Tarihte bugün Atatürk

 

05 HAZİRAN

 

4/5 Haziran 1915 – İngilizlerin, Arıburnu cephesinde, gece bazı siperlerimize girmeye muvaffak oluşu, ancak karşı hücumla siperlerin bir bölümünün geri alınışı (Atatürk, bu gece sabaha karşı Düztepe'deki karargâhtan Tümen cephesine gelerek askeri harekâtı yönetmiştir).

 

4/5 Haziran 1915 – İngilizler gece Arıburnu'na taarruz etti. Savunmayı sabaha karşı Düztepe'deki karargâhından Tümen cephesine gelen Mustafa Kemal yönetti. (19 ncu Tümen birlikleri kaybedilen mevzileri geri almıştır.) (Cumhuriyet Tarihi Yalanları, Sinan Meydan)

 

5 Haziran 1915 – 19. Tümen birliklerinin, 4/5 Haziran gecesi düşman tarafından işgal edilen siperleri tekrar ele geçirmeleri.

 

5 Haziran 1915 – Atatürk'ün, akşam, 19. Tümen birliklerine yayınladığı emir: "…Düşmana olan yakınlığımız nedeniyle birinci hatlardaki kıtaların her vakit uyanık bulunmaları, mangaların başında manga, takımların başında takım komutanları ve sırasıyla her kıta komutanının daima hazır ve erlerin heves ve gayretini artırmak suretiyle her durumda örnek olmaya fırsat gözetmelerini kesinlikle isterim."

 

5 Haziran 1915 – Dahiliye Nazırı Talât Paşa, Edirne Valisi Hacı Adil, Dr. Nâzım, İsmail Canbulat ve Abdülkadir Beylerin, Kemalyeri'nde 3. Kolordu Karargâhı'nı, daha sonra Düztepe'de 19. Tümen Karargâhı'nı ziyaretleri ve Atatürk'le görüşmeleri. [Kocatürk]

 

5 Haziran 1916 – Yavuz Sultan Selim tarafından 1517'de Osmanlı topraklarına katılan Hicaz'da isyan başladı.

 

5 Haziran 1916 – Atatürk'ün, Muş cephesini denetlemek üzere Silvan'dan hareketi. (Kocatürk)

 

5 Haziran 1918 – Atatürk'ün, Viyana'dan Dr. Rasim Ferit (Talay) Bey'e mektubu: "Cottage Sanatoryumu'na girdim. Profesör Zuckerkandl bizzat tedavi ediyor."

 

5 Haziran 1918 – Atatürk'ün Doktor Rasim Ferid beye Viyana'dan mektubu; "Buradaki doktorlar da teşhisinize katılıyorlar. Yalnızca kolibasili sıkıntım var. 3 hafta tedavi ve sonra da 3 hafta hamam tedavisi (Viyana'da Cottage sanatarium'da) öngörüyorlar.

 

5 Haziran 1919 – Atatürk'ün, Sivas, Amasya, Merzifon, Trabzon, Erzurum ve Erzincan ile bağlantı kuruşu sonucu asayiş hakkında edindiği bilgileri Sadaret'e bildiren telgrafı.

 

5 Haziran 1919 – Atatürk 5 Haziran 1919'da Başbakanlığa gönderdiği telgrafında Havza'da İngiliz ve Amerikalılarla görüşen kişi ve eylemleri listeleyerek bildirmiştir. (Sinan Meydan, 1923, 3. Baskı, s.221.)

 

5 Haziran 1919 – Yunanlıların Akhisar ile Nif'i işgali.

 

5 Haziran 1919 – İtalyanların Çine ile Yatağan'ı işgali.

 

5 Mart 1920 - Yeşilay, Birinci Dünya Savaşı sırası ve sonrasında işgal güçlerinin toplumumuzda alkol ve uyuşturucu maddeleri yaygınlaştırmasını ve işgale karşı mücadele ruhunun yıkılmasını önlemek amacıyla dönemin Şeyhülislam'ı İbrahim Haydarizade'nin himayesinde, Dr. Mazhar Osman Uzman ve arkadaşları tarafından 5 Mart 1920'de İstanbul'da "Hilal-i Ahdar" adıyla kurulmuştur. Yeşilay'ın kurulduğu 1 - 7 Mart tarihleri ülkemizde Yeşilay haftası olarak kutlanmaktadır."Hilal-i Ahdar" ismi daha sonra "Yeşil Hilal" ve "Yeşilay" olarak değiştirilmiş, 1934 yılında Mustafa Kemal Atatürk'ün Cumhurbaşkanlığı, İsmet İnönü'nün Başbakanlığında, Bakanlar Kurulu kararıyla Yeşilay'a "kamuya yararlı dernek statüsü" verilmiştir.

 

5 Haziran 1920 – Yozgat'ta tanınmış derebeylerinden Çapanoğulları Ankara'ya karşı başkaldırdı.

 

5 Haziran 1920 – Yenik düşen Kuva-yı İnzibatiye mensuplarının çoğu silahlarıyla birlikte Kuva-yı Milliye'ye katılmaya başladı.

 

5 haziran 1920 – Atatürk'ün, Roma'da bulunan Osmanlı Elçisi Galip Kemali (Söylemezoğlu) Bey'e Ankara hükümetinin Dışişleri örgütünün yeniden düzenlenmesi, dış temsilcilerin seçilmesi hususlarında görüşmek üzere Ankara'ya davet mektubu.

 

5 Haziran 1920 – İstanbul'daki İngiliz genel karargâhı Anadolu'da tutuklanan 22 İngiliz subayının durumunu görüşmek üzere buluşma talep etti.

