Tarihte bugün Atatürk

 

05 EKİM

 

5 Ekim 1908 – Bulgaristan, Osmanlı İmparatorluğu'ndan bağımsızlığını ilan etti.

 

5 Ekim 1908 – Avusturya imparatorunun ilhak notasını imzalamasıyla Bosna-Hersek, Osmanlı toprağı olmaktan çıktı.

 

5 Ekim 1911 – Mustafa Kemal, Tobruk'ta ve Derne'de, İtalyanlara karşı savunma ve oyalama savaşlarına katıldı.

 

5 Ekim 1911 – İtalyan kuvvetleri Gelibolu'yu işgal etti.

 

5 Ekim 1911 – Atatürk'ün, İstanbul'dan Selanik'te bulunan Salih (Bozok) Bey'e mektubu: "…Birinci Şube'ye devam ediyorum. Mümkünse annemi görüp müteselli et!" [Kocatürk]

 

4/5 Ekim 1918 – Almanlar gece ateşkes için başkan Wilson'a başvurmuşlardı.

 

5 Ekim 1918 – Atatürk'ün gece Halep'e gelişi ve Baron Oteli'ne yerleşmesi.

 

5 Ekim 1918 – Mustafa Kemal Paşa, 7. Ordu'yu yeniden düzenlemeye başladı.

 

5 Ekim 1918 – Osmanlı Hükûmeti'nin ateşkes antlaşması isteği ile tıpkı Almanya gibi (Bir gün sonra) Amerika'ya başvurması (4 Ekim 1918'de Almanya, 5 Ekim 1918'de Avusturya-Macaristan da ateşkes isteğinde bulunmuştur).

 

5 Ekim 1918 – İttihat ve Terakki Partisi'nin iktidardan uzaklaştırılması.

 

5 Ekim 1919 – Atatürk'ün, Balıkesir'de Kuva-yi Milliye Reisi Hacim Muhittin (Çarıklı) Bey'e telgrafı: "…Aydın vilâyetimizin mukaddes topraklarını kirleten Yunanlıları kesinlikle kovup uzaklaştıracağımıza kesin güvenimiz mevcuttur. Bu kanaatleri orada bulunan bütün, aynı millî imanı taşıyan kahraman arkadaşlarımıza iletmenizi."

 

5 Ekim 1919 – 12 Eylül'de saray hükümetinin koyduğu telgraf boykotu, 22 Ekim 1919 Amasya Protokolü neticesi bitti. Anadolu hareketi artık isyan değil milli mücadele olarak anılmaya başlandı. Telgraflar bu tarihten itibaren tekrar işlemeye başladı.

 

5 Ekim 1919 – Mustafa Kemal Paşa'nın Sadrazam Ali Rıza Paşa'ya telgrafı; "Milli davayı desteklediğinizi gösteriniz, hainleri yargılatınız, emekli edilen subaylara haklarını geri veriniz, ordu atamalarında liyakati esas alınız, hainlikte aşırı giden eski nazırların yargılamasını yapınız, milli kahramanlar için yapılan yargılamalara son verdiriniz, basını yabancı sansürden kurtarınız."(NOT: Bu şartlar sağlanana değin milletçe alınan tedbirlere (telgraflaşma yasağı dahil) devam edileceğinin bilinmesi.) (Nutuk)

 

5 Ekim 1920 – Venizelos'un, Lloyd George'a yazısı: "…Türk hükümetinin Mustafa Kemal'i ortadan kaldıramayacağına kanaat getirdim. Sultan'ın daha fazla asker göndermesi milliyetçileri kuvvetlendiriyor. Mustafa Kemal'e karşı tedbir olarak: 1- "Bütün Türkleri İstanbul'dan atalım (!)" 2- "Karadeniz'de Pontus Rum Devleti'ni kuralım (!)"

