Tarihte bugün Atatürk

 

08 KASIM

 

8 Kasım 1912 - Yunanlılar Selanik'i işgal etti.

 

8 Kasım 1912 – Selanik'in Yunan kuvvetlerince işgali, Atatürk'ün hocası Şemsi efendinin Selanik'ten İstanbul'a göç etmesi. (Benim Ailem, Yrd. Doç. Dr. Ali Güler)

 

8 Kasım 1915 – Atatürk'ün, Kurmay Başkanı İzzettin (Çalışlar) Bey'le beraber Kireçtepe'deki kızaklı batarya yanına gitmesi ve incelemelerde bulunması.

 

8 Kasım 1916 – Atatürk'ün, Silvan'dan Ziyaret (Veyselkarani)'e gelişi, geceyi -Fuat (Bulca) Bey'in komuta ettiği- 23. Alay ordugâhı civarında çadırda geçirişi.

 

1-8 Kasım 1918 – Mustafa Kemal'in Adana'da Sadrazam Ahmet İzzet paşaya gönderdiği raporlar, Anadolu direnişine yönelik kayda geçmiş ilk ve tek resmi belgelerdir. (Akl-ı Kemal, c.1, Sinan Meydan)

 

8 Kasım 1918 – Mondros mütarekesinden sonra ilk resmi işgal İngilizlerin Musul'u işgalidir.

 

8 Kasım 1918 – Dört Fransız subayından oluşan bir heyetin Arian adlı gemiyle İstanbul'a gelmesi ve Galata rıhtımından yaya olarak Beyoğlu'ndaki Fransız elçiliğine yürümesi. Bu subayların azınlıklarca tezahüratlar ile selamlanması.

 

8 Kasım 1918 – İngilizler, Yıldırım Orduları Komutanlığının kaldırılmasının ertesi günü İskenderun'un kendilerine teslim edilmesini istedi. (Artık sadrazamın gaflet ve cehaleti nedeniyle ortada karşı koyacak bir ordu da kalmamıştı.)

 

8 Kasım 1918 – Mustafa Kemal'in Sadrazam Ahmet İzzet Paşa'ya '8 Kasım tarihli İskenderun'un teslimine dair telgrafı aldığını, İngilizlerin gerçek niyetini' bildiren son raporu.

 

8 Kasım 1918 – Sadrazam Ahmet İzzet Paşa'nın, İskenderun'un teslimiyle ilgili olarak Amiral Calthorpe'tan aldığı yazı üzerine Atatürk'e telgrafı: "…Müracaat vukuunda şehrin tahliye ve teslim olunması hususunda ilgililere acele tebligat yapılması lâzımdır… Gevşeklik göstermemek şartıyla bu aczimizin göz önünde bulundurulması, söz ve hareketlerimizin buna uydurulması memleket selâmeti için gereklidir(!)"

 

8 Kasım 1918 – Atatürk İngilizlerin her dediklerini yapan Osmanlı hükümetini ağır bir dille uyarıyordu; "Bugün Payas-Kilis hattına kadar olan toprakları isteyen İngilizlerin, yarın Toros'a kadar olan Kilikya mıntıkasını ve daha sonra Konya-İzmir hattının işgali lüzumu teklifinin birbirini kovalayacağı ve sonunda ordumuzun kendileri tarafından sevk ve idaresi hatta Osmanlı Bakanlar Kurulu'nun Britanya Hükümeti tarafından seçilmesi lüzumu gibi tekliflerin karşısında da kalmak uzak bir ihtimal değildir." (Sinan Meydan, 1923, 3. Baskı, s.155.)

