Tarihte bugün Atatürk

 

04 ARALIK

 

4 Aralık 1916 – Atatürk'ün, günü kitap okumak ve Arıburnu Muharebeleri Raporu'nun yazmakla geçirmesi.

 

4 Aralık 1918 – Vilayet-i Şarkiye Müdafaa-i Hukuk-u Milliye Cemiyeti İstanbul'da kuruldu. İstanbul'da da Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti kuruldu. (Ateşkesten sonra endişe içinde bulunan yerlerden biri de Doğu Anadolu idi. Mondros Ateşkesi‟nin 24. Maddesi 6 Doğu ilinde (İngilizce metinde 6 Ermeni Vilâyeti olarak kayıtlı) karışıklıklar çıkması halinde buraların işgalini öngörüyordu. Bölge halkı kısa zaman önce Ermenilerin acımasız soykırımına maruz kalmıştı. Tekrar aynı acıları yaşamak istemiyordu. Bölgenin Türk olduğunu göstermek ve haklarını savunmak amacıyla Vilayat-ı şarkiye Müdafaa-i Hukuk-i Millîye Cemiyeti 4 Aralık 1918‟de İstanbul'da kuruldu.)

 

4 Aralık 1918 – "Wilson Prensipleri Cemiyeti"nin kurulması: Aralarında Halide Edip (Adıvar), Ali Kemal, Refik Halid (Karay), Celal Nuri (İleri), Ali Kemal, Ahmet Emin (Yalman), Necmettin Sadık ve Yunus Nadi gibi isimlerin de bulunduğu Wilson Prensipleri Cemiyeti kuruldu. Cemiyet ABD başkam Wilson'a gönderdiği mektupta, ABD'nin yapılacak reformlara önderlik ve rehberlik etmesi istendi.

 

4 Aralık 1919 – Trabzon ve Havalisi Adem-i Merkeziyet Cemiyeti kuruldu. Aralık 1919'da İstanbul'da kurulan bu dernek, Trabzon ve yöresi için bölgesel ve özerk bir yönetim taraftarıydı. Kurtuluş Savaşı'na karşı bir kuruluş özelliğindeydi. 15 Eylül 1919 günü, Hürriyet ve İtilaf Partisi'yle birleşme kararı aldı.

 

4 Aralık 1920 – TBMM'de Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Grubu kuruldu ve Mustafa Kemal Grup Başkanlığı'na seçildi.

 

4 Aralık 1920 – Atatürk'ün, beraberindekilerle sabah Ankara'dan Eskişehir'e gelişi.

 

4 Aralık 1920 – Mustafa Kemal Paşa, Çerkez Ethem ve kardeşi Reşit Bey ile bazı komutanları taşıyan trenin sabaha karşı Eskişehir'e varması. (İsmet Paşa Bilecik'te olduğundan ekibin Eskişehir'de beklemek yerine Bilecik'e devam kararı alması ancak Ethem'in trenden inip habersiz ve izinsiz bir şekilde birliğinin başına gitmesi sebebiyle İsmet Paşa'nın Eskişehir'e gelmesinin beklenmesine karar verilmesi.)Nihayet 4 Aralık akşamı Ethem olmadan görüşmenin gerçekleşmesi. Görüşmede Reşit Bey'in kardeşini fütursuzca ve nezaketsizce savunması, milli hükümeti adeta tehdit etmesi. Bunun üzerine Mustafa Kemal Paşa'nın sertleşmesi ve İsmet Paşa'nın tedbir alacağını ifade etmesi. Reşit Bey'in bunun üzerine yumuşayıp, kardeşi Ethem'le bir kez daha konuşmak istemesi. Kazım Paşa ile beraber Reşit Bey'in Ethem'in yanına gitmek üzere ayrılması. (Nutuk)

 

4 Aralık 1920 – Mustafa Kemal, İsmet İnönü ile Çerkez Ethem'in kardeşi milletvekili Çerkez Reşit, Eskişehir'de bir araya geldi. Görüşmede Çerkez Ethem birliklerinin takındığı tavır konuşuldu.

 

4 Aralık 1920 – Ankara'da maaşlarını alamayan öğretmenler ilk kez grev yaptı.

 

4 Aralık 1921 – Yabancı ülke temsilcileri ve Fevzi Paşa ile birlikte Ankara'da at yarışlarını izledi.

 

4 Aralık 1923 – Atatürk'ün, Tercüman-ı Hakikat gazetesi başyazarına İstanbul halkı ve Cumhuriyet hakkında demeci: "…Memleket mutlaka çağdaş, uygar ve yeni olacaktır. Bizim için bu, hayat davasıdır. Türkiye ya yeni fikirle donanmış, namuslu bir idare olacaktır veyahut olamayacaktır. Halk ile çok temasım vardır. O saf kitle, bilmezsiniz, ne kadar yenilik taraftarıdır." [Kocatürk]

 

4 Aralık 1926 – Atatürk'ün, Çankaya'da, Yunan Elçisi Camados'un güven mektubunu kabulü ve Elçi'nin söylevine cevap konuşması.

 

4 Aralık 1927 – Cumhuriyet döneminin ilk kağıt paraları tedavüle çıkarıldı.

 

4 Aralık 1929 – Hükümet, Türk parasının değerini yükseltme amacıyla bazı tedbirlerle birlikte her yerde vatandaşların özellikle yerli malı kullanmasını öngören bir kararname yayınladı.

 

4 Aralık 1929 – Atatürk'ün, Kayseri-Sivas hattında Gemerek istasyonunun açılışı nedeniyle kendisine saygı telgrafı çeken halka memnuniyetini ve selâmlarını bildirmesi.

 

4 Aralık 1930 – Atatürk'ün, İstanbul'dan Yalova'ya gidişi, akşam tekrar İstanbul'a dönüşü.

 

4 Aralık 1931 – Atatürk'ün, akşamüzeri Bulgar Başbakanı Muşanof şerefine, Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği tarafından Marmara Köşkü'nde verilen çayda bulunması.

 

4 Aralık 1933 – Eskişehir Şeker Fabrikası kuruldu. Atatürk'ün, Eskişehir Şeker Fabrikası'nın, -Ankara'ya getirilen- hatıra defterine yazdıkları: "Eskişehir Şeker Fabrikası, millî ülküye derin ilginin yükselmiş, değerli vesikasıdır. Türkiye Cumhuriyeti'ni, böyle sanayi kuruluşlarıyla zenginleştirenlere, güzelleştirenlere minnet!"

 

4 Aralık 1937 – Atatürk'ün, gece Falih Rıfkı Atay'ın evine gidişi, geç saatlerde Çankaya'ya dönüşü.