 

5 Ekim 1921 – Malta'dan dönen Ali İhsan (Sabis) Paşa Ankara'ya geldi.

 

5 Ekim 1922 – Gazi Mustafa Kemal, kendisine önerilmiş olan Ankara hemşehriliğini kabul etti.

 

5 Ekim 1922 – Fethi Bey Dahiliye vekili oldu.

 

5 Ekim 1922 – İsmet Paşa'nın, Mudanya Konferansı görüşmeleri hakkında Bursa'dan Atatürk'e geniş raporu.

 

5 Ekim 1922 – Mustafa Kemal, Ankara'nın 'Onursal Hemşeriliğini' kabul etti:

 

5 Ekim 1922 – Atatürk'ün, Ankara halkına, 2 Ekim 1922 günü teklif edilen Ankara Hemşeriliği'ni kabul ettiğine dair Belediye aracılığıyla yazısı: "…Sevgili milletimizin bütün bir düşmanlık âlemine karşı zaferle taçlandırdığı İstiklâl Mücadelesi Tarihi'nde Ankara adı en aziz bir yeri koruyacaktır. Büyük Millet Meclisi, sizin yiğitlik ortamınızda korkusuzca bağımsızlık mücadelesine devam edebilmiştir. Bu sebeple Ankaralı hemşerilerimin, vatanın kurtuluş mücadelesinde ayrı bir şeref hissesi vardır." [Kocatürk]

 

5 Ekim 1922 – Atatürk'ün, beraberinde içişleri Bakanı Fethi (Okyar) Bey olduğu halde akşam Albay Mougin'i ziyareti.

 

5 Ekim 1923 – İstanbul'un düşman işgalinden kurtuluşu. 5 Ekim 1923'te İstanbul'un Anadolu yakasına gelen Türk ordusu, 6 Ekim 1923 günü coşkun bir bayram havası içinde, sevinç gözyaşları arasında ve çiçek yağmuru altında İstanbul'a girdi.

 

5 Ekim 1924 – Atatürk'ün, Sarıkamış'ta Türkocağı'nı, Hükümet Binası'nı ve Belediye'yi ziyareti, heyetleri kabulü, akşam Lâtife Hanım'la beraber Kurtuluş Savaşı ile ilgili bir piyesi seyretmesi.

 

5 Ekim 1925 – İlk Cumhuriyet Altını İstanbul Darphanesinde basıldı. İlk para Mustafa Kemal Paşa'ya gönderildi.

 

5 Ekim 1926 – İstanbul Boğazı'nda trenler için vapur seferleri başlatıldı.

 

5 Ekim 1927 – Atatürk'ün, Veteriner Kongresi'nin saygı ve bağlılık telgrafına teşekkürü.

 

5 Ekim 1930 – Türkiye'nin de katıldığı Birinci Balkan Konferansı Atina'da başladı.

 

5 Ekim 1930 – Atina'da Birinci Balkan Konferansı yapıldı. Bu konferansa Arnavutluk, Bulgaristan, Romanya, Yugoslavya, Yunanistan ve Türkiye katılmıştı.

 

5 Ekim 1932 – Atatürk'ün, Dolmabahçe Sarayı'nda Türk Dil Kurultayı'nın son gün çalışmalarını izlemesi. 26 Eylûl – 5 Ekim 1932'de yapılan Birinci Türk Dili Kurultayı'nın çalışma programını Atatürk hazırlamıştı. (26 Eylül 1932 – "Dil Bayramı" ilk kez kutlandı).

 

5 Ekim 1932 – Mustafa Kemal'in başkan olduğu kurultayda, Türkçe'nin eski bir dil oluşunun yanısıra diğer dünya dilleriyle ilişkisi üzerine 22 adet tebliğ sunuldu.

 

5 Ekim 1933 – Eskişehir Şeker Fabrikası'nın açılışı.

 

5 Ekim 1937 – Atatürk'ün, Çankaya'da Irak Dışişleri Bakanı Tevfik Essuveydi'yi kabulü.

 

5 Ekim 1938 – İsmet İnönü'nün, Atatürk'e mektubu: "Sevgili Atatürk! Muhterem Celâl Bayar bana sizin selâmınızı getirdi. Çok sevindim. Sizin bir an evvel sağlığınıza kavuşmanız yegâne ve samimî dileğimdir. İki mübarek ellerinizden, sevgili ve can verici yüzünüzden, doymadan binlerce öperim, sevgili Atatürk, büyük Atatürk, velinimetim Atatürk!"

 

5 Ekim 1938 – Atatürk'ün kız kardeşi Makbule Hanım, Afet İnan ve Sabiha Gökçen'i birlikte kabulü, 55 dakika görüşmesi.