Tarihte bugün Atatürk

 

03 KASIM

 

3 Kasım 1914 – Rusya, Osmanlı Devleti'ne savaş ilan etti.

 

3 Kasım 1914 – İngiliz-Fransız donanması'nın Çanakkale'nin dış tabyaları bombalaması. İngiliz ve Fransız harp gemilerinin, Boğaz girişindeki tabyaları topa tutması. Düşmanın, Çanakkale Boğazı'na yönelen ve Ertuğrul, Seddülbahir, Kumkale ve Orhaniye tabyalarını hedef alan bu ilk deniz taarruzu, ilerki aylarda da tekrarlanacaktır.

 

3 Kasım 1914 – İlk bombardıman ile Çanakkale deniz savaşlarının başlaması.

 

3 Kasım 1915 – İstanbul'dan Gelibolu'ya gelen Ayan ve Mebusan Heyeti'nin, Anafartalar Grubu Karargâhı'na giderek Atatürk'ü ziyareti, Atatürk'le beraber cepheyi gezmeleri.

 

2/3 Kasım 1918 – Enver, Talat ve Cemal Paşalar, beraberindekilerle birlikte, bir Alman gemisi ile yurttan kaçarak ayrıldılar. Osmanlı Devleti'nin 1. Dünya Savaşı'ndan yenik çıkması üzerine 1-2 Kasım 1918 gecesi İttihat ve Terakki'nin lider kadrosu Enver Paşa, Talat Paşa, Cemal Paşa ile birlikte Doktor Nazım, Bahaeddin Şakir, Azmi ve Bedri Bey'ler bir Alman denizaltısıyla Odessa'ya, oradan da Berlin'e gitti.

 

3 Kasım 1918 – İstanbul'da "Karakol Cemiyeti"nin kurulması (Ekim sonları veya Kasım başlarında).

 

3 Kasım 1918 – Atatürk'ün, Adana'dan Sadrazam Ahmet İzzet Paşa'ya "Mondros Ateşkes Antlaşması"nın bazı maddelerinin açıklanmasını ve ne gibi önlemler alınmasının düşünüldüğünü soran telgrafı: "…Toros tünellerinin müttefikler tarafından işgali hakkındaki maddenin açıklanması lâzımdır. …İşgalin mahiyeti, tünel işletmesini de kapsamakta mıdır? Yoksa muhafaza tertibatından mı ibaret kalacaktır? Toros tünellerini tutacak işgal kuvvetinin miktarı nedir ve nereden gelecektir?" [Kocatürk]

 

3 Kasım 1918 – İngilizlerin, İskenderun'a bir heyet göndererek limandaki mayınların temizlenmesini ve bunu takiben karaya asker çıkaracaklarını bildirmeleri. İskenderun'a gelen İngiliz ve Fransız subayları, İskenderun'a kuvvet çıkarılacağını bildirdi. Mustafa Kemal Paşa bunu reddetti.

 

3 Kasım 1918 – Musul, İngilizler tarafından işgal edildi.

 

3 Kasım 1918 – Atatürk'e, 31 Ekim tarihli telgraf ile imzalandığı bildirilen 25 maddelik Mondros ateşkes anlaşma kopyasının kısa bir emirle bildirilmesi. (Atatürk'ün Gizli Kurtuluş Planları, Sinan Meydan, 7. Baskı, s.52)

 

3 Kasım 1918 – Atatürk'ün Adana'daki karargahından, kendisine gönderilen Mondros mütarekesi anlaşma metni kopyasına dair sorularını Genelkurmay Başkanlığı'na yazı ile sorması.

 

3 Kasım 1918 – Mustafa Kemal'in Genelkurmay Başkanlığına 'Fransızların İskenderun'a asker çıkarmaya çalıştıklarını ancak buna izin verilmediğini bildiren' ikinci raporu.

 

3 Kasım 1918 – Sadrazam İzzet Paşa'nın, Yıldırım Orduları kumandanlığına ' işgal güçlerinin işgale hakları olmadığını ama işgal ederlerse, ateş dahi etseler karşılık verilmeden sadece protesto ile yetinilmesini isteyen' yazısı.

 

3 Kasım 1919 – "Karakol Cemiyeti" adlı direniş örgütü kuruldu.

 

3 Kasım 1919 – General Milne, İzmir Cephesindeki Milli kuvvetlerin, 3 km. geri alınması gerektiğini, Harbiye Nazırı Cemal Paşa'ya bildirdi. İzmir cephesinde Türklerle Yunanlılar arasında tespit edilen hattın (Milne hattı) General Milne tarafından Harbiye Nazırı Cemal Paşa'ya bildirilmesi.