 

5 Haziran 1920 – Ahmet İzzet Paşa'nın, Anadolu'da tutsak bulunan İngiliz asker ve subayları hakkında Atatürk'e mektubu. [Kocatürk]

 

5 Haziran 1923 – Şile'de Rum Değirmenlik Mahallesinde çıkan yangında yaklaşık 550 Rum (çoğu terkedilmiş), 200 Müslüman hanesi, 100 dükkan, 2 kilise, 1 cami, ve bazı resmi binalar yandı, 1500 kişi evsiz kaldı.

 

5 Haziran 1924 – Ali Haydar Bey (Yuluğ) Ankara şehreminliğine atandı.

 

5 Haziran 1924 – Silifke'de Cumhuriyet aleyhine vaaz verdiği için Hoca Askerî idama mahkûm edildi.

 

5 Haziran 1926 – Musul Anlaşması. Ankara'da, Türkiye, İngiltere ve Irak arasında Musul Antlaşması imzalandı. Musul Sorunu Musul vilayeti Misak-ı Milli'ye göre önceleri Türkiye sınırlarındaydı. Ancak Mudanya Mütarekesi imzalandığında Musul halen İngiliz işgalinde görünüyordu. Lozan'da da çözülemeyince sonunda konuyu Milletler Cemiyeti'nin çözmesi kararlaştırıldı. Milletler Cemiyeti'nin bağlayıcı kararına göre Musul Irak toprakları içinde bırakıldı. Lozan'da çözülmeyen Musul sorunu, İngiltere ile Ankara'da imzalanan 5 Haziran 1926 tarihli antlaşmayla Kerkük dahil Irak'a bırakıldı. Anlaşma, sadece 25 yıl boyunca bölgedeki petrol gelirinin % 10'unun Türkiye'ye bırakılmasını öngörüyordu.

 

5 Haziran 1926 – Türkiye, Irak ve İngiltere arasında Ankara Antlaşması imzalandı. Böylece bugünkü Türkiye- Irak sınırı çizildi. Antlaşmanın 1. maddesinde ve ekinde Türkiye-Irak sınırı çok ayrıntılı olarak tarif edilmişti. 5. maddesinde ise tarafların, 1. maddede belirlenen sınır çizgisinin "kesinliğini ve bozulmazlığını kabul ederek bunu değiştirmeyi amaçlayan herhangi bir girişime geçmemeyi" kabul ettikleri belirtilmişti. Antlaşma, sınırlar konusunda süresizdi. Sınır değiştirilmemek üzere çizilmişti.

 

5 Haziran 1926 – Atatürk'ün, Gülcemal vapurunun hatıra defterine yazdıkları: "…Gülcemal vapurunda gördüğümüz intizam ve mükemmeliyet takdire değer. Genel müdüre, geminin süvarisine ve bütün mürettebatına teşekkür ederim."

 

5 Haziran 1926 – Atatürk'ün, Mudanya'dan Bursa'ya dönüşü.

 

5 Haziran 1926 – Atatürk'ün, akşam, İstanbul Şehir Tiyatrosu'nun Öğretmenler Birliği'nde sahnelediği piyesi izlemesi

 

5 Haziran 1926 – Irak ile dostluk anlaşması imzalandı. (Bu anlaşma 1937 Nisan'ında yenilendi ve süresi uzatıldı.)

 

5 Haziran 1928 – Atatürk'ün, Ankara'dan İstanbul'a gelişi.

 

5 Haziran 1928 – Atatürk, TBMM Başkanı Kazım Özalp, İçişleri bakanı Şükrü Kaya ve 1. Ordu müfettişi Ali Sait (Akbaytugan) ile birlikte İzmit'te.

 

5 Haziran 1928 – Atatürk, Tuzla – İstanbul'da incelemelerde bulundu.

 

5 Haziran 1929 – Tarım Kredi Kooperatifleri Yasası çıkarıldı.

 

5 Haziran 1930 – Atatürk'ün, Çankaya'da, Çanakkale savaşları esnasında sağ kolunu kaybeden Fransız Generali Gouraud'u kabulü ve görüşme esnasında hazır bulunan Fransız Büyükelçisi Charles de Chambrun'a söyledikleri: "Türk topraklarında yatan onun şerefli kolu, memleketlerimiz arasında son derece kıymetli bir bağdır."

 

5 Haziran 1932 – Atatürk'ün, İtalya seyahatinden Ankara'ya dönen Başbakan İsmet Paşa'yı istasyonda karşılayışı.

 

5 Haziran 1933 – Atatürk'ün, öğleden önce şehirde otomobille bir gezinti yapması, daha sonra ismet Paşa'nın köşküne gidişi, öğleden sonra Çankaya'ya dönüşü.

 

5 Haziran 1935 – Vakıflar kanunu çıkarıldı.

 

5 Haziran 1936 – "Maliye Bakanlığı Kuruluş Kanunu" çıkarıldı.

 

5 Haziran 1936 – Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü kuruldu.

 

5 Haziran 1936 – Atatürk'ün, akşamüzeri Florya'dan Dolmabahçe Sarayı'na dönüşü.

 

5 Haziran 1938 – Atatürk ve Ali Fuat (Cebesoy) Paşa barıştı. (Kurtuluş savaşı sonrasında Ali Fuat paşa muhalif Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasına geçti ve İzmir suikastı nedeniyle yargılanıp beraat etti.) Atatürk 5 Haziran 1938 yılında Ali Fuat Paşayı ve Fethi Okyar'ı Savarona'ya davet etmiş, ikiliyi burada iki ay misafir etmiştir.