Tarihte bugün Atatürk

 

04 KASIM

 

4 Kasım 1909 – Bağdat Demiryolları kapsamında yapılan Haydarpaşa Garı törenle açıldı.

 

4 Kasım 1918 – Bir Fransız alayı, Uzunköprü – Sirkeci demiryolunu işgal etti.

 

4 Kasım 1918 – Sadrazam Ahmet İzzet Paşa'nın, Atatürk'ün 3 Kasım 1918 tarihli telgrafına cevabı: "Toros tünellerinin İtilâf Devletleri'nce işgali yalnız bir koruma niteliğindedir(l). ..İşgal kuvvetlerinin nereden geleceği ve miktarı İngiliz Komutanlığı tarafından bildirilir (!)"

 

4 Kasım 1918 – Atatürk'ün 3 Kasım tarihli sorularını içeren yazısına yazı ile verilen cevap. (Amanos tünelleri hariç Toros tünellerinin İngilizlerce işgal edilebileceği ve işgal kuvvetlerinin miktarının İngilizlerce tayin edileceği) (Atatürk'ün Gizli Kurtuluş Planları, Sinan Meydan, 7. Baskı, s.55)

 

4 Kasım 1918 –Ali Fuat Paşa Mondros anlaşmasının imzalanmasından birkaç gün sonra Adana'ya gelerek Mustafa Kemal'le görüştü.

 

4 Kasım 1918 – Adana mülakatı. Atatürk'ün güvenip inandığı, çocukluk arkadaşı Ali Fuat Paşa'yı Adana'ya çağırarak Mondros Ateşkes anlaşması hakkında bir görüşme yapması. (Atatürk bu görüşmede birkaç gündür Sadrazam ile yaptığı yazışmaları göstermiş ve Osmanlı saltanatının direnme gücünün olmadığını ve daha önemlisi Anadolu'da direniş teşkilatlanmasına başlama gereğinin zuhur ettiğini anlatmıştır. Bunun için ilk öneri de güney Anadolu'da direniş yuvaları teşkil etmektir. Ali Fuat Paşa'da görüşmede aynı fikirde olduğunu ifade etmiştir. Aynı görüşmede Ali Fuat Paşa'nın komuta ettiği 20nci Kolordunun dağıtılmayacağını ve bu kolordunun Anadolu direnişi için elzem olduğu kanaati görüşülmüştür. Nitekim bu kolordu Kurtuluş savaşının çok büyük işlevli kolordusudur. Nihayet ilk direniş yuvaları Adana'da kurulmuş, Kilikya bölgesinde direniş için çalışmalar yapılmıştır. (Atatürk'ün Gizli Kurtuluş Planları, Sinan Meydan, 7. Baskı, s.69)

 

4 Kasım 1918 – 1915 Ermeni tehciri ilk defa meclise getirildi. İki sadrazamın (Said Halim Paşa ve Talat Paşa) yüce divana verilmesi istendi.

 

4 Kasım 1919 – Atatürk'ün, İstanbul'da bulunan Kara Vasıf'a telgrafı: "…Bir kere daha arz edelim ki, Meclis-i Mebusan'ın her açıdan güven verici bir yerde toplanması ilk şarttır."

 

4 Kasım 1919 – İcra Vekilleri Heyeti'nin seçim yönteminde değişiklik yapıldı. O güne kadar Meclis'teki gizli oylamayla seçilen bakanların, bundan böyle TBMM Başkanlığı'nca gösterilen adaylar arasından seçilmesi kararlaştırıldı.

 

4 Kasım 1919 – 3. Bozkır Ayaklanması bastırıldı.

 

4/5 Kasım 1919 – Atatürk'ün, Kâzım Karabekir'e Millî Meclis'in nerede toplanması gerekeceği hakkında görüş isteyen telgrafı.

 

4/5 Kasım 1919 – Harbiye Nazırı Cemal Paşa'nın, Atatürk'e telgrafı: "…Seçimlerin tarafsızlık içinde yapılmadığına dair şikâyet ve söylentiler kesilmeksizin devam ederek yabancı basın ve çevrelere kadar yansımıştır. Meclis-i Mebusan, milletin çeşitli kesimlerini temsil etmediği ve özellikle Kuva-yi Milliye'nin etkisi ile oluştuğu takdirde, bunun dünya kamuoyunda nasıl karşılanacağı izaha muhtaç değildir. Bu nedenle, milletvekillerinin seçiminde baskı yapılmasına meydan verilmemesi elzemdir." [Kocatürk]

 

4 Kasım 1920 – Gümrü yönünde harekata geçen milli kuvvetlerin Şahnalar hattını işgal etmesi.

 

4 Kasım 1920 – İcra Vekilleri Heyeti'nin seçim yönteminde değişiklik yapıldı. (Şimdiye değin bakanları Meclis gizli oyla seçiyordu. Bundan böyle bakanlar, T.B.M.M. Başkanınca gösterilen adaylar arasından seçilecekti)

 

4 Kasım 1920 – TBMM kuruluşu sırasında ortaya konan esaslara göre  "İcra heyeti" (Bakanlar kurulu)  adı verilen hükümet üyeleri doğrudan ve ayrı ayrı Meclis tarafından seçiliyordu. Bu kanun 4 Kasım 1920 tarihine kadar uygulandı. Bu tarihte ise kanun; "Bakanlar, TBMM başkanının meclis üyelerinden göstereceği adaylar arasından salt çoğunlukla seçilir" şeklinde değiştirildi. (Nutuk)

 

4 Kasım 1920 – Tevfik Paşa Hükümeti, Anadolu'ya gidecek heyete, "Hükümet Sevr Antlaşması'na uymakla yükümlüdür. Ankara Sevr'i kabul etmelidir" talimatını verdi.

