Tarihte bugün Atatürk

 

05 ARALIK

 

5 Aralık 1915 – Mareşal Liman von Sanders'in, Anafartalar Grubu Karargâhı'na gelişi ve Atatürk'e, beraberinde getirdiği hava değişimi izin yazısını vermesi. Liman Von Sanders'in bu tarihte Mustafa Kemal'e sağlık sebebiyle izin vermesi.

 

5 Aralık 1916 – Atatürk'ün, Arıburnu Muharebeleri Raporu'nu yazmaya devam etmesi.

 

5 Aralık 1916 – 2. Ordu Komutanı Ahmet İzzet Paşa'nın, Atatürk'e, Van Hareket Müfrezesi hakkındaki görüş ve tekliflerini kabul ettiğini bildirmesi.

 

5 Aralık 1917 – İngilizlerin Anadolu'daki istihbarat subayı İstihbarat Albay Maunsell'in Londra'ya gönderdiği rapor (İngilizlerin Kürtleri Türklere karşı kullanma planı); Pantürkizm'e karşı ağırlıklı olarak Kürt milliyetçiliğini çıkarmak gerekir. Coğrafi durum dikkate alındığında (Kürtler) Türk kovanına önemli bir unsur olarak sokulabilir." (Cumhuriyet tarihi yalanları, Sinan Meydan)

 

5 Aralık 1920 – T.B.M.M.'de Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Grubu kuruldu ve Mustafa Kemal Grup Başkanlığına seçildi.

 

5 Aralık 1920 – İstanbul'dan gelen İzzet (Furgaç) ve Salih (Hulusi Kezrak) Paşalarla Mustafa Kemal arasında görüşmeler yapıldı. Bilecik Görüşmesi yapıldı (Bilecik Mülakatı).

 

5 Aralık 1920 – Mustafa Kemal Paşa'nın Bilecik'te Ahmet İzzet Paşa başkanlığındaki İstanbul heyeti ile görüşmesi. Atatürk'ün, Bilecik'e gelişi; burada Dahiliye Nazırı Ahmet İzzet Paşa başkanlığında Bahriye Nazırı Salih Paşa, Ziraat Nazırı Hüseyin Kâzım Bey, Rasathane Müdürü Fatin (Gökmen) ve Dışişleri memurlarından Münir (Ertegün) Bey'in dahil olduğu İstanbul heyeti ile görüşmesi ve heyetin İstanbul'a dönmesine müsaade etmeyeceğini, beraber Ankara'ya gidileceğini bildirmesi. Görüşme sonucu heyetin İstanbul'a dönmesine izin verilemeyeceğini ve birlikte Ankara'ya gidileceğini bildirmesi. (Bilecik Mülakatı).

 

5 Aralık 1920 – Mustafa Kemal'in Bilecik'e gelmesi, burada Dahiliye Nazırı Ahmet İzzet Paşa başkanlığındaki İstanbul Heyeti ile görüşmesi ve heyetin İstanbul'a dönmesine müsaade etmeyeceğini, beraber Ankara'ya gidileceğini bildirmesi (Bilecik Mülakatı). (İstanbul'dan gelen İzzet (Furgaç) ve Salih (Hulusi Kezrak) Paşalarla Mustafa Kemal arasında Bilecik görüşmesi yapıldı.)

 

5 Aralık 1920 – Atatürk, Vahdettin'in Anadolu'ya gönderdiği heyet ile Bilecek'te buluştu. Ancak heyetin İstanbul'a dönmesine izin vermeyip Ankara'ya götürdü.

 

5 Aralık 1920 – Bilecik buluşması. İzzet ve Salih Paşaların zorunlu olarak Ankara'ya götürülmesi. 6 Aralık sabahı trenin Ankara'ya varması. (Bu eylem hükümet ve basından gizli tutulmuştur. Bunun yerine işbirliği ve koordine duyurusu yapılmıştır.) (Nutuk)

 

5 Aralık 1920 – İzzet ve Salih Paşa'lar ile Bilecik buluşması. (Nutuk)

 

5/6 Aralık 1920 – Ethem'in kardeşi Reşit Bey'in Kütahya'ya varışı. (Ethem'in zaman kazanma gayretleri.) (Nutuk)

 

5 Aralık 1921 – Mustafa Kemal'in Hıristiyanlara kötü davranılmayacağı ve bir af çıkartılacağı yolundaki bildirisine inanmayan Ermeniler, Fransızlarla birlikte şehri terketmeye başladı.

 

5 Aralık 1921 – Adana, Ankara Hükümeti'nin denetimine girdi.

 

5 Aralık 1921 – Atatürk'ün, Ankara Antlaşması gereğince Adana'nın tekrar anavatana katılışı münasebetiyle Adanalılara bildirisi: "Asırlardan beri Türkiye'nin ayrılmaz bir parçası iken Büyük Harp sonunda işgal altına girmiş, bu defa Fransa hükümetiyle imzalanan antlaşma gereğince yönetimimize dönmüş olan Adana'da hükümetimiz tekrar kuruluyor." [Kocatürk]

 

5 Aralık 1921 – Kâzım Karabekir'in, Atatürk'e "Başkumandanım Kemal Paşa Hazretlerine" ithafını taşıyan imzalı resmini vermesi.

