Tarihte bugün Atatürk

 

08 NİSAN

 

8 Nisan 1917 – Atatürk'ün, Murat cephesini gezerek 71. Alay'ın tabur ve bataryalarını denetlemesi, tekrar Arakel'e dönüşü.

 

8 Nisan 1919 – Boğazlıyan Kaymakamı Milli Şehit Kemal Bey'in idama mahkum edilmesi

 

8 Nisan 1920 – Salih Paşa'nın istifası ile kurulan Damat Ferit Paşa kabinesinin tanınmayacağı yolunda, Heyeti Temsiliye genelgesi yayınlandı.

 

8 Nisan 1920 – Atatürk'ün, Ankara'da "Anadolu Ajansı'nın kurulduğunu bildiren genelgesi: "Vatan ve milletimizin en büyük tehlikeyle karşı karşıya kalması sonucu olarak bütün Rumeli ve Anadolu'nun giriştiği millî ve mukaddes savaş esnasında halkın iç ve dış en doğru haberlerle aydınlatılması ivedi ihtiyacı dikkate alınmış ve sonucunda Ankara'da "Anadolu Ajansı" adı altında bir kurum oluşturulmuştur."

 

8 Nisan 1920 – Salih Paşa'nın istifası ile kurulan Damat Ferit Paşa kabinesinin tanınmayacağı yolunda, Heyeti Temsiliye genelgesi yayınlandı.

 

8 Nisan 1920 – Atatürk'ün, Salih Paşa'nın yerine yeni kabineyi kuran Damat Ferit paşa ve heyetinin tanınmayacağına dair vilâyetlere genelgesi: "…Vatana ihaneti ispatlanmış olan ve düşman süngüsü ile görev verilen Damat Ferit Paşa ve kabinesinin hiçbir şekilde tanınmayacağını bildiririz." [Kocatürk]

 

8 Nisan 1920 – Damat Ferit, Kuva-yı Milliye'ye karşı ayaklanan Anzavur'a paşalık unvanı verdi.

 

8 Nisan 1920 – Fransızlar, ateşkes istedi.

 

(7-8) Nisan 1921 – Aslıhan bölgesinde Yunan kuvvetleriyle milli kuvvetler arasında Aslıhanlılar muharebesi (3 gün sürmüş ve Yunanlıların çekilmesiyle sonuçlanmıştır).

 

7-8 Nisan 1921 – Afyon Yunanlılardan geri alındı.

 

8 Nisan 1921 – Yunanlılar Bilecik'te 1618 evi yaktı.

 

8 Nisan 1923 Gazi Mustafa Kemal "Dokuz Umde" 'yi yayınladı. (Seçim bildirisi niteliğindeki bu ilkeler, Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk-ı Milliye Cemiyeti adına yayınladı.) Mustafa Kemal'in, Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Başkanı olarak milletvekili seçimi münasebetiyle millete, 9 ilkeyi içine alan beyannamesi.

 

8 Nisan 1923 – Atatürk 8 Nisan 1923'te "9 Umde/İlke" aldı seçim bildirgesini yayımladı. Bu ilkeler Atatürk'ün kurmayı planladığı Halk Partisi'nin de ilk programı gibiydi. Birinci ilkede, her konuda "milli egemenliğe" uygun hareket edileceği; ikinci ilkede, "saltanatla hilafeti ayıran ve saltanatı kaldıran 1 Kasım 1922 tarihli yasanın değiştirilemeyeceği" belirtilmişti.

 

8 Nisan 1923 – Atatürk, yayınladığı seçim beyannamesinde; "Barış hakkında görüşümüz, mali, iktisadi, idari bağımsızlığımızı temin etmek şartıyla barışın sağlanmasına çalışmaktır. Bu şartları sağlamayan barış anlaşması kabul olunamaz." (Sinan Meydan, 1923, 3. Baskı, s.129.)

 

8 Nisan 1923 – Mustafa Kemal'in Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti adına yayınladığı 9 umde (ilke); "1. Egemenlik ulusundur. 2. TBMM dışında hiçbir makam ulusal yazgıya egemen olamaz. 3. Bütün yasalarda, örgütlerde, yönetimde, eğitimde, ekonomide ulusal egemenlik içinde davranılır. 4. Saltanatın kaldırılması değişmez bir ilkedir. 5. mahkemeler, yasalar düzeltilecektir. 6. Aşar vergisi kaldırılacaktır.7. Öğretim birleştirilecektir. 8. Askerlik süresi kısaltılacaktır. 9. Barış konusunda mali, iktisadi, siyasi bağımsızlığımızın kesin olarak sağlanması koşuldur."

 

8 Nisan 1924 – Dinî mahkemelerin kaldırılması. Şeriye mahkemelerini kaldıran yeni Mahkemeler Teşkilatı Kanunu TBMM'de kabul edildi. Kadıların yerini hakimler aldı (böylece şer'i hükümlere, fıkha göre yargılama yapan Şer'iye Mahkemeleri kaldırılarak hukuktaki ikiliğe son verildi). "Mehakim-i Şer'iyenin İlgasına ve Mehakim Teşkilatına Ait Ahkamı Muaddil Kanun" ile dinsel mahkemeler kaldırılarak mahkemeler birleştirildi. Kanun, Mayıs başında yürürlüğe girdi.

 

8 Nisan 1930 – 1580 sayılı Belediyeler Kanununun çıkması (kadınlara da seçme hakkı tanınıyor).

 

8 Nisan 1932 – Atatürk'ün, öğleden sonra Ankara Halkevi'ne gelişi, uzunca bir süre kaldıktan sonra Çankaya'ya dönüşü.

 

8 Nisan 1934 – Atatürk'ün, Uşak'ta topçu birliklerini, Salihli'de istihkâm taburunu, topçu alayını teftiş edişi; saat 19.00'da Manisa'ya gelişi, geceyi trende geçirişi.