Tarihte bugün Atatürk

 

02 EYLÜL

 

2 Eylül 1915 – Atatürk'ün, Gelibolu savaşlarında yaralanan ve sakatlanan Osmanlı askerleri için para toplayarak gönderen -Alman¬ya'nın İstanbul Elçiliği görevlilerinden- Dr. Ernest Jackh'a teşekkür mektubu: "…Kaderin savurduğu her haşin darbeye bizimle katlanmakla kalmayıp bundan doğan ıstırapları da hafifletmek için akla gelen her yardımı esirgemeyen siz sadık dosta, Fevzi (Çakmak) Bey de selâmlarını ve teşekkürlerini yollar."

 

2 Eylül 1915 – Atatürk'ün komuta ettiği Anafartalar Grubu Komutanlığı'nın Kurmay Başkanı Binbaşı İzzettin (Çalışlar) Bey'in, 16. Kolordu Kurmay Başkanlığı'na atanması. [Kocatürk]

 

2 Eylül 1915 – Bir Alman gazeteci Kemalyeri'nde Mustafa Kemal'i ziyaret etti.

 

2 Eylül 1919 – Mustafa Kemal Paşa, Kongre için akşam saatlerinde Sivas'a geldi. Paşa, Kongre sonrası da bu kentte kalarak çalışmalarını 18 Aralık 1919 tarihine kadar buradan sürdürdü. Bu tarihte, Mustafa Kemal Paşa, Rauf (Orbay), Büyükelçi Ahmet Rasim, Vali Mazhar Müfit (Kansu), Hakkı Behiç Beyler ve diğer çalışma arkadaşlarından oluşan Heyet-i Temsiliye, Ankara'ya gitmek üzere şehirden ayrıldı.

 

2 Eylül 1919 – Atatürk'ün, Sivas'a gelişi, candan gösterilerle karşılanması. Erzurum'dan kongre için hareket eden Mustafa Kemal ve arkadaşları halkın sevgi gösterileri arasında Sivas'a vardı.

 

2 Eylül 1919 – Mustafa Kemal ve arkadaşları Refahiye-Suşehri üzerinden sabah Sivas'a vardılar. Bağımsızlık savaşımızın ve Cumhuriyetimizin temelleri Sivas'ta atıldı. Mustafa Kemal Paşa, tam 108 gün Milli Mücadele'yi Sivas'tan yönetti. Milli Mücadele'nin Ankara'dan önceki karargâhı Sivas'tı.

 

2 Eylül 1919 – Mustafa Kemal Paşa ve Heyet-i Temsiliye'nin Sivas'a gelişi. (Nutuk)

 

2 Eylül 1920 – Nizip'in Fransızlar tarafından işgali.

 

2-3 Eylül 1920 – Simav, Yunanlılar tarafından işgal edildi.

 

2 Eylül 1921 – Sakarya Meydan Muharebesi (Sakarya Zaferi 23 Ağustos-13 Eylül 1921).

 

2 Eylül 1921 – Ahmet İzzet Paşa'nın, Atatürk'e telgrafı: "Görüşlerinizi bize anlatmak üzere yetkili bir temsilcinizi İstanbul'a göndermenizi rica ederim."

 

2 Eylül 1922 – Yunan Hükümeti'nin Türkiye ile mütareke yapılabilmesi için İngiltere'ye aracılık önerisi.

 

2 Eylül 1922 – Alaşehir Yunanlılarca yakıldı.

 

2 Eylül 1922 – Atatürk Uşak'a geldi.

 

2 Eylül 1922 – Yunan Ordusu Başkumandanı General Trikopis ile II. Yunan Kolordusu Komutanı General Diyenis ve bazı yüksek rütbeli subayların esir alınması. Türk kuvvetleri Eskişehir ve Dursunbey'e girdi. İzmir'deki ABD konsolosu Yunan ordusunun bitmiş olduğunu, yeniden kurtarılmasının mümkün olmayacağını hükümetine bildirdi.