 

5 Aralık 1923 – Ağa Han, hilâfet sorunu ile ilgili olarak İsmet Paşa'ya bir mektup gönderdi. Bu mektup, Tanin, Tevhid-i Efkâr ve İkdam gazetelerinde yayınlandı.

 

5 Aralık 1923 – Türkiye Turing ve Otomobil Kurumu kuruldu.

 

5 Aralık 1927 – Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk Washington Büyükelçisi Ahmet Muhtar Bey güven mektubunu sundu.

 

5 Aralık 1927 – Türkiye Cumhuriyeti'nin bastırdığı ilk kağıt para 5 Aralık 1927 tarihinde tedavüle girdi. Tedavülde olan evrakı nakdiyeler ise, 4 Aralık 1927 tarihinden itibaren dolaşımdan çekilmeye başladı ve 4 Eylül 1928 tarihinde tedavülden kaldırıldı.

 

5 Aralık 1931 – Atatürk'ün, Mülkiye Mektebi (Siyasal Bilgiler Fakültesi)'nin 55. kuruluş yıldönümü nedeniyle kendisine gönderilen saygı telgrafına cevabı: "Mülkiye Mektebi'nin 55. yıldönümü münasebetiyle toplanan mezunlarının hakkımda gösterdikleri samimî duygulara teşekkür ederim."

 

5 Aralık 1931 – Atatürk'ün, Bulgar Başbakanı Muşanof şerefine Cumhurbaşkanlığı Orkestrası'nın Ankara Halkevi'nde verdiği konseri izlemesi ve Muşanof'la bir süre görüşmesi.

 

5 Aralık 1931 – Başbakan İsmet İnönü İle Dışişleri Bakanı Tevfik Rüştü Aras'ın Yunanistan'ı ziyaretleri sırasında, 1930 Türk-Yunan Dostluk Antlaşması yürürlüğe konuldu.

 

5 Aralık 1932 – Atatürk'ün, Samih Rifat Bey'in ölümü nedeniyle Türk Dili Tetkik Cemiyeti (Türk Dil Kurumu)'ne mektubu: "…Bu acı karşısında Genel Merkez Heyetinizin gösterdiği duyarlık, Türk milletinin bilginleri için her zaman besleyegeldiği yüksek saygının yeni bir belirtisidir. Türk dilinin yükselmesi uğrunda yıllardan beri emek vermiş Başkanınızın yaptığı gibi bıkmadan, usanmadan çalışmak için içtiğiniz andı kutlarım. Bu andı hepinizin sağ ve sağlam olarak yerine getirmenizi dilerim."

 

5 Aralık 1933 – Atatürk'ün, Mülkiye Mektebi'nin 57. kuruluş yıldönümü nedeniyle Mülkiyelilerin sevgi ve bağlılık telgrafına cevabı: "…Mülkiyelilerin bana bildirdikleri duygular, değerli bir topluluğun yüksek yurt, vazife, inkılâp ve ülkü kavramlarına beslediği bilinçli ve aydınlık sevgiyi ve saygıyı gösterdiğinden beni çok sevindirdi!"

 

5 Aralık 1933 – Milli bankalarımızdan bazılarının ortaklığı ile iki şirket teşekkül ettirilmiş ve bunlardan "Anadolu Şeker Fabrikaları T.A.Ş." 5.12.1933 tarihinde Eskişehir Şeker Fabrikasını işletmeye açmıştır.

 

5 Aralık 1934 – Türk kadınlarına milletvekili seçme ve seçilme hakkı tanıyan Anayasa değişikliğinin kabulü.

 

5 Aralık 1934 – Türk Kadınına Seçme ve Seçilme Hakkı'nın tanınması. Kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkı tanıyan Anayasa değişikliğinin kabulü. 8 Ekim 1934'de kabul edilen ve 5 Aralık 1934'de yürürlüğe giren son yasayla da kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkı tanındı. Teşkilat-ı Esasiye Kanununun 10 ve 11. maddeleri değiştirilerek kadınlara seçme ve seçilme hakkı tanındı.

 

4/5 Aralık 1936 – Gece Atatürk'ün manevi kızı Afet İnan'a yazdığı mektuptan bir cümle: "… Mu ve May, yani Uygur Türk alfabesinin bütün medeni dünyada ilk alfabe olduğunu görmekle…"

 

5 Aralık 1936 – Atatürk'ün, gece Ankara Palas'ta "Çocuk Esirgeme Kurumu"nun balosunu şereflendirmesi. (30 Haziran 1921 – Mustafa Kemal'in öncülüğünde "Çocuk Esirgeme Kurumu" kuruldu.)