Tarihte bugün Atatürk

 

08 EYLÜL

 

8 Eylül 1909 – Atatürk'ün, Cumalı Karargâhı'ndaki askerî manevranın sona erişinden sonra, Selânik'e dönmek üzere Cumalı'dan ayrılışı. [Kocatürk]

 

8 Eylül 1915 – Mustafa Kemal'in Fevzi Paşa'ya gönderdiği başsağlığı mesajı; " … üzüntünüze bütün saflığım ve kalpten samimiyetimle katılır ve Cenab-ı Hak'tan zatıalilerine ve kederli ailenize iyilik ve sabır buyurması için yalvarır, sevgi ve dostluğumu arz ederim." (Bir ömrün öteki hikayesi, Sinan meydan)

 

8 Eylül 1915 – Türkiye'nin tanınmış filmcilerinden Necati Bey, Mustafa Kemal'i ziyaret etti, 3 gün boyunca mevzilerde çekim yaptı. (Cumhuriyet Tarihi Yalanları, Sinan Meydan)

 

8 Eylül 1919 – Sivas kongresinde beşinci günde Amerikan mandası görüşüldü. (Nutuk)

 

8 Eylül 1919 – Manda önerileri Kongre'de kabul edilmedi.

 

8 Eylül 1919 – Amerikan mandasının kabulü yolunda verilen önerge tartışıldı. Daha sonra bu önerge geri alındı.

 

8 Eylül 1919 – Trakya'nın Türklüğünü müdafaa eden Ahali adlı gazete, Mehmet Behçet (Perim) tarafından Edirne'de yayınlanmaya başladı.

 

8 Eylül 1919 – Sivas kongresi açılır açılmaz, İsmail Hami Bey (Danişment), 25 kişinin imzasıyla kongreye Amerikan mandasının kabul edilmesini isteyen bir komisyon raporu sundu.

 

8 Eylül 1919 – Sivas Kongresi'nde 8 Eylül 1919'da Amerikan mandası tartışması başladı. Tartışmalar iki gün sürdü. Tartışmalara Atatürk dışında 13 delege katıldı. Delegelerin önemli bir bölümü "ehven-i şer" olarak Amerikan mandasının kabul edilmesini savundu.

 

8 Eylül 1919 – Elazığ'daki 15nci Alay komutanı İlyas Bey'in 1 Eylül 1919 tarihli hareket emrine cevaben telgrafı; "Hareketim Kolordu komutanlığınca geri bıraktırılmıştır." (Nutuk)

 

8 Eylül 1919 – 13ncü Kolordu Kurmay Başkanı Halit Bey'in nihayet cevabı; "Elazığ'daki İlyas Albay'a emir verilmiştir." (Nutuk)

 

8 Eylül 1919 – Damat Ferit, İngiliz Amiral Webb'in 30 Mart 1919 tarihinde reddettiği, Padişah vahdettin ile birlikte hazırladığı bir anlaşma taslağını yeniden sunması. (Bu taslağa göre Türkiye'nin yönetimi 15 yıllığına İngiltere'ye bırakılmak isteniyordu.) (Atatürk, Padişahça da onaylandığı iddia edilen ve Fransızlarca ele geçirilip yayınladığı 12 Eylül 1919 tarihli bu anlaşmanın, ilk olarak 22 Ocak 1920 tarihli The New York Herald Tribune adlı Amerikan gazetesinde çıktığını nutkunda belirtiyordu.) (Sinan Meydan, 1923, 3. Baskı, s.145.)

