Tarihte bugün Atatürk

 

03 TEMMUZ

 

3 Temmuz 1911 – Milliyetçi düşüncelerle 24 Mayıs 1911 tarihinde teşkili için adım atılan topluluğun,  Dr. Fuat Sabit (Ağacık) başkanlığındaki üyeleri ile ünlü Türkçülerden Mehmed Emin (Yurdakul), Akçuraoğlu Yusuf, M. Ali Tevfik (Yükselen), Emin Bülend (Serdaroğlu) ve Ağaoğlu Ahmed Beğlerin katıldığı 3 Temmuz 1911'de yapılan bir toplantı yapıldı. Türkçülük düşüncesini yayacak ve yaşatacak bir derneğin kurulması ve adının da "Türk Ocağı" olması, bu toplantıda kararlaştırıldı. Bu toplantının yapıldığı tarih, bu yüzden Türk Ocağı'nın "fiili" kuruluş tarihi sayılır. Çünkü o toplantıda kuruluş işlemlerini gerçekleştirecek bir "geçici yönetim kurulu" seçilmiştir. (Derneğin "Esas Nizamname"sinin ve çalışma programının hazırlanması oldukça zaman alır ve gerekli işlemler tamamlanarak Türk Ocağı'nın faaliyete geçmesi 25 Mart 1912'de ancak gerçekleşir.) (Derneğin Şube sayısı 1916'da 25'e, 1919'da 35'e yükselir. Fakat o yıldan başlayarak, Sevr Anlaşması uyarınca Osmanlı yurdunu işgal etmeğe başlayan istilacı güçler, halkı onlara karşı koymaya özendiren, açık hava toplantıları (Fatih ve Sultanahmet mitingleri), vb. düzenleyerek halkın milli duygularını harekete geçirmeğe çalışan Türk Ocaklarını, başta İstanbul'daki merkezi olmak üzere, basmağa ve kapatmağa başlarlar. Bazı üst yöneticilerini Malta'ya sürerler. Zaten Ocağın genç üyelerinin çoğu, istilacılara karşı açılan kurtuluş mücadelesine katılmak üzere kurulan oluşumlara katılmaya başlarlar. Bu yüzden, Türk Ocağı çalışmaları, "Kurtuluş Savaşları" boyunca askıya alınır. 1922'de kazanılan zafere kadar da böyle gider. Zaferden sonra çalışmalar hızlanır ve Ocakların sayısı 1928 yılı başında 141'e ulaşır.)

 

3 Temmuz 1912 – Yeşilköy Teyyare okulunun açılışı yapıldı. (Okul halkın ve esnafın bağışlarıyla yapılmıştı.) (Akl-ı Kemal, C.4, Sinan Meydan)

 

3 Temmuz 1918 – Sultan Reşat vefat etti.

 

3 Temmuz 1919 – Mustafa Kemal Paşa Erzurum'da. Mustafa Kemal'in kongre için Erzurum'a ilk gelişi. Atatürk'ün, Rauf Bey ve beraberindekilerle Erzurum'a gelişi, halk ve asker tarafından sevgi gösterileriyle karşılanışı. (Ordu Müfettişi İstanbul'la görüşmeleri yürütürken bir taraftan da yoluna devam etmekteydi. Mustafa Kemal, Rauf beyle birlikte bir hafta süren meşakkatli bir yolculuktan sonra, 3 Temmuz'da Erzurum'a ulaştı. Halk, askerî ve mülkî erkân tarafından törenle coşku ile karışılandı.)

 

3 Temmuz 1919 – Mustafa Kemal, Şark İlleri Müdafaai Hukuk Cemiyeti'nin kongresine katılmak üzere, Erzurum'a geldi. Mustafa Kemal'in, halk ve asker tarafından sevgi gösterileriyle karşılanması.

