Tarihte bugün Atatürk

 

05 TEMMUZ

 

5 Temmuz 1913 – Birinci balkan savaşı galip devletleri arasında ganimetin bölüşülmesinde anlaşmazlıklar çıkar ve İkinci balkan savaşı patlak verir.Bulgar ordusu, Sırp, Yunan ve Romen orduları tarafından yenilir. Durumdan yararlanan Türk ordusu, Edirne ve çevresi dahil Meriç‟e kadar olan ahalisi Türklerle meskûn yerleri kurtarırlar. Mustafa Kemal, Edirne'nin kurtarılmasını ısrarla savunanların başında olmasına rağmen, orayı kurtarmak şerefi, cemiyetin tuttuğu Enver bey‟e bırakılır. Bulgaristan ile (29 eylül 1913'de) İstanbul, Yunanistan ile (14 Kasım 1913) Atina antlaşmaları yapılarak yeni sınırlar saptanır.

 

5 Temmuz 1915 – Atatürk'ün, Maydos'tan Madam Corinne'e Fransızca mektubu: "Uzun zamandan beri aramızda derin bir sessizlik hüküm sürmektedir. Onu evvela sizin ortadan kaldıracağınızı sanıyordum. Fakat insanın tahayyül ettiği şey nadiren gerçekleşir." [Kocatürk]

 

5 Temmuz 1916 – Atatürk'ün, öğleden sonra -Çapakçur (Bingöl)'dan gelen- 13. Alay 3. Taburu'nu denetlemesi, subay ve erlere hitaben hizmet ve fedakarlıklarını takdir eden kısa bir konuşma yapması.

 

5 Temmuz 1917 – Mustafa Kemal'in, Yıldırım Orduları Grubu Komutanlığına bağlı 7'nci Ordu Komutanlığına – Halep atanması. (Kurulması kararlaştırılan VII. Ordu Komutanlığı Mustafa Kemal Paşa‟ya teklif edilir. Anlaşıldığına göre bu atamanın yapılmasını isteyen Grup Komutanı Falkenhayn'dır. Çünkü Enver Paşa, önce Vehip Paşa'yı teklif eder. Alman Generalinin ısrarı üzerine 1 Temmuz 1917‟de Mustafa Kemal Paşa'ya VII. Yıldırım Ordusu Komutanlığını "Hevesle yapmaya hazır mısınız?" diye sorar. Durumunda tuhaflık olduğunu sezen Paşa, derhal verdiği cevapta, teklif edilen VII. Ordu Komutanlığını "Tarafınızdan uygun görülen her görevi vatanın yüksek yararlarına uygun düştüğüne inandığın için bütün heves ve vicdanımla yapacağım" şeklinde cevaplandırır. Ancak olumlu cevap 4 gün sonra alınır. Mustafa Kemal Paşa VII. Ordu Karargâhını oluşturmak üzere yaverleriyle İstanbul'a gelir.)

 

5 Temmuz 1917 – Mustafa Kemal, Halep'teki 7. Ordu Komutanlığına atandı. Atatürk'ün, General Falkenhein'in komutasındaki Yıldırım Orduları Grubu Komutanlığı'na bağlı olarak Halep'te oluşturulması kararlaştırılan Yedinci Ordu Komutanlığı'na atanması.

 

5 Temmuz 1917 – Atatürk'ün, Halep toplantısında oluşturulması kararlaştırılan Yıldırım Orduları Grubu Komutanlığı'na bağlı 7. Ordu Komutanlığı'na atanması. (Atatürk'ün 7.Ordu Komutanlığı'na atanmasıyla boşalan 2. Ordu Komutanlığı'na Fevzi (Çakmak) Paşa atanmıştır). [Kocatürk]

 

5 Temmuz 1917 – Atatürk Halep'teki 7 nci Ordu Komutanlığına atanmıştır. (Atatürk'ün Gizli Kurtuluş Planları, Sinan Meydan, 7. Baskı, s.23)

 

5 Temmuz 1918 – Mustafa Kemal'in kadın erkek ilişkisi ve evlilik üzerine hatıra defterine yazdıkları; "Tabiat ve ahlakımıza uygun bir eş arayalım.", "Kadın refakatinden yoksun bulunmak bir noksandır.".

