Tarihte bugün Atatürk

 

01 EYLÜL

 

1 Eylül 1915 – Mustafa Kemal'e, Anafartalar Grubu Komutanlığındaki üstün başarıları sebebiyle "Muharebe Gümüş Liyakat Madalyası" verilmesi.

 

1 Eylül 1915 – Mustafa Kemal'e Gelibolu'daki "üstün başarılarından" dolayı ayrıca Gümüş İmtiyaz Madalyası verildi.

 

1 Eylül 1918 – Mustafa Kemal'in, Nablus'taki 7'nci Ordu Karargâhına gelerek komutayı ele alması.

 

1 Eylül 1919 – 13ncü Kolordu Komutanı (Diyarbakır) imzasıyla (namına) kurmay başkanına gönderilen kişiye özel şifre ile, Harput Valisi Ali Galip, Malatya mutasarrıfı Halil, Kamuran, Celadet ve Ekrem beylerle birlikte İngiliz binbaşının mutlaka yakalanıp Sivas'a getirilmesi için Elazığ'da bulunan 15nci Alay Komutanı İlyas Bey'in Harput'tan Malatya'ya en geç 9 Eylül 1919 tarihinde hareketinin emredildiğinin ve müfrezenin hemen hareketinin sağlanmasının istendiğinin bildirilmesi. (Nutuk)

 

1 Eylül 1920 – Bakü'de Doğu Hakları Kurultayının toplanması. (Sona erişi: 7 Eylül 1920)

 

1 Eylül 1920 – Doğu Milletleri Kurultayı Azerbaycan'ın Baku kentinde başladı. Ankara hükümeti adına İbrahim Tali Bey'in temsilci olarak katıldığı kurultayda Üçüncü Enternasyonal'in sekreteri Zinovyev konuşmasında, emperyalistlere karşı savaştığı için Mustafa Kemal'e ve Ankara hükümetine yardım edeceklerini söyledi.

 

1 – 8 Eylül 1920 – Sovyetler Bakü'de "Doğu Milletleri Kongresi" topladı. 1891 kişinin katıldığı kongrede en kalabalık grup Anadolu'dan giden 25 kişilik gruptu. (TBMM bu kongreye resmi temsilci göndermedi, gözlemci göndermekle yetindi.)

 

1-9 Eylül 1920 – Bakü'de toplanan Doğu Halkları Birinci kongresine Türkiye'yi (Ulusal hareketi) temsilen Atatürk'ün görevlendirdiği İbrahim Tali (Öngören) katıldı. (Sinan Meydan, 1923, 3. Baskı, s.75.)

 

1 Eylül 1921 – Türk birlikleri Çaldağı'nı ele geçirdi ama Yunanlılar karşı saldırıyla kaybettikleri mevzileri geri aldı. Türk kuvvetleri Polatlı yakınlarına doğru çekildi.

 

1 Eylül 1921 – Mustafa Kemal hükümet merkezinin Kayseri'ye taşınmasını emretti.

 

1 Eylül 1921 – Urfa'nın Suruç ilçesinde yapılan mitingde Kürtlerin ordunun zaferi için herşeyi yapabilecekleri dile getirildi.

 

1 Eylül 1921 – Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı'nın, Atatürk'e, Meclis'in orduya güvenini ve teşekkürlerini bildiren telgrafı. [Kocatürk]

 

1 Eylül 1921 – Atatürk'ün, Sakarya cephesinden Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne telgrafı: "…En yüksek azim ve imanla muharebe eden ordunun, bağımsızlığımızın savunulması uğrunda namus gereğini yerine getireceğini temin ederim."

 

1 Eylül 1921 – Atatürk, Yunan ordusunun kaçarken kadın ve kızlara saldırılacağını tahmin ederek halkın ve bilhassa kadın ve çocukların dağlara yahut emin yerlere saklanmasını istedi.

 

1 Eylül 1922 – Mustafa Kemal'in orduya beyannamesi: "… Bütün arkadaşlarımın Anadolu'da daha başka meydan muharebeleri verileceğini göz önüne alarak ilerlemesini ve herkesin zihinsel güçlerini ve kahramanlık ve vatanseverlik kaynaklarını yarışırcasına göstermeye devam etmesini isterim. Ordular! İlk Hedefiniz Akdeniz'dir, ileri!"

 

1 Eylül 1922 – Başkomutan Atatürk, 1 Eylül'de "Ordular ilk hedefiniz Akdeniz'dir, ileri" emrini verdi ve büyük takip başladı. "Türkiye Büyük Millet Meclisi Orduları… Afyonkarahisar-Dumlupınar Büyük Meydan Muharebesi'nde zalim ve mağrur bir ordunun esas unsurlarını inanılmayacak kadar az bir zamanda imha ederek büyük ve necip (soylu) milletimizin fedakârlıklarına layık olduğunuzu ispat ediyorsunuz. (…) Ordular! İlk hedefiniz Akdeniz'dir, ileri!"