 

3 Temmuz 1919 – Mustafa Kemal Paşa'nın bir haftalık yorucu yolculuktan sonra Erzurum'a yoğun sevgi gösterileri ile gelişi. (Sivas'tan 28 Haziran tarihinde yola çıkılmıştır.) (Nutuk)

 

3 Temmuz 1919 – Yunan kuvvetleri Aydın'ı bir kez daha ele geçirdi.

 

3 Temmuz 1919 – Mustafa Kemal'in Diyarbakır'daki 13ncü Kolordu Komutanına, Kurmay başkanı Halit Bey'e ve Canik (Samsun) mutasarrıfına "Celadet ve Kamuran Ali isimli yabancılarca satın alınan iki kişinin" doğu illerinde ayrımcılık ve kışkırtmacılık yapacaklarını bildiren ve anılan şahısların yakalanmasını isteyen emri. (Nutuk)

 

3 Temmuz 1920 – Hıyanet-i Vataniye kanununa dayanarak İstiklal Mahkemesi, Damat Ferit Paşa'yı idama mahkûm etti.

 

3 Temmuz 1920 – Yunan kuvvetlerinin Nazilli'yi ikinci kez işgali.

 

3 Temmuz 1920 – Haçin (Saimbeyli) Fransızlarca işgal edildi.

 

3 Temmuz 1920 – Atatürk'ün, askerî, siyasî ve dahilî durumla ilgili bir gensoru nedeniyle Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin gizli oturumunda konuşması:".. .Felâketler başımıza geldikten sonra müdafaa çareleri vesaire düşünülmez. Bunlar felâket gelmeden evvel düşünülür." [Kocatürk]

 

3 Temmuz 1921 – Celâlettin Arif Bey'in, Paris'ten Atatürk'e, Fransa'daki siyasî temaslarını bildiren mektubu.

 

3 Temmuz 1922 – Ali İhsan Paşa yargılanmak üzere, İstiklal Mahkemesine sevk edildi.

 

3 Temmuz 1924 – Atatürk'ün, öğleden sonra Vekiller Heyeti toplantısına başkanlık edişi.

 

3 Temmuz 1926 – Atatürk'e suikasttan tutuklu paşalar mahkeme heyetine ifade verdi.

 

3 Temmuz 1927 – Atatürk'ün, otomobille İstanbul'da muhtelif semtleri dolaş¬ması, Edirnekapı Şehitliği'ni ziyareti.

 

3 Temmuz 1927 – İstanbul'da bulunan bazı yabancı elçi ve ataşelerin -Atatürk'ün İstanbul'a gelişi nedeniyle- Dolmabahçe Sarayı'na gelerek Özel Defter'i imzalamaları.

 

3 Temmuz 1931 – Cumhuriyet gazetesi, İş Bankası Beyoğlu Şubesi Muamelat Şefliği'ne, bankanın Ankara memurlarından Hatice Hanım'ın tayin edildiğini yazıyordu. "Kendisi bir banka şefliğine tayin edilen ilk Türk kadınıdır" deniliyordu.

 

3 Temmuz 1932 – Atatürk'ün, öğleden sonra "Türk Tarih Kongresi"nde (Ankara Halkevi'nde (günümüzde Devlet Resim ve Heykel Müzesi)) Dr. Reşit Galip'in konferansını izlemesi.

 

3 Temmuz 1934 – Trakya'nın bazı şehir ve kasabalarında Yahudilere yönelik olaylar başladı.

 

3 Temmuz 1934 – Trakya'dan İstanbul'a Yahudi göçü başladı. Hükümet bölgede sıkıyönetim ilan etti. Bazı tutuklamalar oldu, olaylarla ilgili soruşturmaya başlandı.

 

3 Temmuz 1934 – Atatürk'ün, Ertuğrul yatı ile İstanbul'dan Yalova'ya gelişi.

 

3 Temmuz 1937 – Atatürk'ün, Ürdün Kralı Abdullah'ın 20 Haziran 1937 tarihli teşekkür mektubuna cevabı: "Emin olabilirsiniz ki, burada bırakmış olduğunuz hatıra, size karşı olan dostluk ve kardeşlik duygularımızı bir kat daha kuvvetlendirmiştir."

 

3 Temmuz 1938 – Atatürk'ün, Savarona yatında, Ankara'dan gelen Başbakan Celâl Bayar'ı kabulü.

 

3 Temmuz 1938 – Türkiye ve Fransa arasında 13 Haziran 1938'de Antakya'da askeri heyetlerce yapılan görüşmeler sonucu 3 Temmuz 1938'de bir anlaşma imzalandı. Buna göre her iki taraf Hatay'da 2.500'er asker bulunduracaktı. (20. YY. Siyasi Tarihi, Prof. Dr. Fahir Armaoğlu)