Tarihte bugün Atatürk

 

05 KASIM

 

5 Kasım 1909 – Mustafa Kemal'in Selanik 2'nci Redif tümeni Kurmay Başkanlığından tekrar 3'üncü Ordu Karargâhına atanması. [Kocatürk]

 

5 Kasım 1913 – Atatürk'ün Sofya'dan Harbiye Nezareti'ne raporu: "Genelkurmay Başkanı General Fiçef'in, Osmanlı Genelkurmayının planlarını ve bütün stratejik yığınak hesaplarını tümüyle Alman subaylarından öğrenmiş bulunduğunu söylediği; sözü edilen bilgilerin kaynağı Alman subayları, Alman kaynakları ise bu hususun gelecek için dikkatle durulacak bir sorun olarak göz önüne alınması gereği" [Kocatürk]

 

5 Kasım 1914 – İngiltere ve Fransa, Osmanlı Devleti'ne savaş ilan etti.

 

5 Kasım 1916 – Atatürk'ün, öğleden sonra. Silvan'a gelen 5. Tümen Komutanlığı'na yeni atanan Albay Ali Fuat (Cebesoy) Bey'i -Meşekkat köyünde- karşılaması, akşam yemeğini beraber yemeleri.

 

5 Kasım 1918 – Kars'ta düşman işgaline meydan vermemek için "Kars Milli İslam Şurası"nın kurulması.

 

5 Kasım 1918 – İttihat ve Terakki Fırkası kendi kendisini kapattı. İttihat ve Terakki yapılmakta olan kongresinin son oturumunda kendini feshederek tarihe karıştı. Kongrede Teceddüt Partisi adıyla yeni bir parti kurulması kararlaştırıldı.

 

5 Kasım 1918 – Mustafa Kemal Paşa, Mondros Ateşkes Antlaşması hakkındaki görüşlerini, bir raporla Başkomutanlığa bildirdi.

 

5 Kasım 1918 – Atatürk'ün, Katma'dan çağırdığı Ali Fuat Paşa ile Adana'da görüşmesi: "…Artık milletin bundan sonra kendi haklarını kendisinin araması ve koruması, bizlerin de mümkün olduğu kadar bu yolu göstermemiz ve bütün ordu ile beraber yardım etmemiz lâzımdır."

 

5 Kasım 1918 – Atatürk'ün, Sadrazam Ahmet İzzet Paşa'ya telgrafı: "…Pek ciddî ve samimî olarak arz ederim ki, mütareke şartları arasında yanlış yorum ve anlamayı ortadan kaldıracak önlemler alınmadıkça, orduları terhis edecek ve İngilizlerin her dediğine boyun eğecek olursak ihtiraslarının önüne geçmeye imkân kalmayacaktır."

 

5 Kasım 1918 – Sadrazam Ahmet İzzet Paşa'nın, Atatürk'e "İngilizlerin İskenderun limanından -liman ve şehrin kendilerine terk edilmesi söz konusu olmadığından- faydalanmalarında bir mahzur görmediğini ve bu görüşünün Suriye'deki İngiliz Ordu Kumandanı'na tebliğini" bildiren telgrafı.

 

5 Kasım 1918 – Atatürk'ün, komutası altındaki kuvvetlere "İskenderun'a asker çıkarılması halinde, gerekirse silâh kullanılarak bu durumun menedileceğini" bildiren emri. [Kocatürk]

 

5 Kasım 1918 – Harbiye Nezareti'nin 1866-1893 doğumluların terhisinin yapılacağını bildiren emri.

 

5 Kasım 1918 – Mustafa Kemal Paşa'nın, Genelkurmay Başkanlığına 3 Kasım tarihli 'İngilizlerin İskenderun'a çıkmaya yeltenmeleri durumunda ateşle karşılık vereceğini' bildiren 3. raporu.

 

5 Kasım 1918 – Sadrazam İzzet Paşa'nın Mustafa Kemal'in 5 Kasım tarihli yazısına ' İngilizlerin işgal ettikleri yerleri konuk olarak kullandıklarını ve Yunanlıların kıpırdanışını da bu suretle engellediklerini, bu yüzden İskenderun'dan faydalanmak istemelerinin uygun karşılanması gerektiğini' bildiren cevabı.

 

4/5 Kasım 1919 – Atatürk'ün, Kâzım Karabekir'e Millî Meclis'in nerede toplanması gerekeceği hakkında görüş isteyen telgrafı.