 

5 Temmuz 1919 – Mustafa Kemal'in Erzurum'dan bütün komutanlıklara İstanbul hükümetince verilecek menfi/moral bozucu ve saptırıcı emirleri önlemek üzere emri. (Nutuk)

 

5 Temmuz 1919 – Mustafa Kemal'in Konya'da bulunan 2nci Ordu Müfettişi Cemal Paşa'nın on gün izin alarak İstanbul'a gitmesi üzerine, bu tarihte, Konya'daki 12nci Kolordu Komutanı Selahattin Bey'e bu hareketin maksadını soran ve Selahattin Bey'in Fuat Paşa ile koordineli bir şekilde görevinin başında kalmasını bildiren telgrafı. (Aynı şifre Fuat Paşa'ya da çekilmiştir.) (Cemal Paşa İstanbul'dan dönmemiş, çok sonraları Ali Rıza Paşa kabinesinde harbiye Nazırı olmuştur. Selahattin Bey de bir süre sonra İstanbul'a gitmiştir.) (Nutuk)

 

5 Temmuz 1919 – Mustafa kemal Paşa, Kongre hazırlıkları için Erzurum'da.

 

5 Temmuz 1919 – Mustafa Kemal, Rauf Bey (Orbay), Mazhar Müfit (Kansu) ve Erzurum Valisi Münir Bey bir toplantı yaparak Mustafa Kemal'i hareketin lideri olarak seçti.

 

5 Temmuz 1919 – Harbiye Nazırı Ali Ferit Paşa'nın, Atatürk'ü tekrar Padişah adına İstanbul'a çağırması. (2 Temmuz'da Amiral Calthorpe‟nin Mustafa Kemal ve Cemal Paşaların derhal ve kayıtsız şartsız İstanbul'a çağrılmalarını isteyen notası üzerine, bu defa Saray devreye giriyordu. Mabeyn Başkatibi Ali Fuat Bey (Türkgeldi), Padişah adına çektiği telgrafta: "…Vatanseverliğiniz sebebiyle, o bölgede bazı hazırlıklara girişmeniz, İngilizlerin dikkatini çekmiş ve hükümeti zorlamaya başlamışlardır… Konferans halen Şark meselesiyle meşgul olmaktadır. Dolayısıyla bu sırada Osmanlı ülkesinde asayişi bozucu bir durum, onarılması mümkün olmayan zararlar doğurabilir… Bizim için yapılacak en akıllıca hareket, ülkede sükûnet ve güvenliğin muhafazasına gayret etmektir. Bu sebeple millî duygulardan doğan heyecanla teşebbüs edilen bu gibi hareketlerden sakınılması zarureti vardır. Kaldı ki şu sıralar zatıâlinizin istifa ederek İstanbul'a dönmeniz, belki yabancıların hükümeti zorlayarak hakkınızda onur kırıcı bir işlem yapılmasına sebep olabilir düşüncesiyle tavsiye edilmediği gibi, Harbiyece görevden alınmaları da Padişahça uygun görülmediğinden bir iki ay müddetle hava değişimi istenilerek durum açıklık kazanıp barış yapılıncaya kadar tercih edeceğiniz bir şehir veya kasabada istirahat etmeniz en uygun şekil olarak düşünülmektedir…")

 

5 Temmuz 1919 – Atatürk'ün, Erzurum'dan bütün komutanlara, Babıâli'nin muhtemel menfi genelgelerini kontrol altına alma gayesiyle, haberleşme merkezlerinde önlem alınmasını isteyen emri.

 

5 Temmuz 1920 – Yunanlıların Buldan'ı işgali.

 

5 Temmuz 1920 – İstanbul'da yayınlanan İkdam ve Vakit gazeteleri kapatıldı.

 

5 Temmuz 1921 – Menteşe Sancağı (Muğla) İtalyan işgalinden kurtuluşu.

 

5 Temmuz 1921 – Antalya'yı işgal eden İtalyan güçlerinin son birliği de kentten ayrıldı. İtalyanlar Antalya'dan tamamen çekildi.

