Tarihte bugün Atatürk

 

08 OCAK

 

8 Ocak 1916 – Sarrail'in Selanik'teki Fransız-İngiliz kuvvetlerinin başkomutanı olması.

 

8/9 Ocak 1916 – İngiliz birliklerinin Gelibolu'dan çekilmeleri. İngilizlerin, Seddülbahir bölgesinden çekilmeleri (İngilizler daha önce 19/20 Aralık 1915 gecesi Anafartalar-Arıburnu bölgesinden çekilmişlerdi).

 

8 Ocak 1918 – Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Wilson'un, 14 ilkesini yayımlaması. Wilson İlkeleri (14 Nokta). Bildiri Orta Doğu'da, Türk Kamuoyu'nda olduğu kadar Ermeni, Rum ve Araplar üzerinde de etki yaptı. İtilaf Devletleri'nin verdikleri söze ve Wilson Prensipleri'ne göre kendilerine bağımsız devlet kurma hakkı tanıyacaklarına inanıyorlardı.

 

Wilson'un 8 Ocak 1918 yılında sunduğu ilkeler olarak adlandırılır. Bu ilkelerin başlıcaları:

 

1. Açık barış antlaşmaları ve gelecekte de açık diplomasi uygulanacaktır. 2. Karasuları dışında, savaşta ve barışta denizler kesinlikle serbest olacaktır. 3. Ekonomik engeller mümkün olduğunca kaldırılacaktır. 4. Ulusal silahlanmaların azaltılması için gerekli ve yeterli garanti sağlanacaktır. 5. Sömürge isteklerinin, ilgili halkların çıkarları ile yetkileri sonradan belirlenecek olan sömürgeci devletin istekleri aynı derecede göz önüne alınmak sureti ile, kesin bir tarafsızlıkla çözümlenecektir. 6. Osmanlı İmparatorluğu'nun Türk olan kısımlarının egemenliği sağlanacak, fakat Türk olmayan uluslara özgür gelişme imkanları verilecektir. Çanakkale boğazı devamlı olarak bütün ulusların gemilerine açık olacaktır. 7. Büyük ve küçük, bütün devletlerin siyasi bağımsızlıklarını ve toprak bütünlüklerini karşılıklı olarak garanti altına almak olanağı sağlamak amacı ile bir milletler örgütü kurulacaktır.

 

8 Ocak 1918 – İlk, Brest-Litovsk antlaşması (Orta Avrupa imparatorlukları ve Ukrayna)

 

8 Ocak 1918 – Alman-Rus görüşmelerinin kesilmesi.

 

8 Ocak 1918 – Türk ordusunun Doğu Anadolu'da ilerlemeye başlaması.

 

8 Ocak 1918 – Trabzon'un geri alınması.

 

8 Ocak 1920 – Mustafa Kemal bazı mebuslardan Meclis-i Mebusan'da güçlü bir Müdafa-ı Hukuk Grubu oluşturmalarını istedi.

 

8 Ocak 1920 – Atatürk'ün, millî emeller aleyhinde yazılara yer veren gazetelerin İstanbul Basın Cemiyeti'ne bildirilerek protesto edilmesi hakkında Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Merkez Heyetlerine genelgesi.

 

8 Ocak 1920 – Atatürk'ün, Kâzım Karabekir'in 30 Aralık 1919 tarihli telgrafına cevabı: "Eğer Rawlinson, hükümeti tarafından Heyet-i Temsiliye ile görüşmeye yetki sahibi bir vaziyette bulunuyorsa, bir an evvel Ankara'ya gelmesi faydalı görülmektedir. Yetki sahibi olmadığı takdirde buraya kadar gelmesine lüzum yoktur." [Kocatürk]

 

8 Ocak 1920 – Enver Paşa'nın, Moskova'dan -Rusya'daki faaliyetleri hakkında- Atatürk'e mektubu

 

8 Ocak 1920 – Kuvay-i Milliye'ci Yahya Kaptan Gebze'de, İstanbul Hükümetinin adamlarınca öldürüldü.

 

8 Ocak 1920 – Atatürk'ün, Yunanlıların resmî veya gayriresmî, Aydın Vilâyeti'nin kendilerine bağladığını ilân ihtimaline karşı "Yunanlıları memleketten çıkarmak için uygulanacak plan" hakkında komutanlara gizli telgrafı.