 

2 Eylül 1922 – Atatürk'ün, bugün esir alınan Yunan Generali Trikopis'in kılıcını Kâzım (Özalp) Paşa'ya armağan edişi ve yazısı: "General Trikopis'in eşyası arasında ganimet olarak alınan kılıcını, siz kardeşime takdim ediyorum." [Kocatürk]

 

2 Eylül 1922 – Atatürk'ün, İcra Vekilleri Heyeti'ne telgrafı: "…Eskişehir ve Uşak'ın düşmesi haberini bekliyorum."

 

2 Eylül 1922 – Eskişehir ve Uşak'ın kurtuluşu.

 

2 Eylül 1922 – Yunan Hükümeti'nin Türkiye ile mütareke yapılabilmesi için İngiltere'ye aracılık önerisi.

 

1-2 Eylül 1925 – Ankara'da Birinci Türk Tıp Kongresi toplandı.

 

1-2 Eylül 1925 – Birinci Türk Tıp Kongresi Sağlık bakanı Refik Saydam'ın açış konuşmasıyla yapıldı. Kongrenin ikinci günü Mustafa Kemal Paşa bir süre katıldı. (Cumhuriyet, Turgut Özakman)

 

2 Eylül 1925 – Tekke ve Zaviyeler kapatıldı.

 

2 Eylül 1925 – Sivas'ta gericiler şapka ve tekkeler konusunda ayaklandı. (İstiklal Mahkemesi'nce cezalandırıldılar)

 

2 Eylül 1925 – Tekke ve zaviyelerin kapatılması ve memurların şapka giymesine karar verildi.

 

2 Eylül 1925 – Türbelerin, tekke ve zaviyelerin seddipilmiye sınıfı ve devlet memurları kıyafeti kararnamelerinin ilanı. Tekke ve zaviyelerin kapanması ve tarikatların yasaklanması, din görevlilerinin kıyafetlerinin düzenlenmesini ve memurların şapka giymesini düzenleyen hükümet kararı yayınlanarak, yürürlüğe girdi.

 

2 Eylül 1925 – Atatürk'ün, Çankaya'da "Birinci Millî Türk Tıp Kongresi" adına kendisini ziyaret eden heyeti kabulü.

 

2 Eylül 1925 – Atatürk'ün, öğleden sonra Mecliste Birinci Millî Türk Tıp Kongresi'ne katılan doktorları, ayrı ayrı tanışarak, kabulü.

 

2 Eylül 1925 – Atatürk'ün, öğleden sonra, kabine toplantısına başkanlık edişi.

 

2 Eylül 1925 – Devlet memurlarına şapka mecburiyeti getiren 2431 sayılı hükümet kararnamesi kabul edildi, yayınlandı.

 

2 Eylül 1928 – Atatürk'ün, Ertuğrul yatı ile Çanakkale'den Gelibolu'ya gelişi, Hükümet Konağı ve Belediye'de yeni harfler hakkında halkla konuşması.

 

2 Eylül 1928 – Atatürk'ün, deniz manevraları nedeniyle Donanma Komu¬tanı Fahri (Engin) Bey'e tebrik telgrafı: "…Donanmamızın bugün görmüş olduğum düzen ve mükemmeliyetinden çok memnunum ve övünüyorum."

 

2 Eylül 1928 – Atatürk'ün, akşam Çanakkale'den İstanbul'a dönüşü.

 

2 Eylül 1928 – Kütahya – Tavşanlı Demiryolu işletmeye açıldı.

 

2 Eylül 1929 – Türkiye'de ilk kez Güzellik Kraliçesi seçildi. (Kraliçe Feriha Tevfik) Cumhuriyet gazetesi tarafından düzenlenen Güzellik Yarışması'nda Feriha Tevfik Hanını Türkiye Güzeli seçildi.

 

2 Eylül 1930 – Atatürk'ün, Prof. Sadri Maksudi (Arsal) Bey'in "Türk Dili için" adlı kitabına yazdıkları: "Millî his ile dil arasındaki bağ çok kuvvetlidir. Dilin millî ve zengin olması, millî hissin gelişmesinde başlıca etkendir. Türk dili, dillerin en zenginlerindendir; yeter ki bu dil, şuurla işlensin. Ülkesini, yüksek bağımsızlığını korumasını bilen Türk milleti, dilini de yabancı diller boyunduruğundan kurtarmalıdır!"