 

3 Kasım 1919 – Millî Kongre Başkanı Esat (Işık) Paşa'nın, Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Merkez Heyetleri tarafından milletvekili seçimlerine müdahale edildiği hakkında, Atatürk'e telgrafı.

 

3 Kasım 1920 – Doğu cephesinde milli kuvvetlerin Gümrü yönünde harekâta geçmesi.

 

3 Kasım 1920 – Simav'ın Yunanlılar tarafından ikinci kez işgali.

 

3 Kasım 1921 – Atatürk'ün, Fransız edibi ve Türk dostu Pierre Loti'ye halı gönderilişi nedeniyle mektubu: "Tarihin en karanlık günlerinde sihirli kalemiyle daima Türk milletinin hakkını doğrulamış ve savunmuş olan büyük üstat için Türk milletinin beslediği derin ve sarsılmaz sevgi hislerine, bağımsızlık mücadelesinde şehit düşen erkeklerimizin yetim bıraktığı kızlarımız tarafından gözyaşları arasında dokunan bu halı şahitlik edecektir." [Kocatürk]

 

3 Kasım 1922 – Lozan'a gidecek delegelerle ilgili hükümet önerisi kabul edildi.

 

3 Kasım 1922 – Meclis toplantısında Lozan konferansı için 150 bin lira ödenek ayrıldı. 150 bin lira da yedek bekletildi. Lakin İsmet paşa sonradan 100 bin lira ve daha sonra 20 bin İsviçre Frank'ı daha istedi ve sınırlı bütçeye rağmen istenilen paralar kendisine gönderildi.

 

3 Kasım 1922 – Diyap Ağa'nın TBMM'nde konuşması; "Türkler ve Kürtler kardeştir, dindaştır. Hepimiz Türk'üz."

 

3 Kasım 1924 – Atatürk Topkapı sarayının onarılıp, müze olarak açılması için Bakanlar Kurulu kararı çıkarttı. (1931 yılında da Konya Mevlana Dergâh ve Türbesi, tekke ve zaviyelerin kapatılması kanununa istisna yaratılarak, müzeleştirildi. (1935 yılında da Ayasofya Camisi müzeleştirildi.) (1937 yılında ülkenin ilk resim ve heykel müzesi kuruldu. 17 Yılda toplam 25 arkeoloji müzesi açıldı.) (Akl-ı Kemal, C.4, Sinan Meydan)

 

3 Kasım 1924 – Teyyare Cemiyeti Başkanı Fuat Bey, Diyanet İşleri Başkanı'na yazı gönderip, zekât ve fitrelerin kuruma verilmesini istedi. (Akl-ı Kemal, C.4, Sinan Meydan)

 

3 Kasım 1925 – Atatürk'ün, Çankaya'da İtalya Elçisi Orisini Baroni'nin güven mektubunu kabulü ve Elçi'nin söylevine cevap konuşması.

 

3 Kasım 1926 – Atatürk'e karşı planlanan İzmir Suikastından suçlu bulunan Rüştü Paşa idam edildi.

 

3 Kasım 1933 – Atatürk'ün, Roosevelt'in 29 Ekim 1933 tarihli kutlama telgrafına cevabı: "Cumhuriyet'in 10. yıldönümü münasebetiyle zât-ı devletleri tarafından bana gönderilen lütufkâr temenni ve tebriklerden derin bir şekilde duygulandım. Bundan dolayı zât-ı devletlerine samimî teşekkürlerimi bildiririm."

 

3 Kasım 1933 – Atatürk'ün, Kalinin'in 29 Ekim 1933 tarihli kutlama telgrafına cevabı: "…Çalışmalarımızın başarısını ve yükselme eserinin gerçekleşmesine olan şahsî hizmetimi tarif için kullandığınız sözleri minnettarlıkla karşılarım."

 

3 Kasım 1933 – Atatürk'ün, Herriot'un 29 Ekim 1933 tarihli kutlama telgrafına cevabı: "Cumhuriyetçi ve cumhuriyet fikirlerini o kadar soylu bir görüşle temsil etmekte olan bir parti tarafından bana yöneltilen sözlerden pek duygulanmış olarak size ve partinize, gerek kendi adıma ve gerek Cumhuriyet hükümeti adına çok dostane selâmlarımı arz ederim."

 

3 Kasım 1933 – Atatürk'ün, Japon İmparatoru Hirohito'nun 29 Ekim 1933 tarihli kutlama telgrafına cevabı: "…En sıcak teşekkürlerimi ve şahsî saadetleri ve Japonya'nın refahı için olan en samimî temennilerimi kabul buyurmalarını rica ederim." [Kocatürk]

 

3 Kasım 1936 – Ankara'da Çubuk Barajı açıldı.

 

3 Kasım 1938 – Atatürk, tereyağlı ekmek yedi, iki defa üzüm suyu içti.