Tarihte bugün Atatürk

 

04 EYLÜL

 

4 Eylül 1914 – Osmanlı Devleti'nin kapitülasyonları kaldırdığını ilan etmesi.

 

4 Eylül 1915 – Atatürk'ün, Anafartalar'da 4. ve 8. Tümen cephelerine giderek incelemelerde bulunması.

 

4 Eylül 1915 – Başkomutan Vekili Enver Paşa'nın, 5. Ordu Komutanı Liman von Sanders'in -Anafartalar Grubu'ndaki yeni düzenleme ile ilgili- 29 Ağustos 1915 tarihli önerisine cevabı: "Anafartalar Grubu'nun devamını, bu grup içindeki tümenlerin şimdilik yalnız 2. ve 15. Kolorduları oluşturmasını ve Grup Komutanlığı'nın 16. Kolordu Komutanı Mustafa Kemal Bey tarafından yapılmasını, yüksek öneriniz uyarınca uygun gördüm." [Kocatürk]

 

4 Eylül 1916 – Atatürk'ün, Kurmay Başkanı İzzettin (Çalışlar) Bey'le beraber öğleden sonra, Sivritepe'de 8. Tümen cephesinde incelemelerde bulunması.

 

4 Eylül 1919 – Sivas Kongresi'nin açılması ve Mustafa Kemal'in Sivas Kongresi başkanlığına seçilmesi. (Sivas Kongresi 4 Eylül 1919 Perşembe günü saat 14:00‟de Sivas Lisesi'nde çalışmaya başladı. Temsil Heyeti Başkanı ve davet sahibi sıfatıyla ilk konuşmayı Mustafa Kemal yaptı. Temsil Heyeti Başkanı mütarekeden beri meydana gelen ve vatan topraklarını parçalamayı hedefleyen işgalleri, Batı'da Yunan, Doğu'da Ermeni zulümlerini dile getirdi. İstanbul Hükümeti'nin millî haklara sahip çıkmadan âciz kaldığını gören halkın yurt topraklarını korumak için teşekküller oluşturduğunu belirtti. İstanbul Hükümeti'nin milletin hak isteyen sesini boğmak istediğini vurgulayarak kongreden vatanın yekpare, milletin yek vücut olduğunu gösterir bir karar alınmasını istedi. Ardından gizli oyla yapılan kongre başkanlığı seçimini 3 olumsuz oya karşılık büyük ekseriyetle Mustafa Kemal seçildi. Kongre 12 Eylül günü halka açık bir toplantı ile kapandı.)

 

4 Eylül 1919 – Milletin ve önayak olan kararlığı bütün dünyaya yüksek sesle ilan edilir: "Ya istiklal, ya ölüm."

 

4 Eylül 1919 – Sivas kongresi mekteb-i Sultani diye bilinen iki katlı binada başladı. Mustafa Kemal ilk konuşmayı yaptı. Gergindi. Salona girerken Rauf Orbay ile tartışmışlardı. tartışma konusu Mustafa Kemal'in heyet başkanıydı.) Heyette Mustafa kemal dahil toplam 38 kişi vardı.

 

4 Eylül 1919 – Sivas Kongresi'nin, Atatürk'ün konuşması ile açılışı: "…Vatan ve milletin kurtuluşunu amaçlayan zorlayıcı sebepler, sizleri bunca zahmet ve engel karşısında Sivas'ta topladı. Yiğitçesine azminizi tebrik ve hoş geldiniz demekle bahtiyarlığımı sunarım. Millî Meclisin henüz toplanmamış olduğu bir sırada baskı altına alınmış ve bağımsızlığını kaybetmiş olan Hükümet Merkezi'nin kendi başına kanunsuz bir kararı veyahut millî emellere aykırı bazı dış tekliflere boyun eğme gibi olupbittilerin ihtimaline karşı Erzurum ve Sivas Kongrelerinin millî ruhu temsilen ve birbirini izleyerek toplanması, şüphesiz ki, kurtuluşa götüren iyi bir işarettir."

 

4 Eylül 1919 – Sivas kongresinde bir Amerikan tetkik heyeti ve Chicago Daily News muhabiri Louis Edgar Browne da vardı. Browne Sivas kararlarını dünyaya duyuran isimdi. Kongredeki tek yabancıydı.

 

4 Eylül 1919 – İlk gün 28 delegenin bulunduğu toplantıda kongre reisliğine seçilen Mustafa Kemal, işgallere karşı çıkmayan hükümeti kınayarak milli güçlerin biraraya gelmesini istedi. 4-11 Eylül tarihleri arasında Sivas Kongresi vatanın kurtuluşu için izlenecek yolun belirlenmesini sağladı.

