Tarihte bugün Atatürk

 

03 EKİM

 

3 Ekim 1908 – Trablusgarp'taki Fransız Konsolosu A. Alrick'in, Fransız Dışişleri Bakanlığı'na raporu: "Muhtemelen Selanik İttihat ve Terakki Komitesi üyesi olan bir Türk subayı, birkaç günden beri bu civarda olup bitenler ve kişiler hakkında soruşturma yapmaktadır. Kendisinin, daha şimdiden birçok yüksek memur ve eşrafı anayasaya ve onun başlıca ilkelerine sadakat yemini yapmaya davet ettiği, hürriyet ilkesi konusunda dindaşlarının menfi davranışıyla veya hiç değilse bazı tereddütleriyle karşılaştığı söylenmektedir." [Kocatürk]

 

3 Ekim 1917 – Atatürk'ün, Yıldırım Orduları Komutanı Falkenhayn'ın 2 Ekim 1917 tarihli yazısına cevabı: "…Şimdiye kadar atandığım vazifelerde ve Umumî Harp'te geçirdiğim hayatta vazife yapmakta hevessizlik göstermiş ve özellikle yanlış karar ve icraat ile vatanıma zarar vermiş bir subay değilim. Bütün kabiliyetimi sarf için hakikî bir orduya komuta etmeye hazır ve böyle hakikî bir ordunun gösterilmesini beklediğimi arz ederim."

 

3 Ekim 1917 – Atatürk'ün, Enver Paşa'nın 2 Ekim 1917 tarihli yazısına cevabı: "…Asla benim hatam olmaksızın beni resmî sıfat ve yetkimle kullanmaya imkân görmeyen veya niyet etmeyen, içinden hesaplı bir âmir'in [Mareşal Falkenhayn] elinden haysiyet ve şerefi kurtarmak mümkün değildir." (Atatürk bu yazısına, Mareşal Falkenhayn'ın 2 Ekim 1917 tarihli yazısı ile buna verdiği 3 Ekim 1917 tarihli cevabın bir örneğini de eklemiştir). [Kocatürk]

 

3 Ekim 1918 – Halep civarındaki Arap halkı, İngilizlerin kışkırtmasıyla ayaklandı. Bölgedeki Arap halkı, İngilizlerin kışkırtmasıyla ayaklandı.

 

3 Ekim 1918 – Yıldırım Ordular Grubu, Halep'e doğru çekilmeye başladı.

 

3 Ekim 1919 – Mustafa Kemal, yeni sadrazama (Ali Rıza Paşa) çektiği telgrafta, hükümet, Erzurum ve Sivas kongreleri amaçlarına uyduğu takdirde, ulusal örgütlerin hükümete yardımcı olacağını belirtti. "…Yeni kabine, Erzurum ve Sivas Kongreleri'nde tayin ve tespit edilen millî örgüt ve amaçlara saygı gösterdiği takdirde Kuva-yi Milliye ona yardımcı olacaktır."

 

3 Ekim 1919 – Mustafa Kemal Paşa'nın, Ali Rıza Paşa'ya, "milli davaya dair müteakip tutum ve kararlarını açıklamasını isteyen" telgrafı. (Nutuk)

 

3 Ekim 1919 – Mustafa kemal Paşa'nın kolordu komutanlıklarına, valilik ve vekillerine, bağımsız mutasarrıflıklara gönderdiği telgraf ile "hainlerin cezalandırılmasını isteyen ekli metni, Harbiye ve dâhiliye nazırlarına çekilmek üzere göndermesi, onlardan telgrafı kendilerinin ayrı ayrı çekmesini istemesi." (Nutuk)

 

3 Ekim 1920 – Çumra'dan sonra Konya'ya giren ayaklanmacılar şehre hakim oldu. Vali Haydar Bey, 12. Kolordu komutanı Fahrettin Bey'den (Altay) yardım istedi.

 

3 Ekim 1920 – Delibaş isyanı.

 

3 Ekim 1922 – Mudanya Konferansı başladı. (3-11 Ekim)

 

3 Ekim 1922 – Konferansa Batı Cephesi Komutanı İsmet Paşa'nın başkanlığı altında, İngiltere delegesi general Harrington, Fransa delegesi Charpy, İtalya delegesi general Mombelli katılmışlardır. Franklin Bouillon da Hamit Bey'le birlikte Mudanya'ya geldi.