 

5 Temmuz 1921 – Yunan Kralı Konstantin, taarruz emri verdi.

 

5 Temmuz 1921 – Yunan donanması Samsun'u bombaladı.

 

5 Temmuz 1921 – Zonguldak'a gelen bir İngiliz torpidosunun General Harrington'dan Mustafa Kemal Paşa'ya bir mektup getirmesi. (Mektubun tercümesi yapılarak telgrafla Ankara'ya bildirilmiştir.) (Mektupta General Harrington, Mustafa Kemal Paşa'ya üst düzey yabancı generallerle konuşturma veya gayri resmi aracılık teklif etmekteydi. Görüşme zırhlı gemide olmalıydı.) (Mustafa Kemal Paşa da cevabi mektupta General'e zırhlıda değil karada ve İnebolu'da görüşme yapılabileceğini, görüşme teklifinin generalin kendisinden geldiğini, mesele sadece bilgi almak ise arkadaşlardan birini gönderebileceğini yazmıştır.) (Nutuk)

 

5 Temmuz 1922 – Fethi Bey'in vekiller heyeti kararıyla, Avrupa'ya hareketi (Paris ve Londra'ya giderek bazı temaslarda bulunmuştur).

 

5 Temmuz 1922 – Savaş hazırlıkları tamamlanmasına karşın Mustafa Kemal Paşa son bir barış teşebbüsünde bulunmak istedi. 5 Temmuz 1922'de İçişleri Bakanı Fethi (Okyar)'ı Avrupa'ya gönderdi. Bir ay kadar Avrupa'da temaslarda bulunan Fethi Bey, Londra'da ve Paris'te çok soğuk karşılandı. Ağustos ortalarında hükümete verdiği raporda "Milli amaçlarımıza ulaşılması ancak askeri faaliyetlerle gerçekleşecektir, başka incelemeye ve yoruma gerek yoktur" dedi.

 

5 Temmuz 1927 – Atatürk'ün, saat 19.00'da Dolmabahçe Sarayı'ndan Yeniköy'e giderek orada oturmakta olan kız kardeşi Makbule Hanım'ı ziyareti, daha sonra Tarabya'da Tokatlıyan Oteli'ne gelişi, bir süre dinlendikten sonra Tarabya'dan motorla Sirkeci'ye geçişi, buradan otomobille Dolmabahçe Sarayı'na dönüşü.

 

5 Temmuz 1929 – Mersin-Adana Demiryolu (67 kilometre) devletleştirildi.

 

5 Temmuz 1931 – Atatürk'ün, Çankaya'da Brezilya Elçisi Pementel Brondos'un güven mektubunu kabulü ve Elçi'nin konuşmasına cevap söylevi.

 

5 Temmuz 1932 – Atatürk'ün, sabah Ankara Halkevi'ne giderek Türk Tarih Kongresi'nin çalışmalarını izlemesi, saat 13.00'de Çankaya'ya dönüşü.

 

5 Temmuz 1933 – Millî Eğitim Bakanı Reşit Galip in, Ankara'dan Atatürk'e telgrafı: "Kurtuluş zaferinden sonra ne olmak istersiniz? sorgusunda bulunan bir arkadaşımıza. 'Maarif Vekili olmak isterdim' buyurmuştunuz. Bu dileğiniz ilk bakıma elde edilmemiş görünür. Gerçekçe, her zaman Maarif Vekilliği işini bilfiil izlemeye en büyük önemi verdiniz. …Buradaki teftişlerden sonra İstanbul'da Galatasaray Lisesi ve Darülfünun sınavlarına alakanızın yayılışı, profesörlerden en küçük köy öğretmenlerine kadar bütün maarif ailesinin vazife aşk ve heyecanını artırdı."

 

5 Temmuz 1935 – Atatürk'ün, akşamüzeri Sakarya motoruyla Boğaz'da bir gezinti yapması, Üsküdar Salacak sahil gazinosunda bir süre dinlendikten sonra Dolmabahçe Sarayı'na dönüşü.

 

5 Temmuz 1938 – Şükrü Kanatlı komutasındaki Türk birlikleri, Hatay'a girdi. Fransa ile yapılan antlaşma gereği Hatay'ın toprak bütünlüğünü korumak için öngörülen 2500 kişilik askeri birlik Orgeneral Şükrü Kanatlı komutasında Hatay'a girdi.

 

5 Temmuz 1938 – Türk birliklerinin tümü Hatay'daki konuş yerlerine geldi.

 

5 Temmuz 1938 – Fransızların Hatay'da ilan ettiği sıkıyönetim kaldırıldı.

 

5 Temmuz 1939 – Enver Paşa'nın çocuk ve torunlarının vatandaşlığa alınmaları ve yurda dönmelerine izin veren yasa çıktı.

 

5 Temmuz 1939 – Valilerin Cumhuriyet Halk Partisi il başkanlığı görevlerine son verildi.