 

8 Ocak 1920 – Atatürk'ün, İstanbul'da toplanacak meclis için milletvekillerinin, görüşmek üzere Ankara'ya gitmelerinin tehirini isteyen bir grup milletvekiline, Harbiye Nazın Cemal Paşa aracılığıyla cevap telgrafı: "Ankara'ya gelmenin yanlış yorumlara uğrayacağına dair, Harbiye Nazırı Paşa aracılığıyla bildirilen görüşlerinizi öğrendik. Mesele vatan ve milletin hayatıyla ilgilidir. Millî Meclisle, millî örgüte dayalı kuvvetli bir grup oluşturulmaz ve Sivas Kongresi'yle milletin cihana ilhan ettiği kararlar, Meclisin büyük çoğunluğu tarafından bir inanç ve ilke olarak kabul edilmezse, millî hizmetimizin temin edeceği başarı boşa gider. Memleket bir felâkete maruz kalabilir. Bu nedenle bir takım vatansız ve dinsizlerin propagandaları, bizim için uyulacak bir kural olamaz. Gaye, milletin ve vatanın kurtuluşudur. Bir iki gün için Ankara'ya gelişleriyle karşılıklı görüşme ve işbirliği yapılması bizce pek önemlidir."

 

8 Ocak 1920 – Atatürk'ün Erzurum'dan milletvekili seçilmesi nedeniyle Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Erzurum Merkez Heyeti'ne teşekkür telgrafı: "Erzurum halkı muhterem hemşehrilerim tarafından gösterilen yakınlık, sevgi ve güvene teşekkürü görev sayarım."

 

8 Ocak 1920 – İsmet Paşa'nın (İnönü) Ankara'ya geçerek Mustafa Kemal'le buluşması. Bu görüşmeden sonra Kurtuluş savaşının gereklerinden dolayı İsmet Paşa yeniden İstanbul'a dönmüştür. İkinci gelişi: 9 Nisan 1920'dir.) (Atatürk'ün Gizli Kurtuluş Planları, Sinan Meydan, 7. Baskı, s.458)

 

8 Ocak 1921 – Çerkez Ethem'e bağlı kuvvetler yeniden saldırıya geçerek Gediz'i ele geçirdi ve ardından Kütahya yönüne doğru ilerlemeye başladı.

 

8 Ocak 1921 – Çerkez Ethem 1000 kişilik çetesiyle Kütahya'ya girdi.

 

8 Ocak 1921 – Mustafa Kemal mecliste bir konuşma yaparak Çerkez Ethem'le birlikte konünistleri suçladı.

 

8 Ocak 1921 – Ethem'in ağabeyi Çerkez Reşit'in mebusluğu düşürüldü.

 

8 Ocak 1921 – Ethem'in kardeşi Reşit'in (Manisa vekili) milletvekilliğinin kaldırılması meclis genel kurulunda kabul edildi. (Nutuk)

 

8 Ocak 1921 – Atatürk'ün, Çerkeş Ethem ve kardeşlerinin isyanına dair Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde konuşması: "…Efendiler, maksadımız meşrudur, başarı imanımız sarsılmazdır. Bu sebeple dahilde ve hariçteki düşmanlarımız ister çok ister az olsun, teşebbüslerinin genişliği ne olursa olsun kesin başarı, son başarı meşru bir maksat izleyenlerde kalacaktır." [Kocatürk]

 

8 Ocak 1921 – Yunanlıların İnönü mevzilerinde taarruza başlaması ve Batı cephesi ordularıyla şiddetli çatışmalar olması.

 

8 Ocak 1921 – Yunan kuvvetleri ilerlemeye devam ederek Bozöyük önlerinden İnönü'ye kadar geldi. Bilecik ve Bozüyük'ün Yunanlılar tarafından işgali.