 

4 Eylül 1919 – Kongre ile ilgili haberler sansür nedeniyle İstanbul basınında yer almadı.

 

4 Eylül 1919 – Demirci Mehmet Efe'nin Aydın ve havalisinin Kuvay-ı Milliye kumandanı oluşu.

 

4 Eylül 1919 – Sivas Kongresi'nde, ulusun kurtuluş ve bağımsızlık mücadelesinde Anadolu'nun çeşitli yörelerinde kurulmuş bulunan dernekler "Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti" adı altında birleştiler. Amaç, kurtuluş savaşını örgütlemek ve yönetmektir. Mustafa Kemal başkanlığında 16 kişilik bir "Heyet-i Temsiliye" oluşturuldu. Türkiye Cumhuriyeti'nin temellerinin atıldığı Sivas Kongresi, aynı zamanda CHP'nin de ilk kongresi olarak kabul edilmektedir. CHP'nin kuruluşu, bu kongre ile filizlenmişti. Bu nedenle, CHP için "Devlet kuran parti" tanımlaması yapılmaktadır.

 

4 Eylül 1919 – Perşembe günü öğleden sonra saat 14.00'da Sivas kongresi açıldı. Mustafa Kemal Paşa kongreyi açarken yaptığı konuşmada "Tarih bir milletin varlığını, hakkını hiçbir zaman inkâr edemez. (…) Vatan ve milletimiz aleyhinde verilen hükümler, ortaya sürülen kanaatler muhakkak ki iflasa mahkûmdur" dedi. Milletimizin "namus" ve "istiklalini" kurtarmak için silaha sarıldığını söyledi.

 

4 Eylül 1919 – Perşembe günü saat: 14.00'de Sivas kongresinin açılışı. (Rauf Bey'in, kongre başkanlığına Mustafa Kemal Paşa'yı uygun görmemesine Mustafa Kemal Paşa'nın üzülüşü ancak Mustafa Kemal Paşa'nın 3 olumsuz oya karşılık, oybirliğiyle Başkan seçilmesi.) (Nutuk)

 

4-6 Eylül 1919 – Sivas kongresi ilk üç gün padişaha sunulacak yazı ve yemini hazırlamakla, gelen telgraflara cevap vermekle, siyaset konusuna girip girmemekle meşgul oldu. (Nutuk)

 

4-11 Eylül 1919 – 36 kişilik Amerikan heyeti de Amiral Harbord emrinde Sivas'taydı. Asıl işleri Ermenilerle alakalı hususları takip etmek ve Ermenilerin durumunu izlemekti. Harbord ayrıca 2,5 saat kadar Mustafa Kemal'le de görüştü. Görüşlerini daha sonra World's Work dergisinde paylaştı.

 

4 Eylül 1920 – Cami Bey'in (Baykut) Ankara Hükümeti'nin Roma temsilciliğine atanması (1922 yılında ayrılmıştır)

 

4 Eylül 1920 – Dahiliye vekilliğine Tokat mebusu Nazım Bey seçildi. Bakü'deki Doğu Halkları Kurultayı'nda Ankara'nın temsilcisi İbrahim Tali Bey bir konuşma yaparak Anadolu'daki milli hareketin bir burjuva hareketi olmadığını belirtti. Kurultayda Enver Paşa'nın bildirisi de okundu.

 

4 Eylül 1920 – Tokat milletvekili Nazım Bey, 89 oya karşılık 98 oyla Meclise içişleri bakanı olarak seçildi. (kendisi tutarsız, davaya çokça iştirakçi olmayan birisiydi ve Halk İştirakıyyun Fırkası (Halk Komünist Fırkası) diye gayri ciddi bir de parti kurmaya teşebbüs etmişti. Nitekim sonraları casusluğu, İstiklal mahkemesi ile tespit olmuştu.) Mustafa Kemal Paşa, O'nun bakanlığını bu durumu nedeniyle kabul etmedi ve istifaya zorladı. (Nutuk)

 

4 Eylül 1922 – Türk Ordusu İzmir yolunda hızla ilerliyor, İsmet Paşa, İzmir'in kesinlikle tahrip edilmeden kurtarılmasını emretti.

 

4 Eylül 1922 – Atatürk Eşme'ye geldi. Taarruz planına karşı çıkan Yakup Şevki Paşa, Atatürk'ten özür diledi. Aynı gün Türk Ordusu'nun önünden kaçan kalabalıklar İzmir'e yığılmaya başladı.

