Tarihte bugün Atatürk

 

08 TEMMUZ

 

8 Temmuz 1916 – Atatürk'ün, Kozma dağında Galip (Türker) Bey'in komutasındaki 23. Alay'ı denetlemesi.

 

8 Temmuz 1918 – Talât Paşa'nın Sadrazamlığının, hatt-ı hümayun ile yenilenmesi.

 

8 Temmuz 1919 – Vükelâ Meclisi'nin, Atatürk'ün 3. Ordu Müfettişliği'nden alınması gerektiğine dair karar tutanağı. [Kocatürk]

 

8 Temmuz 1919 – Kemal Paşa'nın resmi görevine Osmanlı Hükümetince son verilmesi ve ordudan istifa etmesi. (Bakanlar Kurulu 8 Temmuz 1919 tarihli bir tutanak ile Mustafa Kemal'in memuriyetine son verilmesine, padişahın onayına sunmaktaydı. Tutanağa göre: "Mustafa Kemal görevli olduğu bölgede İslam halkını, diğer unsurlar ve yabancılar aleyhine kışkırttığından, İstanbul'a getirilmesi İngiltere fevkalâde komiserliğince ısrarla istenmiş ve güvenliğin bozulacağı yerlere asker gönderilme zorunluluğu hasıl olacağı önemle bildirilmiştir. Durumun önemi ve nezaketi Harbiye Nezaretince defalarca telgrafla açıklanmış ve görevinden istifa ile dönmesi istenmiştir… Nitekim 8 Temmuz gece 10:30 civarlarında Mustafa Kemal Paşa telgrafhaneye çağrılmış, Padişahın bugünkü telini alıp almadığı sorulmuş, şifrenin çözülmekte olduğu cevabı alması üzerine, "Yüksek memuriyetinize durum icabı son verilmiş olduğundan vakit geçirmeksizin İstanbul'a dönmeleri Padişah hazretlerinin kesin emirleri gereğidir." tebligatı yapılmıştır.)

 

8 Temmuz 1919 – Mustafa kemal Paşa'nın resmi memuriyetine son verdiği hakkında Padişah iradesi. Mustafa kemal Paşa'nın, göreviyle beraber askerlik mesleğinden istifası. (Bu iradenin alınması üzerine Mustafa Kemal sine-i millette bir ferdi mücahit olarak hizmet etmek amacıyla sadece görevinden değil, pek sevdiği askerlik mesleğinden de istifa ettiği karşılığını vermiştir.)

 

8 Temmuz 1919 – Mustafa Kemal'in ordudan istifası. Mustafa Kemal, resmi görevinden ve askerlikten çekildi.

 

8 Temmuz 1920 – Yunanlılar, Bursa'yı işgali etti.

 

8 Temmuz 1920 – Ankara Hariciye Vekaletinin Taşnak Ermeni Hükümeti'ne Oltu'nun acele boşaltılmasını isteyen ültimatomu.

 

8 Temmuz 1920 – Atatürk'ün, "Genelkurmay Başkanı İsmet Bey'in umumî durum hakkındaki demeci" nedeniyle Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde konuşması: "…Efendiler! Biz bir amaç izliyoruz. Bu amacımız öteden beri çeşitli vesilelerle ifade edilmiştir. Ben şimdi onu tekrar ediyorum: Milletin, devletin bağımsızlığını korumak! Bunun için muharebe ediyoruz. Memleketimizin ellide biri değil bütünü tahrip edilse, bütünü ateşler içinde bırakılsa, biz bu toprakların üstünde bir tepeye çıkacağız ve oradan savunma ile meşgul olacağız!" [Kocatürk]

 

8 Temmuz 1920 – İzmir'den sonra en önemli şehirlerden biri olan Bursa da, Yunan kuvvetlerinin eline geçti. Bazı Bursa'lı zenginler Yunanlılara yardımcı oldu. Bu arada Vali Hacim Muhittin Bey (Çarıklı) ile Bekir Sami Bey'in şehri, direnmeden boşaltması Ankara'da mecliste tartışmalar doğurdu. Mustafa Kemal'in, boşaltma kararının hükümet tarafından alınmış olduğunu söylemesi de mebusları yatıştırmadı. Bekir Sami Bey görevden alındı. Meclis kürsüsüne Bursa'nın kurtuluşuna kadar kaldırılmayacak bir siyah örtü konuldu.

 

8 Temmuz 1920 – Paris'te bulunan Osmanlı delegasyonu dönmek üzere ayrıldı.

 

8 Temmuz 1920 – Mustafa Kemal'in Türkiye Büyük Millet Meclisinde konuşması: "… Memleketimizin ellide biri değil bütünü tahrip edilse, bütünü ateşler içinde bırakılsa, biz bu toprakların üstünde bir tepeye çıkacağız ve oradan savunma ile meşgul olacağız!…"

 

8 Temmuz 1921 – Kütahya-Eskişehir Muharebesi başladı.

 

8 Temmuz 1922 – T.B.M.M.'nde İcra Vekilleri Heyeti'nin, Meclis başkanınca aday gösterilmeksizin, gizli oyla seçilmesi kabul edildi.

