Tarihte bugün Atatürk

 

05 AĞUSTOS

 

5 Ağustos 1918 – Atatürk'ün, -Başyaver Naci (Eldeniz) Bey aracılığıyla randevu isteyerek- Padişah Vahdettin'le görüşmesi (Atatürk, bu görüşmede yeni padişaha Başkomutanlığı üzerine almasını, kendisine Başkomutan Vekili değil, Genelkurmay Başkanı seçmesini tavsiye etmiştir). [Kocatürk]

 

5 Ağustos 1918 – Mustafa Kemal'in padişah olan Vahdettin'i makamında ziyareti ve Erkanı Harbiye Reisi olmak isteyişini (Almanya seyahatinden sonra ikinci kez) tekrarlaması. (Bu sıralarda Mustafa Kemal, Vahdettin'in fahri yaveri olmuştur. )

 

5 Ağustos 1920 – Birinci Pozantı Kongresi, 5 Ağustos 1920 tarihinde Pozantı`da büyük bir toplantı yapılmıştır. TBMM`nin var olduğu bir dönemde gerçekleştirilen bu toplantıda, Pozantı Adana`nın vilayet merkezi ilan edilmekle kalınmamış, aynı zamanda vali ve mülki amirleri de seçimle işbaşına getirilmiştir. Daha sonra seçimle yönetime gelen idareciler, Ankara Hükümeti tarafından bizzat onaylanmıştır. İşte böyle bir toplantı; alınan bu kararlardan dolayı kongre olarak değerlendirilebilinir.

 

5 Ağustos 1920 – Cepheleri denetlemek üzere Konya'ya giden Mustafa Kemal, buradan Pozantı'ya geçti. Beraberinde Fevzi Paşa (Çakmak) ve Fahrettin Bey'le (Altay) Pozantı'da "Pozantı Kongresi" adıyla bir toplantı yaptı.

 

5 Ağustos 1920 – Atatürk Pozantı kongresinde; " Şeref ve bağımsızlık davasında yararlanacağımız başarı araçlarının feyiz kaynağı yalnız Anadolu değildir. Avrupa'nın bin türlü zulüm ve haksızlığına uğramak suretiyle esaret hayatının türlü türlü ızdıraplarını çekmiş olan Mısır, Hindistan, Rusya ve Afrika'daki Müslüman kardeşlerimiz bakışlarını Cenabı Hakk'ın rahmet eşiğine ve yumruklarını İslamiyet nurunu söndürmek üzere her türlü kötülüğü yapmaya cüret eden düşmanlara çevirmiş ve bizlere bütün mevcudiyetiyle maddi ve manevi yardıma karar vermiş bulunuyorlar." (Sinan Meydan, 1923, 3. Baskı, s.66.)

 

5 Ağustos 1920 – Atatürk'ün, Fevzi (Çakmak) Paşa ve diğer bazı arkadaşlarıyla Konya'dan Pozantı'ya gelişi.

 

5 Ağustos 1920 – Atatürk'ün, Çukurova ileri gelenlerinin oluşturduğu "Pozantı Kongresi"nde bir konuşma yapması.

 

5 Ağustos 1920 – Atatürk'ün, akşam trenle Pozantı'dan tekrar Konya'ya hareketi.

 

5 Ağustos 1920 – Atatürk Pozantı Kongresi'nde de ise açıkça emperyalizme karşı bir "mazlum milletler cephesi"nden söz etti.

 

5 Ağustos 1921 – Refet Paşa'nın Milli Müdafaa vekilliğine seçilmesi. (Dahiliye vekilliği de vekaleten üzerinde bırakılmıştır)

 

5 Ağustos 1921 – Mustafa Kemal'e, geniş yetkilerle ve üç ay süre ile Başkomutanlık yetkisi veren Kanun'un Büyük Millet Meclisinde kabulü. Mustafa Kemal'in başkomutan olmasından sonra Türkiye Büyük Millet Meclisinde konuşması: "… Milletimizi esir etmek isteyen düşmanları, Allah'ın yardımıyla ne olursa olsun mağlup edeceğimize dair olan güven ve itimadım bir dakika olsun sarsılmamıştır. Bu dakikada bu kesin inancımı yüksek heyetinize karşı, bütün millete karşı ve bütün âleme karşı ilân ederim."

 

5 Ağustos 1921 –Çıkarılan 144 numaralı Başkumandanlık Kanunu ile Meclis, İstiklal mahkemelerine dair yetkilerini Mustafa Kemal Paşa'ya devretti ve böylece kurulmuş olan mahkemeler de doğrudan Mustafa Kemal Paşa'ya bağlandı.

 

5 Ağustos 1921 – 184 milletvekilinin oy birliğiyle "Başkomutanlık Kanunu" kabul edildi. Kanunun 2. maddesinde başkomutanın ordunun maddi ve manevi kuvvetini artırmak için "TBMM'nin buna ait yetkilerini meclis adına fiili olarak kullanacağı", kanunun 3. maddesinde ise verilen sıfat ve yetkilerin üç ayla sınırlı olduğu ve "Meclisin gerek gördüğü takdirde bu sürenin bitmesinden önce de bu sıfat ve yetkileri kaldırabileceği" ifade ediliyordu.