 

4/5 Kasım 1919 – Harbiye Nazırı Cemal Paşa'nın, Atatürk'e telgrafı: "…Seçimlerin tarafsızlık içinde yapılmadığına dair şikâyet ve söylentiler kesilmeksizin devam ederek yabancı basın ve çevrelere kadar yansımıştır. Meclis-i Mebusan, milletin çeşitli kesimlerini temsil etmediği ve özellikle Kuva-yi Milliye'nin etkisi ile oluştuğu takdirde, bunun dünya kamuoyunda nasıl karşılanacağı izaha muhtaç değildir. Bu nedenle, milletvekillerinin seçiminde baskı yapılmasına meydan verilmemesi elzemdir." [Kocatürk]

 

5 Kasım 1919 – Anadolu Kadınları Müdafaa-i Vatan Cemiyeti kuruldu. Sivas'ta kadınlar Anadolu Kadınları Müdafaa-i Vatan Cemiyeti'ni kurarak, daha sonra oluşturulacak benzeri kuruluşlara önderlik etti.

 

5 Kasım 1919 – Atatürk'ün, Harbiye Nazırı Cemal Paşa'nın 4/5 Kasım 1919 tarihli telgrafına cevabı: "…Yaygara koparan siyasî partilere gelince, bunlar plan söylüyorlar. Çünkü her yerde seçimlere katılmışlardır. Ancak, beşer onar kişiden ibaret olan bu partilerin millet gözünde bir mevkileri olmadığından ve millet bu defa İstanbul'daki politikacılardan değil, kendi bağrındaki öz vatandaşlardan milletvekillerini seçmekte olduğundan, kendilerinin başarı sağlayamayacaklarını anlayarak telâş ediyorlar. Buna karşı bizim elimizden ne gelebilir? Bu noktadaki gerçekte, kabinenin kararsızlık içinde oluşu gariptir. Sözü edilen baskı nerede, kimin tarafından ve nasıl yapılmıştır? Lütfen açıklanmalıdır ki, Heyet-i Temsiliye vazifesini yapabilsin."

 

5 Kasım 1919 – Mustafa Kemal'in Cafer Tayyar Paşa'dan telgraf başında 'Trakya'da Hürriyet ve itilaf partisi ile Nigehban derneği'ne karşı önlem alınmasını' istemesi.

 

5 Kasım 1919 – Atatürk'ün, Millî Kongre Başkanı Esat (Işık) Paşa'nın 3 Kasım 1919 tarihli telgrafına cevabı: "…Bu haberi verenlerin amacı, Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'ne mensup herhangi bir kişi veya kişilerin milletvekili seçiminde kanunen kendilerine tanınmış hakkı ve vazifeyi her millet ferdi gibi yapmaları ise, bu pek tabiîdir. …Milletvekili seçiminde millet aydınlatmak için bütün siyasî partilere faaliyet alanı açıktır." [Kocatürk]

 

5 Kasım 1919 – Gaziantep, Fransızlar tarafından işgal edildi.

 

5 Kasım 1920 – Mehmet Akif Ersoy Kastamonu Nasrullah caminde verdiği vaazlarla Müslüman halkı Atatürk'ün yanında düşmana karşı direnişe çağırıyordu. 5 Kasım tarihli vaazında şöyle diyordu; "Ey cemaat-i müslimin! Milletler topla, tüfekle, zırhlı ordularla, teyyareler ile yıkılmıyor, yıkılmaz; milletler ancak aralarındaki rabıtalar (bağlar) çözülerek herkes kendi başının derdine, kendi havasına, kendi menfaatini temin etmek sevdasına düştüğü zaman yıkılır. (…) İslam tarihini şöyle bir göümüzdn geçirecek olursak cenupta, şarkta, şimalde, garpte yetişen ne kadar Müslüman hükümetleri varsa hepsinin tefrika (ayrılık) yüzünden , aralarındaki fitneler, fesatlar, nifaklar, şikaklar yüzünden istiklallerine veda ettiklerini, başka milletlerin esareti altına girdiklerini görürüz. Emeviler, Abbasiler, Fatimiler, Endülüslüler. (…) Ağyar eline düşen Müslüman yurtlarının hali bizim için en müessir bir levha-i ibrettir. Endülüs diyarını gözünüzün önüne getirin. O cihanın en mamur, en medeni, en mütefennin iklimi vaktiyle sinesinde on beş milyon Müslüman barındırırken bugün baştanbaşa dolaşsanız tek bir dindaşa rast gelemezsiniz…" (Sinan Meydan, 1923, 3. Baskı, s.13.)

 

5 Kasım 1920 – Batı Cephesi Komutanı Ali Fuat Paşa, Mustafa Kemal Paşa ile buluşmak için müracaat etti.

 

5 Kasım 1920 – Sadrazam Tevfik Paşa barış antlaşmasının onaylanması için Ankara hükümeti ile ilişki kurulmasının zorunlu olduğunu söyledi.

 

5 Kasım 1920 – Mehmet Akif, Kastamonu'da bir camide yaptığı konuşmada Sevr Antlaşmasından korkulmaması gerektiğini, süregelen iç isyanlar karşısında birlik ve beraberlik içinde mücadeleye girilmesi gerektiğini öne sürdü.

