'a telgraf çekerek, kendi ilan ettiği ilkelere aykırı olarak işgal edilen İzmir'in bu konumunu kabullenmesini kınadı.

 

1 Ağustos 1919 – Kâzım Karabekir Paşa'nın, Harbiye Nazırı Nâzım Paşa'nın 30.7.1919 tarihli emrine cevap telgrafı: "…Mustafa Kemal Paşa gibi memlekette namusu ile ve güzide askerî hizmetleri ve vatanseverliği ile tanınmış ve bütün askerlerin de pek ziyade, bilhassa hürmetini kazanmış ve özellikle henüz yirmi gün evvel memleketin yarısına komuta etmiş olan ve hal ve hareketlerinde vatanî ve millî menfaatlere aykırı bir şey olmayan ve görülemeyen bir zatın tutuklanmasına bir kanunî sebep olmayacağını ve yukarıda arz ettiğim durum dolayısıyla halk ve ordu nazarında da iyi bir hareket olarak telâkki edilmeyeceği cihetle Mustafa Kemal Paşa'nın tutuklanmasına ve Kolordu'ca da bunun için yardımda bulunulmasına hal ve vaziyetin asla müsait olmadığını arz eylerim."

 

1 Ağustos 1920 Çerkez Ethem kuvvetleri Demirci kasabasına girdi.

 

1 Ağustos 1920 – Mustafa Kemal'in annesine mektubundan; "… Elhamdülillah başarılı oluyorum…. yoksa ne olursa olsun Elhamdülillah önemi yoktur…."

 

1 Ağustos 1921 – Fransız Elçisi Franklin Bouillon'un Paris'e dönüşü.

 

1 Ağustos 1921 – Atatürk'ün, Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti şubelerine genelgesi ve Genelkurmay Başkanlığı'na yazısı: "..Pek uzak olmayan bir gelecekte karşımızdaki hain ve tükenen Yunan ordusunun da imhası imkân altına girecektir. Büyük memleketimiz ve fedakâr milletimiz, neticenin elde edilişini tamamen üstüne almış bulunmaktadır."

 

1 Ağustos 1921 – Atatürk'ün, Meclis'teki gruplardan herhangi birine girmemesini öneren Kâzım Karabekir'e cevabı: "…Esas yapısı içinde bütün hüviyetiyle karışmış bulunduğum Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nden ayrılmaklığıma imkân olmadığından, cemiyetin çalışma sahası bulunan Meclis'te yine o cemiyeti temsil eden grubun içinde bulunmak zorunluluğundayım. Esasen grup, hemen Meclis'in tümüne yakın bir çoğunluğu içine almaktadır." [Kocatürk]

 

1 Ağustos 1922 – İstanbul Hükümeti, Yunanlıların İzmir'de özerklik ilan edişlerini protesto etti.

 

1 Ağustos 1922 – İngiliz muhafazakar milletvekili General Townshend, Adana'da verdiği demeçte, "Yunanistan'ın Anadolu'yu boşaltmasından başka bir çaresi yoktur." dedi.

 

1 Ağustos 1922 – 1 Ağustos 1922 tarihli 274 numaralı Meclis Kararıyla da İstiklal mahkemelerin faaliyetlerine son verildi.

 

1 Ağustos 1922 – Yunanlılar İstanbul'u işgal etmek için izin istiyor.

 

1 Ağustos 1922 – Ankara'dan çağrılan Milli Savunma Bakanı Kazım Paşanın öğleden sonra Alaşehir'e gelişi, taarruz hazırlıklarının tamamlanmasında Milli Savunma Bakanlığına düşen görevlerin tespiti ve tebliği. (Nutuk)

 

1 Ağustos 1922 – Mustafa Kemal Paşa, 1 Ağustos'ta Akşehir'e gelen Milli Savunma Bakanı Kazım (Özalp) Paşa ile de gerekli görüşmeyi yaptıktan sonra Ankara'ya dönüp 4 Ağustos'ta taarruz kararını hükümete bildirdi.

 

1 Ağustos 1926 – Mustafa Kemal ile İzmir'de Emile Hilderbrand imzasıyla Los Angeles Examiner gazetesinde sahte bir mülakat yayınlandı. Sözde görüşme tarihi 22 Haziran 1926'ydı. (Yalan haberde Mustafa Kemal, Hristiyanları katleden ittihatçılardan bahsediyordu.)

 

1 Ağustos 1927 – Atatürk'ün, Bursa'dan İstanbul'a gelen Başbakan İsmet Paşa'yı Dolmabahçe Sarayı'nda kabulü ve görüşmesi.

 

11 Ağustos 1927 – Atatürk'ün, akşam saat 20.00'de İsmet Paşa ile beraber Dolmabahçe Sarayı'ndan otomobille Tarabya'ya gidişi, Tokatlıyan Oteli'nde bir süre istirahat ettikten sonra gece Dolmabahçe Sarayı'na dönüşü.