 

8 Eylül 1919 – Ali Galip'in tavsiyesi ile İstanbul hükümetince Dersim'e mutasarrıflığa atanan ve Sivas'a gelen Osman Bey'in Sivas'ta alıkonulması. (Nutuk)

 

8/9 Eylül 1919 – Gece Mustafa Kemal Paşa odasında bir toplantı yaptı. Mandacıların, yabancı işgali altında "cesaret" ve "ümitlerini" kaybetmiş olmanın verdiği üzüntüyle "hastalıklı bir ruh haliyle" hareket ettiklerini söyledi. "Şerefsiz, istiklalsiz, esir bir millet çocukları olarak yaşamak yerine, efendice ve kahramanca ölmek elbette ki tercih edilir. Bunu anlayamamak ne garip mantıktır?" dedi.

 

8-10 Eylül 1919 – Sivas kongresinde üç gün Amerikan mandası tartışıldı; manda düşüncesi ustaca reddedildi.

 

8 Eylül 1920 – Külçe altın halinde ilk parti Sovyet yardımının Erzurum'a gelişi ve teslim alınışı : Bu altınlar Türkistan eski Cumhurbaşkanı, rahmetli Osman Kocaoğlu'nun ifadesine göre: "Kurtuluş Savaşı günlerinde, biz Türklerin en son kalan bir yarımada Anadolu'dan başka gidecek yerimiz yok. O da düşman tarafından basılmıştır. Türk kardeşlerimize askeri bir yardımda bulunamıyoruz. Kısa bir zamanda biz de Bolşeviklerce devlet olarak dağıtılacağız. Hazinemizdeki külçe altınların Atatürk Hükümetine verilmesini sizlerden ağlayarak rica etmekteyim." demiştir. Bu vesile ile Rusların gönderdiği külçe altınların Türkistanlı kardeşlerimize ait olduğunu açıklamaktadır.

 

8 Eylül 1920 – Atatürk'ün, İtalya Dışişleri Bakanı Kont Sforza'ya, Cami (Baykut) Bey'in Roma temsilciliğine gönderilmesi nedeniyle mektubu.

 

8 Eylül 1920 – 1 Haziran'da başlayan Milli aşireti isyanı bastırıldı. (Viranşehir yakınlarında Cibranlı Halit Bey Kürt aşiretlerini isyana çağırdı. Fransızlarla görüşüp Siverek'e ilerledi. 19 Haziran'da kuşatıldılar. İsyancılar Suriye'ye kaçtı. Bir ay sonra yine Viranşehir'e saldırdılar. Karakeçili aşireti ileri gelenlerini katlettiler. İsyan 8 Eylül tarihinde bastırıldı.)

 

8 Eylül 1921 – Türk birlikleri saldırı hazırlıklarına başladı.

 

8 Eylül 1921 – Başkomutan Papulas, Atina'dan Ankara'yı almaktan vazgeçmelerini ve ateşkes sağlanmasını istedi.

 

8 Eylül 1921 – Mustafa Kemal Paşa'nın gördüğü lüzum üzerine 8 Eylül 1921 tarihli Başkumandanlık tezkeresiyle Yozgat İstiklal Mahkemesi kuruldu ve Tekalif-i Milliye Emirleri'ni uygulamayanların cezalandırılması konusu da İstiklal Mahkemelerinin görevleri arasına alındı. Buna ilaveten bu tarihten sonra istifa eden İstiklal Mahkemeleri üyelerinin yerine yeni üyelerin atanması da bizzat Başkumandan tarafından yapıldı.

 

8 Eylül 1921 – Kral Konstantin'in "Gordion Düğümünü" kesemeden geri döneceği anlaşıldı.

 

8 Eylül 1922 – Manisa ve Nif'in (KemalPaşa) kurtuluşu.

 

8 Eylül 1922 – Hindistan'da cuma namazından sonra Türk ordularının zaferi için dua edildi. (Sinan Meydan, 1923, 3. Baskı, s.47.)

 

8 Eylül 1922 – Yunan birlikleri İzmir'i boşalttı. Kente binlerce mülteci akın ediyor. Yunan memurları ve kolluk kuvvetleri de İzmir'i terketti. Yunan Ordu Komutanlığı Anadolu'yu boşaltma kararı aldı. Türk birlikleri Manisa'ya girdi. Nif (Kemalpaşa), Selçuk, Saruhanlı ve Sarıgöl kurtarıldı.