 

1 Eylül 1922 – Büyük Taarruz'un yedinci gününde Mustafa Kemal emrini verdi: "Ordular! İlk hedefiniz Akdeniz'dir! İleri!.." Başkomutan Mustafa Kemal Paşa'nın Türk Ordusu'na beyannamesi: "Bütün arkadaşlarımın Anadolu'da daha başka meydan muharebeleri verileceğini göz önüne alarak ilerlemesini ve herkesin zihinsel güçlerini, kahramanlık ve vatanseverlik kaynaklarını yarışırcasına göstermeye devam etmesini isterim. ORDULAR! İLK HEDEFİNİZ AKDENİZDİR. İLERİ!"

 

1 Eylül 1922 – Atatürk'ün, Türk milletine bildirgesi: "Zalim ve mağrur düşman ordusunun esas unsurları, akıllara dehşet verecek kesinlikle imha edildi. Milletin rey ve iradesine dayanan her işin sonucu, millet için hayır ve mutluluk olduğu açıktır."

 

1 Eylül 1922 – Mustafa Kemal Paşa, 1 Eylül 1922'de de "Kadınlarınızı ve çocuklarınızı düşman kaçarken emin yerlere saklayınız" şeklinde bir bildiri yayımladı. (Atatürk'ün Bütün Eserleri, C. 13, s. 231)

 

1 Eylül 1922 – Atatürk'ün, ordu hakkındaki sevgi ve güvenini bildiren Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne cevabı: "…Bu selâm ve güvenden duygulanan ve en kıdemsiz erden komutanlarına kadar en yüksek azim ve imanla savaşan ordunun, bağımsızlığımızın savunulması uğrunda namus gereğini yerine getireceğini temin ederim."

 

1 Eylül 1922 – Türkiye Büyük Millet Meclisi 2. Başkanı Adnan (Adıvar) Bey'in, cephede bulunan Atatürk'e telgrafı: "Bu telgrafı Valide Hanımefendi'nin yatağının yanında yazıyorum. Kendileriyle beraber hepimiz mesuduz. Sağlıkları, kazandığınız zaferden bir kat daha iyileşmiştir. Milletin derdine çare bulucu olurken, bu muhterem kadının hastalığına da çare oluyorsunuz." [Kocatürk]

 

1 Eylül 1922 – Gediz ve Seyitgazi'nin kurtuluşu.

 

1 Eylül 1923 – Batı Cephesi karargâhı kaldırıldı.

 

1 Eylül 1924 – Ankara Devlet Konservatuarı'nın temelini oluşturan Musiki Muallim Mektebi Ankara'da açıldı. Ankara'da Musiki Muallim Mektebi kuruldu.

 

1 Eylül 1924 – Ankara'da Musiki Muallim Mektebi kuruldu. (Cumhuriyet, Turgut Özakman)

 

1 Eylül 1925 – Atatürk'ün, Kastamonu gezisinden Ankara'ya dönüşü, devlet büyükleri tarafından ellerinde şapka olduğu halde karşılanışı ve karşılayıcıları şapkasıyla selâmlaması.

 

1-2 Eylül 1925 – Ankara'da Birinci Türk Tıp Kongresi toplandı.

 

1-2 Eylül 1925 – Birinci Türk Tıp Kongresi Sağlık bakanı Refik Saydam'ın açış konuşmasıyla yapıldı. Kongrenin ikinci günü Mustafa Kemal Paşa bir süre katıldı. (Cumhuriyet, Turgut Özakman)

 

1 Eylül 1928 – Atatürk'ün, Dolmabahçe'den Ertuğrul yatı ile Çanakkale'ye gelişi, Vilâyet ve Belediye'yi ziyaret ederek yeni harfler hakkında halkla konuşmaları.

 

1 Eylül 1928 – Atatürk'ün, saat 16.00'da Maydos (Eceabat)'a hareket ederek Arıburnu, Conkbayırı ve Anafartalar bölgelerini ziyareti.

 

1 Eylül 1929 – Okullarda Arapça ve Farsça dersler kaldırıldı. Okullarda Arapça ve Farsça dersleri Maarif Vekaleti tarafından kaldırıldı.

 

1 Eylül 1930 – Atatürk'ün, demiryolunun Sivas'a ulaşması nedeniyle Başbakan İsmet (İnönü) Paşa'ya telgrafı: "…Demiryolu ağının Sivas'a ulaşması münasebetiyle bu sahada da elde edilen parlak başarı, milletin yüksek anlayış ve kabiliyetinin ve başkanı bulunduğunuz Hükûmet'in takdire değer çalışmasının eseridir."

 

1 Eylül 1933 – Denizyolları İşletmeleri, devlet tekeline alındı.

 

1 Eylül 1933 – Atatürk'ün, akşamüzeri Yalova'dan motorla Büyükada Yat Kulübüne gelişi, gece tekrar Yalova'ya dönüşü.

 

1 Eylül 1936 – Atatürk, Devletçilik görüşünü açıkladı.

 

1 Eylül 1937 – Bükreş'te toplanan 17 nci Uluslararası Antropoloji ve Prehistorya kongresinde Türk Tarih Kurumu Başkanı H.R. Tankut'un "Maya alfabesi ve Mayaların Türk menşei" konulu bir tebliğ sunması.

 

1 Eylül 1937 – Atatürk'ün, akşam Sarıyer'de Canlıbalık Gazinosu'na gelişi ve yemeği burada yemesi.

 

1 Eylül 1953 – Anıtkabir inşası tamamlandı.