 

8 Ocak 1922 – Atatürk'ün, Fevkalâde Harp Encümeni kurulmasıyla ilgili kanun teklifi nedeniyle Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin gizli oturumunda konuşması: "…Şunu açıkça söylemek istiyorum ki, gerçekten böyle bir fevkalâde encümenin sizin arzu ettiğiniz şeyleri yapacağına ben emin değilim. Yapılmış ve yapılacak olan işleri görmek için bunun kurulmasına taraftarım. Bu encümen de görecektir ki, azamî derecede yapılacak iş, ancak yapılabilen işlerden ibarettir. Bunu görecekler ve Yüksek Heyetinizi bu suretle tatmin edeceklerdir."

 

8 Ocak 1924 – Atatürk'ün, İzmir'de Belediye'yi ziyareti, ilgililerle görüşmesi.

 

8 Ocak 1924 – Atatürk'ün, İzmir'in Işıklar köyünde kız ve erkek okullarını ziyareti, köylülerle görüşmesi

 

8 Ocak 1925 – Atatürk'ün, Konya'da "Musul Tetkik Heyeti"ni kabulü ve görüşmesi.

 

8 Ocak 1928 – Adliye Vekili Mahmut Esat (Bozkurt) Ankara Türk Ocağı'nda Latin Harfleri konusunda konuştu.

 

8 Ocak 1932 – Atatürk'ün, saat 16.30'da Salih (Bozok) Bey'in evine gelişi, akşam Çankaya'ya dönüşü.

 

8 Ocak 1933 – Atatürk'ün, öğleden sonra Etimesgut'a gidişi, akşamüzeri Çankaya'ya dönüşü.

 

8 Ocak 1933 – I. Beş Yıllık Kalkınma Planı kabul edildi.

 

8 Ocak 1934 – Atatürk'ün, Çankaya'da Macar Elçisi Michel Yungerth Arnöthy'nin güven mektubunu, Romanya Elçisi Jean P. Carp'ın da veda mektubunu kabulü.

 

8 Ocak 1935 – Atatürk'ün, öğleye doğru İzmir Milletvekili Rahmi Köken'in evine gidişi, öğleden sonra Çankaya'ya dönüşü.

 

8 Ocak 1936 – Dil, Tarih ve Coğrafya Okulu Ankara'da Atatürk'ün de katıldığı bir törenle öğretime başladı.

 

8 Ocak 1936 – Ankara Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi'nin açılışı, ilk ders Prof. Afet İnan tarafından verilmiştir.

 

8 Ocak 1936 – Atatürk'ün, Ankara Halkevi salonunda "Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesinin açılış törenini izlemesi (Açılış konuşmasını Millî Eğitim Bakanı Saffet Arıkan yapmış, ilk dersi Afet (İnan) vermiştir.

 

8 Ocak 1936 – Atatürk'e suikast hazırlamak suçundan sanık 8 kişinin Ankara Ağır Ceza Mahkemesi'nde duruşmalarının başlaması (Sanıklar, 17 Şubat 1936 günü delil yetersizliği sebebiyle beraat ettiklerinden serbest bırakılmışlardır).

 

8 Ocak 1937 – Atatürk'ün, saat 16.00'da trenle Ankara'dan İstanbul'a hareketi, Eskişehir'de trenden inerek Orduevi'ni ziyareti, daha sonra trene dönüşü.

 

8 Ocak 1938 – Atatürk'ün, öğleden sonra Genelkurmay Başkanlığı'na giderek Mareşal Fevzi Çakmak'la, daha sonra Başbakanlığa gelerek Celâl Bayar'la görüşmesi.