 

8 Eylül 1922 – Atatürk'ün, Salihli'den, Ankara Komutanı Fuat (Bulca) Bey'e telgrafı: "İlâhî adalet, bizim için mesut bir şekilde belirmektedir. Zaferimizin Ankara'da oluşturduğu tesirleri, Meclisle ve Meclis dışında oluşan düşünce ve görüşleri, kısacası Ankara'daki çeşitli çevrelerde hâkim olan kanaat ve hissiyatı öğrenmek istiyorum. Bu husustaki tetkik ve araştırmanız sonucunu, kendi görüşünüze ilâve olarak bildirmenizi rica ederim. [Kocatürk]

 

8 Eylül 1922 – Fethi (Okyar) Bey'in, Roma'dan, Atatürk'e İtalya Hariciye Nazırı ile görüşmesini bildiren telgrafı.

 

8 Eylül 1925 – Atatürk'ün, milletin yükselme ve ilerlemesi yolunda alınan kararları desteklediklerini bildiren İstanbul Darülfünunu Fen Fakültesi Dekanı Hüsnü Hamit Bey'in telgrafına cevabı: "…Aydın gençliğimizin yenileşme ve ilerleme yolundaki millî harekete karşı gösterdiği ilgi ve duyarlığa teşekkürlerimi sunarım."

 

8 Eylül 1927 – Samsun-Havza demiryolu hattı işletmeye açıldı.

 

8 Eylül 1927 – İzmir'de daha sonraları Uluslararası İzmir Fuarı'nın çekirdeğini oluşturacak 9 Eylül Sergisi açıldı.

 

8 Eylül 1930 – Fethi Bey'in Manisa'da yaptığı konuşmada olaylar oldu.

 

8 Eylül 1930 – Cumhurbaşkanlığı Makamı'nın bildirisi: "Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal Hazretleri'nin yeni Serbest Cumhuriyet Fırkası'na karşı Devlet Başkanı olarak vaziyetleri, kendi açık mektuplarında belirtilmiştir. Buna rağmen, şurada burada açıkça veya ima yoluyla Reisicumhur Hazretleri'nin yeni parti ile beraber olduğu halka ifade edilmekte ve yayılmaktadır. Bu gibi ifade ve haberler gerçeğe tamamen ve kesin şekilde aykırıdır."

 

8 Eylül 1931 – Bulgaristan'da yayımlanan "Yüzellilikler"in gazetesi Açık Söz kapatıldı.

 

8 Eylül 1931 – Atatürk'ün, sabah Yalova'dan İstanbul'a dönüşü.

 

8 Eylül 1933 – Atatürk'ün, trenle İstanbul'dan Ankara'ya gelişi.

 

8 Eylül 1936 – Ankara ve İstanbul Radyo şirketleri devlet tarafından satın alındı.

 

8 Eylül 1936 – Atatürk'ün, gece Dolmabahçe Sarayı'ndan otomobille Florya'ya gelişi, geceyi Florya Köşkü'nde geçirişi.

 

8 Eylül 1938 – Atatürk'ün, Dolmabahçe Sarayı'nda, bir gün sonra Milletler Cemiyeti toplantısına katılmak üzere Cenevre'ye gidecek olan Dışişleri Bakanı Tevfik Rüştü Aras'ı kabulü ve görüşmesi.

 

8 Eylül 1938 – Atatürk'ün sağlık durumu hakkında Dr. Nihat Reşat Belger, Prof. Dr. Neşet Ömer İrdelp ve Prof. Dr. Fiessinger'in müşterek raporu.

 

8 Eylül 1938 – Doktorlar Atatürk'e alkole bağlı olmayan safra yollarındaki kronik tıkanma sonucu gelişen siroz teşhisi koydu.