 

5 Ağustos 1921 – Başkomutan Atatürk; "Milletimizi esir etmek isteyen düşmanları mutlaka yeneceğimize güven ve inancım bir an olsun sarsılmamıştır. Şu dakikada bu kesin inancımı yüksek topluluğunuza karşı, bütün millete karşı, bütün dünyaya karşı ilan ederim"

 

5 Ağustos 1921 – TBMM, Sakarya Zaferi'nden tam 40 gün önce -5 Ağustos 1921'de- tüm yetkilerini -3 ay süreyle- 40 yaşında bir adama; Atatürk'e devretmişti. Başkomutan Atatürk, bir varlık yokluk savaşının hemen öncesinde Türk milletinin tüm sorumluluğunu üzerine alarak çalışmaya başlamıştı.

 

5 Ağustos 1921 – Çıkarılan başkomutanlık kanunu ile Mustafa kemal üç aylık süre için Başkomutan oldu. (Kanun-i Esasiye göre Başkomutanlık Padişaha aitti. Bu kanunla ise yetki Mustafa Kemal'de, nihai yetki TBMM'nde idi.)

 

5 Ağustos 1921 – Mustafa Kemal Paşa'nın başkomutanlığı 3 ay için meclis genel kurulunda onaylandı. (31 Ekim 1921'de ilk defa, 4 Şubat 1922'de ikinci defa, 6 Mayıs 1922'de üçüncü defa uzatıldı.) (Nutuk)

 

5 Ağustos 1923 – Çanakkale'de savaşan Avusturalyalı General Charles Ryan'ın, Atatürk'e mektubu: "Türkiye'nin eski ve içten bir dostu olarak bu birkaç satırı yazmaya ve Türkiye'nin yeniden canlandırılmasındaki ve memnuniyet verici barışın yapılmasındaki önemli payınız sebebiyle size yürekten tebriklerimi sunmaya kalkıştım. Sizin faaliyetleriniz ve askerlerinizin muhteşem davranışı olmasaydı, Türkiye acınacak durumda olurdu. Şimdi Türkiye'nin, dünya ülkeleri arasındaki eski ve mağrur yerini almak için emin bir yolda bulunduğuna inanıyorum." [Kocatürk]

 

5 Ağustos 1923 – Genelkurmay Başkanlığı, barış, konuş ve kuruluş planını uygulamaya başladı.

 

5 Ağustos 1925 – Atatürk'ün, Hollanda Elçisi Baron van Rengers'in güven mektubunu kabulü ve Elçi'nin söylevine cevap konuşması.

 

5 Ağustos 1925 – Mustafa Kemal'in, Latife (Uşaklıgil) Hanım'dan ayrılması.

 

5 Ağustos 1927 – Atatürk'ün, saat 12.30'da Söğütlü yatıyla Moda'ya gelişi, buradan Ertuğrul yatına geçerek güverteden deniz yarışlarını izlemesi.

 

5 Ağustos 1929 – Atatürk'ün, Ankara'da toplanan Türkçe öğretmenlerinin saygı ve bağlılık duygularını ileten Millî Eğitim Bakanı Cemal Hüsnü (Taray)'ın telgrafına cevabı: "Türkçe öğretmenlerine pek yüksek ve vatanî vazifelerinde başarı temenni ederim"

 

5 Ağustos 1929 – Gazi Mustafa Kemal trenle Ankara'dan İstanbul'a doğru yola çıktı.

 

5/6 Ağustos 1929 – Atatürk'ün, Eskişehir'den geçerken istasyonda Sakarya gazetesi başmuharririne demeci: "Türk milletinin toplumsal düzenini bozmaya yönelik didinmeler, boğulmaya mahkûmdur. Türk milleti, kendinin ve memleketinin yüksek menfaatleri aleyhine çalışmak isteyen karıştırıcı, sefil, vatansız ve milliyetsiz beyinsizlerin saçmalamalarındaki gizli ve kirli emelleri anlayamayacak ve onlara hoşgörü ile davranacak bir topluluk değildir. O. şimdiye kadar olduğu gibi doğru yolu görür. Onu yolundan saptırmak isteyenler ezilmeye, kahredilmeye mahkûmdur. Bunda köylü, işçi ve bilhassa kahraman ordumuz candan beraberdir. Bundan kimsenin şüphesi olmasın!"

 

5 Ağustos 1935 – Atatürk'ün Florya'ya gidişi, geceyi burada geçirişi.

 

5 Ağustos 1935 – Fevzi Paşa – Ergani Demiryolu işletmeye açıldı.

 

5 Ağustos 1936 – Atatürk'ün, Florya'da akşamüzeri denize girişi, sandal gezintisi yapması.