 

2 Eylül 1930 – Mustafa Kemal; "Ülkesini, yüksek istiklalini korumasını bilen Türk milleti, dilini de yabancı diller boyunduruğundan kurtarmalıdır." (Utkan Kocatürk, Atatürk ve Devrim Kronolojisi, 1973, s.326-327)

 

2 Eylül 1931 – Kelkit Irmağı üzerindeki Akçağıl Köprüsü'nün yapımı tamamlandı.

 

2 Eylül 1931 – Vecihi Hürkuş'un, Türk Teyyare Cemiyeti adına düzenlediği Birinci uçuş Turu. (02.09.1931): Ankara, Kızılcahamam, Gerede, Bolu, Ereğli, Zonguldak, Cide, Sinop, Samsun, Trabzon, Of, Rize, Gümüşhane, Bayburt, Suşehri, Zara, Hafik, Sivas, Şarkışla, Akdağmadeni, Sorgun, Yozgat, Sungurlu, Kalecik, Ankara.

 

2 Eylül 1932 – Atatürk'ün, Keriman Halis'in saygı ve teşekkür telgrafına cevabı: "…Donanmış olduğunuz maddî ve manevî kıymet ve fazilet içinde mutlu olmanızı dilerim, kızım!"

 

2 Eylül 1933 – Kayseri – Ulukışla demiryolu hattı ulaşıma açıldı.

 

2 Eylül 1935 – Keban Maden Köprüsü (Elazığ – Keban arası) (Fırat nehri üzerinde) hizmete açıldı.

 

2 Eylül 1936 – Atatürk'ün, gece Beylerbeyi Sarayı'nda düzenlenen Balkan Festivali'ni şereflendirmesi.

 

2 Eylül 1936 – Atatürk'ün, Beylerbeyi Sarayı'ndaki Balkan Festivali'nde General Kâzım Dirik'e okuttuğu nottan: "…Beşeriyette saadet, işte böyle insanoğullarının birbirine yaklaşması, insanların birbirini sevmesi, hepsinin temiz his ve düşüncelerini birleştirmesiyle olacaktır. Bu geceki birleşik vaziyetimiz, bu insancıl idealin yüksek işaretidir, işte bunun için ev sahibi olarak bütün kıymetli misafirlerimize derin sevinçlerimi ifade ederim."

 

2 Eylül 1936 – Atatürk'ün, Beylerbeyi Sarayı'ndaki Balkan Festivali'nde bir Türk çocuğuna yazdırıp okuttuğu nottan: "…Bir millet çok şeyde inkılâp yapabilir ve bunların hepsinde de başarı kazanabilir. Fakat musiki inkılâbıdır ki milletin yüksek gelişiminin belgesidir." [Kocatürk]

 

2-3 Eylül 1936 – Cumhurbaşkanı Atatürk, İstanbul Beylerbeyi sarayında düzenlenen Balkan Festivalinde oyunları izledi.

 

2 Eylül 1937 – Atatürk'ün, akşamüzeri Acar motoruyla Florya'dan hareketle Büyükada'da Anadolu Kulübü'ne gelişi, gece Florya'ya dönüşü.

 

2 Eylül 1938 – Hatay'da Ağustos ayında yapılan seçimlerde, Türkler 40 Milletvekilliğinin 22'sini kazandı. Meclisi 2 Eylül 1938 tarihinde ilk toplantısını yapıp bağımsız devlet için "Hatay Cumhuriyeti" adını kabul etti. Resmi dil Arapça ve Türkçe olsa da tüm vekiller Türkçe yemin etti. (20. YY. Siyasi Tarihi, Prof. Dr. Fahir Armaoğlu)

 

2 Eylül 1938 – Bağımsız Hatay Devleti Millet Meclisi'nin ilk toplantısının yapılması. Hatay Millet Meclisi açıldı, cumhurbaşkanlığına Tayfur Sökmen seçildi. Hatay Millet Meclisi açıldı ve Devlet Başkanlığı'na Tayfur Sökmen seçildi.