 

4 Eylül 1922 – Yunan birlikleri Alaşehir'i yaktı, geri çekilme devam ediyor. Yunan 13. Tümeni Salihli'ye vardı.

 

4 Eylül 1922 – İcra Vekilleri Heyeti Başkanı Rauf Bey'in, cephede bulunan Başkomutan Atatürk'e, İstanbul'daki İtilâf Devletleri temsilcilerinin mütareke isteğini bildiren telgrafı.

 

4 Eylül 1922 – Saray hükümetinin, İtilaf devletlerinin Türk ve Yunan orduları arasında ateşkes isteğini bildirmesi. (Bakanlar kurulu başkanı Rauf Beyin telgrafla bildirmesi.) (Nutuk)

 

4 Eylül 1922 – Bozüyük, Demirci, Sarıgöl, Buldan'ın kurtuluşu.

 

4 Eylül 1922 – Atatürk'ün, akşam Eşme'ye gelişi.

 

4 Eylül 1922 – Yunanlılar Akşehir'i yaktı, Söğüt ve Kula kurtarıldı.

 

4 Eylül 1925 – İstanbul'da bir baloda Türk Kadınları ilk kez güzellik yarışmasına katıldı.

 

4 Eylül 1927 – Atatürk'ün, Dolmabahçe Sarayı'nda Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı Kâzım (Özalp) Paşa'yı kabulü.

 

4 – 25 Eylül 1927 – İzmir Fuarı'nın temeli sayılan "9 Eylül Mahalli Sergisi" 4-25 Eylül 1927 tarihleri arasında, Mithat paşa Sanat Enstitüsünde açıldı. Serginin teklifi İzmir ticaret odasına aitti ve İzmir Valisi Kazım Dirik'in kararı ile açıldı. Bu ilk sergiye 71 resmi kuruluş, 195 yerli, 9 ülkeden 72 kuruluş katıldı.

 

4 Eylül 1928 – Atatürk'ün, Galatasaray Kulübü Başkanı Necmettin (Sadak) Bey'e mektubu: "Mektubunuzu aldım. Türk gençliğinin spor sahasında gösterdiği kabiliyet ve faydalı faaliyeti takdirle görüyor ve izliyorum."

 

4 Eylül 1929 – Atatürk'ün, Söğütlü yatı ile Boğaziçi'nde bir gezinti yapması.

 

4 Eylül 1932 – Dünya Barış Konferansı Viyana'da toplandı.

 

4 Eylül 1932 – Atatürk'ün, akşamüzeri Dolmabahçe Sarayı'nda Başbakan İsmet Paşa ve Meclis Başkanı Kâzım (Özalp) Paşa'yı kabulü.

 

4 Eylül 1934 – Atatürk'ün, Almanya Cumhurbaşkanlığı'na seçilmesi nedeniyle Adolf Hitler'e tebrik telgrafı.

 

4 Eylül 1935 – İstanbul telefon şirketi hükümet adına işletilmeye başlandı.

 

4-6 Eylül 1936 – İngiltere Kralı VIII. Edward İstanbul'da Atatürk'ü ziyaret etti.

 

4 Eylül 1936 – İngiltere Kral'ı Edward VIII'in İstanbul'da Atatürk'ü ziyareti. Atatürk'ün, İstanbul'a gelen İngiliz Kralı VIII. Edward'ı Tophane rıhtımında karşılayışı.

 

4 Eylül 1936 – Atatürk'ün, öğleden sonra Dolmabahçe Sarayı'nda İngiliz Kralı VIII. Edward'ı kabulü (Kabul ve görüşme esnasında İngiltere Büyükelçisi Percy Loraine de hazır bulunmuştur). [Kocatürk]

 

4 Eylül 1936 – Atatürk'ün Dolmabahçe'de İngiltere Kralı VIII. Edward şerefine yemek vermesi.

 

4 Eylül 1936 – Atatürk'ün, saat 18.30'da beraberinde İsmet İnönü, Tevfik Rüştü Araş, Londra Büyükelçisi Fethi Okyar ve Dışişleri Bakanlığı Genel Sekreteri Cevat Açıkalın olmak üzeri İngiltere Kralı VIII. Edward'ın yatında verilen kokteyl'e gidişi.

 

4 Eylül 1936 – Atatürk, çiftliklerini Devlete, bir kısım gayrimenkullerinide Ankara Belediyesi'ne bağışladı.

 

4 Eylül 1938 – Atatürk'ün, Hatay Devlet Başkanlığı'na seçilen Tayfur Sökmen'e tebrik telgrafı: "Hatay'daki çalışmalarınızda başarınızı temenni eder ve Hatay'ın yeni idare altında pek çok saadet ve refahlar görmesini yürekten temenni ederim."