 

4 Kasım 1922 – İstanbul'da Tevfik Paşa kabinesinin istifasıyla son Osmanlı Hükümeti de ortadan kalktı. İstanbul Ankara Hükümetinin denetimine girdi.

 

4 Kasım 1922 – İstanbul'da TBMM Hükümeti yönetiminin başlamış olduğunun resmen açıklanması. İstanbul'un yönetimine el konulduğuna ilişkin, Ankara Hükümeti kararı: "TBMM Hükümeti, 4 Kasım 1922 öğle vaktinden itibaren İstanbul'un idaresine el koymuştur."

 

4 Kasım 1922 – İsmet (İnönü) Paşa, Saltanatın kaldırıldığını İtilaf devletlerine bildirdi.

 

4 Kasım 1922 – Osmanlı Devleti'nin resmi gazetesi Takvimi Vakayi yayınını durdurdu.

 

4 Kasım 1923 – Atatürk'ün, Cumhurbaşkanı seçilmesi nedeniyle kendisini kutlayan Sovyet icra Komitesi Başkanı Kalinin'e teşekkür telgrafı.

 

4 Kasım 1926 – Atatürk'ün, İzmir suikastının sonuçsuz kalması nedeniyle duyulan umumî sevinci ileten Türkiye Büyük Millet Meclisi Heyeti'ne demeci: "…Büyük Türk milletinin her görüş açısından duyarlık ve eğilimlerini kendi kalplerinde, vicdanlarında ve kişiliklerinde temsil eden Meclisimizin bana ulaştırdığınız bu duyguları çok kıymetlidir. Bunu hayatımda erişebileceğim en büyük mükâfatlardan biri sayıyorum."

 

4 Kasım 1927 – Ankara'da, Etnografya Müzesi önünde ve Yenişehir'deki Atatürk heykellerinin açılışı. Gazi Mustafa Kemal, Ankara Etnografya Müzesi önünde ve Yenişehir'de dikilen heykelinin açılışını yaptı.

 

4 Kasım 1927 - Afgan Kralı Amanullah Han Ankara'da Gazi Mustafa Kemal'i ziyaret etti.

 

4 Kasım 1933 Mustafa Kemal Paşa'nın Selanik'te doğduğu ev müze haline getirildi.

 

4 Kasım 1933 – Atatürk'ün Selanik'te doğduğu eve, Yunan Hükümeti tarafından bir hatıra levhası konulması: "Türk milletinin büyük inkılâpçısı ve Balkan Birliği'nin koruyucusu Gazi Mustafa Kemal bu evde dünyaya gelmiştir. 29.10.1933" [Kocatürk]

 

4 Kasım 1933 – Mustafa Kemal'in doğduğu evin dış cephe duvarına çift kanatlı kapısının sağ köşesine mermer plaka asıldı. Bu levha 29 Ekim 1933 günü Selanik belediyesinin Cumhuriyetin onuncu yılı sebebiyle karar alarak hazırlattığı levhaydı. Aynı kararda evin sahibinden satın alınarak Mustafa Kemal'e hediye edilmesi de vardı. Levhada Türkçe, Yunanca ve Fransızca olarak şu yazıyordu; "Türk Milletinin büyük müceddidi ve balkan İttihadının müzahiri Gazi Mustafa Kemal burada dünyaya gelmiştir. İşbu levha Türkiye Cumhuriyeti'nin onuncu yıl dönümü münasebetiyle konulmuştur. Selanik, 29 Ekim 1933."

 

4 Kasım 1933 – Atatürk'ün, öğleden sonra Prof. Hermann Jansen ve Prof. Holzmeister'i kabulü, daha sonra yeni Cumhurbaşkanlığı Binası'nı gezmesi.

 

4 Kasım 1933 – Atatürk'ün, akşamüzeri Kılıç Ali Bey'in evine uğrayışı, akşam Çankaya'ya dönüşü.

 

4 Kasım 1934 – Atatürk'ün, Çankaya'da -yeni Belçika Kralı'nın tahta çıkışını bildiren- Belçika Heyeti'ni kabulü.

 

4 Kasım 1937 – Amerika'daki Mark Twain Cemiyeti'nin Atatürk'e madalya verişi.

 

4 Kasım 1938 – Atatürk, sütlü kahve, iki defa üzüm suyu içti.

 

4 Kasım 1938 – Sürekli ve danışman hekimlerin Atatürk'ü kontrol ve muayeneleri (10 dakika)

 

4 Kasım 1953 – Ata'nın tabutu geçici kabirden çıkarıldı. (6 Kasımda işlem raporlaştırıldı.) 100 erkek ve 40 kız öğrenci 18.00'den itibaren sabah generallere teslim edene kadar "Gençlik Nöbeti" tuttu. (Sonsuza Yolculuk , Yrd. Doç Dr. Ali Güler)