 

5 Kasım 1921 – Mustafa Kemal'in Başkomutanlık süresinin üç ay uzatılması. "5 Kasım 1921 Tarihinden itibaren müşarünileyhin Başkumandanlık müddeti üç ay daha temdit edilmiştir."

 

5 Kasım 1922 – İstanbul'un yönetimine el konulduğuna dair Ankara Hükümeti kararının İstanbul Hükümeti'ne tebliği.

 

5 Kasım 1922 – Refet (Bele), İstanbul'da nezaretlere, her türlü çalışmaları kesmeleri buyruğunu verdi. İstanbul Hükümeti böylelikle sona erdi. Refet (Bele), İstanbul'daki nezaretlere, her türlü çalışmaları kesmeleri buyruğunu verdi. İstanbul Hükümeti böylelikle sona erdi.

 

5 Kasım 1922 – Lozan'a gidecek heyet, Ankara'dan ayrıldı. İsmet Paşa başkanlığında Türk delege heyetinin Ankara'dan ayrılması. İsmet Paşa başkanlığındaki TBMM Delegasyonu, Lozan görüşmelerine katılmak üzere, İsviçre'ye hareket etti.

 

5 Kasım 1922 – İsmet Paşa ve heyeti Lozan'a gidişte, Ankara İstasyonundan bizzat Atatürk tarafından uğurlandı. (Görüşmeler 20 Kasım'da başladı. 30 Ocak 1923'de müttefikler Sevr benzeri bir metin sundu, TBMM bunu reddetti. 4 Şubat tarihinde Türk heyeti karşı bir teklif sundu. Bu da kabul olmayınca görüşmeler kesildi. Ana sorun kapitülasyonlardı.) (15 Mart 1921'de Berlin'de Talat Paşa'yı, 6 Aralık 1921'de Roma'da Sait Halim Paşayı ve 21 Temmuz 1921'de Tiflis'te Cemal Paşa ve iki yaverini katleden ermeni teröristler bu kez de Lozan'da görüşmelere devam eden İnönü'nün ve heyetin peşine düşmüşlerdi. Öte yandan Çerkez Ethem ve adamları da İnönü'nün peşindeydi.)

 

5 Kasım 1922 – Başkomutan Atatürk'ün, I. Ordu Komutanı Nurettin Paşa'nın -Lozan Konferansı'na davet edilmemizle ilgili olarak düşüncelerini bildiren- 29 Ekim 1922 tarihli yazısına cevabı: "…Devlet ve milletin işlerini yürütmeyi üzerine alanlar, her türlü mesuliyeti en yüksek derecede omuzları üstünde tam bir cesaret ve iftiharla tutan insanlar olduğunu bilmek mecburiyetindedir." [Kocatürk]

 

5 Kasım 1922 – Atatürk bir genelgeyle arkeolojik ve etnografik eserlerin toplanmasını, envanterlenmesini ve yeni müzelerin kurulmasını istedi.

 

5 Kasım 1925 – Ankara Hukuk Fakültesi, Atatürk tarafından açıldı. Ankara Hukuk Mektebi açıldı.

 

5 Kasım 1925 – Atatürk'ün, Ankara Hukuk Mektebi'nin açılış töreninde konuşması: "…Bugün tanık olduğumuz olay, yüksek memur ve uzman bilginler yetiştirmek girişiminden daha büyük bir öneme sahiptir. Yıllardan beri devam eden Türk İnkılâbı, varlığını ve zihniyetini, toplum yaşamının temeli olan yeni hukuk esaslarında belirlemek ve gerçekleştirmek çaresine girişmiştir. Cumhuriyetin yardımcısı (Güç ve dayanağı) olacak bu büyük kurumun açılışında hissettiğim mutluluğu, hiçbir girişimde duymadım ve bunu gösterme ve ifade etmekle memnunum." (Mektebin adı 1927 yılında "Ankara Hukuk Fakültesine çevrilmiştir). [Kocatürk]

 

5 Kasım 1936 – Eski adı Mekteb-i Mülkiye olan Siyasal Bilgiler Okulu, İstanbul'dan Ankara'ya taşındı.

 

5 Kasım 1937 – Atatürk'ün, saat 16.30'da Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne gelişi, akşam Çankaya'ya dönüşü.

 

5 Kasım 1938 – Atatürk'ün, Ankara'dan gelen Başbakan Celâl Bayar'ı son kez kabulü ve çeşitli konular hakkında bilgi alışı.

 

5 Kasım 1938 – Atatürk, bamya püresi yiyemedi, sahlep içebildi.

 

5 Kasım 1938 – Dr. Neşet İrdelp'in Atatürk'ü muayenesi (10 dakika)