 

3 Ekim 1922 – Atatürk'ün, "İzmir Hemşehriliği" unvanı verilişi nedeniyle kendisini kutlayan Erzurum Belediye Başkanlığına cevabı: "…Mevcudiyetimizin ruhunda saklı olan bağımsızlık aşkını anlamayanlarca bütün kurtuluş çarelerinin geçersiz sayıldığı bir sırada mukaddes savaşa önderlik yapan ve bilhassa davamızın en müşkül bir devresinde beni vefalı ve sadık sinesinde kucaklamış bulunan Erzurumlu kardeşlerime karşı daima sıcak bir saygı bağı ile bağlı bulunmaktayım." [Kocatürk]

 

3 Ekim 1924 – Atatürk'ün, Erzurum'da, deprem felâketzedeleri yararına tertiplenen at yarışlarını izlemesi, daha sonra "Depremden Zarar Görenlere Yardım Komisyonu" toplantısına katılması. [Kocatürk]

 

3 Ekim 1925 – Atatürk'ün, İstanbul'dan gelen Türk lokantacıları tarafından Bursa Belediyesi'nde şerefine verilen ziyafette konuşması: "…Memleketimizde bu tür sanatkârlar ihtiyaç ile orantılı tarz ve miktarda yetiştirilmemiştir."

 

3 Ekim 1926 – İstanbul Sarayburnu'ndaki Atatürk heykelinin açılış töreni. [Kocatürk]

 

3 Ekim 1926 – İstanbul Sarayburnu'ndaki dünyanın (Heinrich Krippel imzalı) ilk Atatürk anıtı açıldı.(Heinrich Krippel imzalı)

 

3 Ekim 1926 – Gülhane parkında Avusturyalı Sanatçı Heinrich Krippel'in yaptığı Atatürk heykeli 3 Ekim tarihinde açıldı. (Heykel sivil kıyafetliydi.) (Cumhuriyet, Turgut Özakman)

 

3 Ekim 1930 – Atatürk'ün, Cumhuriyet gazetesine demeci: "…Milletin umumî eğilimi benim şu veya bu zorunluluk karşısında başbakan olmamı gerektirirse bu vazifeyi tam bir tevazu ve minnetle yapmaya hazırım!"

 

3 Ekim 1931 – Başvekil İsmet Paşa Yunan başbakanı E. Venizelos'un davetlisi olarak Atina'ya gitti. Atina'da törenlerle karşılanan İsmet Paşa'ya gösterilen bu konukseverlik Venizelos karşıtı kralcı basının eleştirilerine neden oldu.

 

3 Ekim 1931 – Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası, 3 Ekim 1931 tarihinde faaliyete geçirilmiş ve banknot ihracı imtiyazı münhasıran Merkez Bankasına verilmiştir.

 

3 Ekim 1931 – Merkez bankası 11 Haziran tarihinde 1715 sayılı kanunla kuruldu. Kanun 30 Haziran 1930'da resmi gazetede yayınlandı. Banka 3 Ekim 1931'de bağımsız ve anonim bir şirket olarak faaliyete başladı.

 

3 Ekim 1932 – İngilizlerden bağımsızlığını kazanan Irak, Milletler Cemiyeti'ne katıldı.

 

3 Ekim 1932 – Atatürk'ün, Dolmabahçe Sarayı'nda Türk Dil Kurultayı çalışmalarını izlemesi.

 

3 Ekim 1934 – İsveç Veliahtı Prens Gustav Adolf, Ankara'da Gazi Mustafa Kemal tarafından kabul edildi. Atatürk'ün, Ankara'ya gelen İsveç Veliahtı Prens Güstav Adolf'u istasyonda karşılaması ve akşam Çankaya'da şerefine verilen ziyafette konuşması.

 

3 Ekim 1935 – 15 Nisan 1931'de "Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti" adı altında kurulan Kurum'un adı 3 Ekim 1935'te Türk Tarih Kurumu'na çevrildi.

 

3 Ekim 1937 – Atatürk'ün, Ertuğrul yatı ile Dolmabahçe'den Yalova önlerine gelişi, buradan Derince'ye geçişi, saat 19.00'da Derince'den trenle Ankara'ya hareketi.

 

3 Ekim 1938 – Atatürk'ün, Dolmabahçe Sarayı'nda Başbakan Celâl Bayar ve Atina Büyükelçisi Ruşen Eşref Ünaydın'ı birlikte kabulü ve görüşmesi.