 

8 Kasım 1918 – Atatürk'ün, Sadrazam Ahmet İzzet Paşa'ya cevabı: "…Acz ve zatımız derecesini pekâlâ bilirim. Bununla beraber devletin yapmaya mecbur olduğu fedakârlığın derecesini de belirleme ve sınırlama gerekeceği kanaatini muhafaza ederim. …İngilizlerin elde edebilecekleri neticeyi onlara kendi yardımımızla bahşetmek tarihte Osmanlılık için, bilhassa bugünkü hükümetimiz için kara bir sayfa oluşturur. …Bilhassa yüksek şahsiyetinizce yakinen malûm bulunmuştur ki, âcizleri her ne hal ve vaziyette bulunursam bulunayım doğru olduğuna kani bulunduğum ve gerekenlere söylemeyi ve ulaştırmayı memleketin selâmeti gereği kabul ettiğim görüşlerime tâbi olmaktan nefsimi menetmeğe gücüm yetmez." [Kocatürk]

 

8 Kasım 1918 – Sadrazam Ahmet İzzet Paşa'nın, öğleden sonra Sadaret'ten istifası. (Yeni kabineyi 11 Kasım 1918 günü Tevfik Paşa kurmuştur).

 

8 Kasım 1918 – İngilizler, Mondros mütarekesi 7 nci madde ihlali bahanesiyle Musul'u işgal etti.

 

8 Kasım 1918 – Sadrazam Ahmet İzzet Paşa, Yıldırım Ordularını ve 7 nci Orduyu dağıtarak, İskenderun'u İngilizlere teslim ederek bu tarihte istifa etmiştir.

 

8 Kasım 1918 – Adana'da 'Anadolu direnişi' toplantısı.

 

8 Kasım 1919 – Cafer Tayyar paşanın Mustafa Kemal'e, ' Trakya'da direniş teşkilatlanmasını parasızlık nedeniyle gerçekleştiremediğini' bildiren yazısı.

 

8 Kasım 1919 – Atatürk'ün, 56. Tümen Komutanı Albay Bekir Sami Bey'e telgrafı: "Bursa vilâyetinin emniyet ve asayişinin temini konusundaki çalışmalarınızı, şükran ve saygılarımızla görüştük. Heyet-i Temsiliye, sizin gibi fazilet ve ahlâk sahibi, soğukkanlı ve tedbirli bir komutanın Bursa gibi nazik ve önemli bir mevkide bulunmasını, vatanın selâmeti ve millet için hayırlı bir olay olarak kabul ediyoruz."

 

8 Kasım 1919 – Delhi'de toplanan İslam Kongresi'nde Anadolu'daki milli hareketin desteklenmesi yolunda karar alındı.

 

8 Kasım 1919 – İngiliz muhipler cemiyeti başkanı Sait Molla'nın, Mister Frew adındaki rahibe gönderdiği 12 mektubun nüshalarının gizlice alındığını anlaması üzerine Türkçe İstanbul gazetesinde bu mektuplardan bahisle uzun ve sert bir tekzip yayınlaması.(Sait Molla; 11 Ekim, 12 Ekim, 19 Ekim (iki adet), 21 Ekim, 23/24 Ekim, 24 Ekim, 26 Ekim, 27/28 Ekim, 29/30 Ekim, 4 Kasım ve 5 kasım tarihlerinde ihanet içeren on iki mektup göndermiştir. (Akabinde Mustafa Kemal Paşa rahip Frew'a kendisi bir mektup yazmış ve Sait Molla ve yapageldikleri zararlı faaliyetler hakkında ikaz etmiştir.) (Nutuk)

 

8 Kasım 1920 – Savaş'ın, düzenli ordu ile yürütülmesine karar verildi. Orduyu kurumsallaştırmak isteyen Mustafa Kemal, İsmet Bey (İnönü) ve Refet Bey (Bele) düzensiz kuvvetlerin orduya bağlanması yolunda karar aldı.

 

8 Kasım 1920 – Ali Fuat Paşa, Moskova Büyükelçiliği'ne atandı.

 

8 Kasım 1920 – Fuat Paşa Ankara'ya geldi. İstasyonda bizzat Atatürk tarafından karşılandı. Yeni görevi kendisine tebliğ edildi. (Moskova Büyükelçiliği). Fuat Paşa memnuniyetle kabul etti. Aynı gece İsmet ve Refet Paşa'lara da görevleri tebliğ edildi. Kendilerine verilen ilk görev "süratle düzenli ordu ve süvari birliği teşkil etmek"ti. Böylece bu tarihte 'düzensiz teşkilat fikir ve siyasetini yıkma kararı' uygulamaya konmuş oldu. (Nutuk)