 

1 Ağustos 1928 – Atatürk'ün, Lâtin Harfleri Komisyonu üyelerinden Falih Rıfki (Atay), Ahmet Cevat (Emre) ve Mehmet Emin Beyleri kabulü, alfabe ve gramer konuları üzerinde görüşmesi.

 

1 Ağustos 1930 – Atatürk'ün, İstanbul'dan Yalova'ya gidişi.

 

1 Ağustos 1930 – Mustafa Kemal Yalova'ya geldi. (6 Ağustos'ta Fethi Bey geldi. Fethi Bey, Serbest Cumhuriyet Fırkası kurma işleriyle meşguldü. Cumhuriyet Halk Fırkası genel sekreteri Saffet Bey'de oradaydı.) (Atatürk ve siyaset, Cevat Şenol)

 

1 Ağustos 1931 – New York'tan uçarak Yeşilköy'e inen Russel Boardman ve John Polando adlı havacılar Yalova'da Mustafa Kemal Paşa tarafından kabul edildi.

 

1 Ağustos 1931 – Atatürk'ün, Yalova'da, New York'tan uçarak Yeşilköy'e inen Russel Boardman ve John Polando adlı Amerikalı havacıları kabulü ve söyledikleri: "…Kıtaları birleştirirken, milletleri yaklaştırıyorsunuz. Sizin gibi kahramanlar, milletleri birbirlerinin saadetleri ve kaderleriyle ilgilenen bir aile fertleri haline getirirler. Şüphe etmem ki siz, uygarlığını hayranlıkla izlediğimiz Yeni Dünya'nın büyük diyarı ile eski dünya kıtalarının birleştikleri yerde bulunan Yeni Türkiye'yi böyle vasıtasız birleştirirken, Amerikalıların ve Türklerin kalplerini de birbirine daha ziyade yaklaştırdınız."

 

1 Ağustos 1931 – Atatürk'ün, Amerikalı havacıların başarısı nedeniyle Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Hoover'e tebrik telgrafı: "Amerikalı kahramanlar, Türk ulusunun kalbini sevinçle doldurmuştur. Başarmış oldukları harikulade işin sonunda bu cesur gençlerin yüzlerinde gördüğüm neşe ve kararlılık ifadesi bana şu inancı verdi ki, insanlık için kazandıkları bu büyük zafer onlar için yalnız bir başlangıçtır."

 

1 Ağustos 1932 – Atatürk'ün, akşamüzeri Sakarya motoru ile Boğaziçi'nde bir gezinti yapması.

 

1 Ağustos 1933 – İstanbul Üniversitesi kuruldu. Kanunla kapatılan İstanbul Darülfünunu'nun yerine İstanbul Üniversitesi'nin kurulması.

 

1 Ağustos 1933 - 31 Temmuz 1933 tarihinde kapatılan Darülfünun'un yerine 1 Ağustos 1933'te İstanbul Üniversitesi kuruldu. İstanbul Üniversitesi, aynı senenin Kasım ayında Türkiye'nin "ilk ve tek üniversitesi" olarak eğitim vermeye başladı.

 

1 Ağustos 1933 – Atatürk'ün, Yalova'da öğleden sonra Fransız Büyükelçisi Charles de Chambrun'u kabulü.

 

1 Ağustos 1934 – Atatürk'ün, saat 10.00'da Ertuğrul yatı ile Çanakkale önlerine gelişi, karaya çıkmaksızın saat 13.30'da Yalova'ya hareketi.

 

1 Ağustos 1934 – Yolçatı – Elazığ demiryolu hattı işletmeye açıldı.

 

1 Ağustos 1935 – Atatürk'ün, gece Pera Palas'ta İzmir Milletvekili Kâzım inanç Paşa'nın kızının evlenme düğününü şereflendirmesi.

 

1 Ağustos 1935 – Mimar Sinan'ın Türk olup olmadığının tespiti için bu tarihte Süleymaniye camisindeki türbesi tarihçi ve antropologlarca açıldı, kafatası çıkartılarak ölçüldü. Türk olduğu ispatlandı. Sonuçlar arz edilince Atatürk, Mimar Sinan'ın heykelinin yapılmasını istedi. Bu heykel 1956 yılında Dil ve Tarih-Coğrafya fakültesinin bahçesine yapıldı. (Bu arada antropologlarca yurt genelinden kalıtım anketi kapsamında toplanan ve ölçülen kafataslarının sergileneceği müze yapılması gecikince Mimar Sinan'ınki dâhil bazı kafatasları kayboldu.)

 

1 Ağustos 1936 – Ankara Türk Sigorta A.Ş. kuruldu. 1 Ağustos 1936 – Tahsin Mayatek'in 9 ncu raporu.

 

1 Ağustos 1938 – Berlin'den davet edilen Prof. Dr. Bergmann'ın İstanbul'a gelişi ve Dolmabahçe Sarayı'nda Atatürk'ü muayenesi. Atatürk'e, Dolmabahçe Sarayı'nda saat 17.00'de Prof. Dr. Eppinger ve Prof. Dr. Bergmann'ın da katılımıyla sürekli ve danışman hekimler tarafından muayene ve konsültasyon yapılması.