 

8 Kasım 1920 – Atatürk'ün, Eskişehir'den Ankara'ya gelen Ali Fuat Paşa ile görüşmesi. (Bu görüşmede Ali Fuat Paşa'ya Moskova Büyükelçiliği teklif edilmiş, kabulü üzerine resmî işlemler tamamlanarak bu atama 21 Kasım 1920'de kendisine resmen bildirilmiştir). [Kocatürk]

 

8 Kasım 1920 – Atatürk'ün, Moskova'da bulunan Bekir Sami (Kunduh) Bey'e Sovyet teklifleriyle ilgili görüşlerini bildiren telgrafı.

 

8 Kasım 1920 – Ermeniler, T.B.M.M. 'nin barış koşullarını kabul etmedi.

 

8 Kasım 1922 – Lozan delegeleri ve İsmet Paşa Darülfünûn'u ziyaret etti.

 

8 Kasım 1922 – Darülfünun Edebiyat Fakültesi öğrencileri Ali Kemal döneminde uzaklaştırılmış olan Ziya Gökalp, Yusuf Akçura, Ağaoğlu Ahmet ve Hamdullah Suphi gibi hocalarının dönmesini istedi.

 

8 Kasım 1928 – Mustafa Kemal'in halka yeni yazıyı öğretmek üzere faaliyete geçecek olan Millet Mekteplerinin Genel Başkanlığını ve Başöğretmenliğini kabul etmesi.

 

8 Kasım 1930 – Atatürk'ün, Çankaya'da Mısır Elçisi Abdülmalik Hamza, Polonya Elçisi Kazimierz Olszowsky ve Norveç Elçisi Bentzon'un güven mektuplarını kabulü ve Elçilerin söylevlerine cevap konuşmaları.

 

8 Kasım 1931 – Atatürk'ün, akşam Yeni Sinema'ya giderek film izlemesi, saat 24.00'de Çankaya'ya dönüşü.

 

8 Kasım 1934 – Atatürk, "Atatürk" soyadını tarihte ilk kez, TBMM'de resmi olarak kabul edilmeden 16 gün önce, 8 Kasım 1934'te Sümerbank tarafından açılan serginin hatıra defterine yazdı.

 

8 Kasım 1934 – Atatürk'ün, yeni Bayındırlık Bakanlığı binasının açılış törenini şereflendirmesi.

 

8 Kasım 1935 – Atatürk'ün, öğleden sonra, Çankaya'da -yapımı tamamlanmak üzere olan- kız kardeşi Makbule Hanım'ın kalacağı köşkü ve Hariciye Köşkü'nü gezmesi.

 

8 Kasım 1936 – Ankara'da yapımı tamamlanan Çubuk Barajı hizmete girdi.

 

8 Kasım 1937 – Celal Bayar hükümetinin programı TBMM'de okundu. Bayar hükümeti güvenoyu aldı.

 

8 Kasım 1938 – Atatürk'ün, ikinci ve son defa ağır komaya girişi. (Bugün saat 19.00 sıralarında başlayan koma, gittikçe ağırlaşarak ölüm anına kadar devam etmiştir).

 

8 Kasım 1938 – Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği'nin, Atatürk'ün sağlığına ait akşam tekrar resmî bildiri yayımlamaya başlaması: "…Bugün saat 18.30'da hastalık birdenbire normal seyrinden çıkarak şiddetlenmiş ve sıhhî vaziyetleri yeniden ciddiyet kazanmıştır."

 

8 Kasım 1938 – Atatürk artık kendinde değildi. Bir ara başını sağa çevirdi, "aleykümselam" dedi. Son kelimesi buydu. "Aleykümselam."

 

8 Kasım 1938 – Son komaya girmeden önce Atatürk'ün başını sağa çevirip, biriyle konuşur gibi karşıya bakarak "Aleykümüsselam" demesi. (Bu söz O'nun son sözüdür.) (Atatürk ve İslam, Yrd. Doç. Dr. Ali Güler)

 

8 Kasım 1938 – Atatürk'ün 18.35'te içtiği dört kaşık elma suyu aldığı son gıda oldu.