 

8 Temmuz 1922 – Bu tarihli kanunla (muhaliflerin baskısıyla) Bakanların ve bakanlar kurulu başkanının meclisçe ve gizli oyla seçilmesi sağlandığından Mustafa Kemal Paşa Bakanlar kurulu başkanlığından uzaklaştırıldı ve bakanların Mustafa Kemal Paşa'nın göstereceği adaylar arasından seçilmesi ile ilgili hüküm de ortadan kalkmış oldu. (Nutuk)

 

8 Temmuz 1926 – Atatürk'ün, Çeşme'den İzmir'e dönüşü.

 

8 Temmuz 1927 – Atatürk'ün, akşamüzeri Dolmabahçe Sarayı'ndan sahil yolunu izleyerek otomobille Sarıyer'de Çırçır Suyu'na gidişi, burada kısa süre dinlendikten sonra Tarabya'da Tokatlıyan Oteli'ne gelişi, akşam Dolmabahçe Sarayı'na dönüşü.

 

8 Temmuz 1927 – Ankara Hukuk Okulu ilk mezunlarını verdi.

 

8 Temmuz 1928 – Ankara Hukuk Mektebi ilk mezunlarını vermeye başladı.

 

8 Temmuz 1932 – Atatürk'ün, saat 18.00'de "Türk Tarih Kongresi" üyelerine Marmara Köşkü'nde çay ziyafeti vermesi ve üyelerle görüşmesi.

 

8 Temmuz 1933 – Atatürk'ün, akşamüzeri otomobille Kücükçekmece ve Florya'da bir gezinti yapmasını takiben gece motorla Dolmabahçe Sarayı'na dönüşü.

 

8 Temmuz 1934 – Atatürk'ün trenle Ankara'ya gelişi.

 

8 Temmuz 1935 – Atatürk'ün, akşamüzeri otomobille Florya'ya gidip dönüşü, saat 21.00'de Güneş Kulübü'ne gidişi.

 

8 Temmuz 1936 – Atatürk'ün, Florya'da öğleden sonra Başbakan İsmet İnönü'yü kabulü.

 

8 Temmuz 1937 – Türkiye, İran, Irak ve Afganistan arasında Tahran'da Sadabat Paktı'nın imzalanması. Türkiye ile İran, Irak ve Afganistan arasında saldırmazlık paktı ("Sadabad Paktı") imzalandı.

 

8 Temmuz 1937 – 2 Ekim 1935'te parafe edilen üçlü dostluk anlaşması bu tarihte Afganistan'ın da katılmasıyla dörtlü olarak Tahran'da Sadabat Sarayı'nda (Türkiye, İran, Irak ve Afganistan arasında) "Sadabat paktı" adıyla imzalandı. (Süresi 5 yıldı. Saldırmazlık, dostane ilişkiler, sınırlara riayet, düşmanlığı engelleme konularını içeriyordu.) (20. YY. Siyasi Tarihi, Prof. Dr. Fahir Armaoğlu)

 

8 Temmuz 1937 – Tahran'da Sadabat Paktı imzalandı. (3 Ekim 1935 tarihinde Cenevre'de Türkiye, İran ve Irak arasında bir anlaşma paraf edilmişti. Daha sonra bu ittifaka Afganistan'da katıldı. Sadabat Paktı Ortadoğu'da Müslüman ülkeler arasında imzalanan ilk dayanışma anlaşmasıydı.)

 

8 Temmuz 1937 – İtalya'nın Habeşistan'ı ilhakı üzerine, Türkiye, İran, Irak ve Afganistan arasında Sadabat Paktı adı verilen bir saldırmazlık paktı imzalandı.

 

8 Temmuz 1937 – İran Şahı Rıza Pehlevi'nin, Sadabat Paktı'nın imzalanması nedeniyle Atatürk'e tebrik telgrafı: "…Bundan sonra çözülmez bir bağ ile bağlanmış olan memleketlerimiz, bu olay yolu ile samimî ve verimli işbirliklerini barışın hizmetine koyabileceklerdir."

 

8 Temmuz 1937 – Atatürk'ün, İran Şahı Rıza Pehlevi'nin 8 Temmuz 1937 tarihli telgrafına cevabı: "…Memleketlerimizin, barış idealinde müşterek bir eseri olan bu antlaşmanın hepimiz için ve dünya barışı için kutsal olmasını dilerim."

 

8 Temmuz 1938 – Atatürk'ün, Savarona yatında, izinli olarak İstanbul'a gelen Londra Büyükelçisi Fethi Okyar'ı kabulü.

 

8/9 Temmuz 1919 – gece saat 22.50'de Mustafa Kemal'in Harbiye nezaretine 23.00'te padişaha telgrafla "resmi göreviyle birlikte askerlik mesleğinden de ayrıldığını" bildirmesi. (Durum ayrıca ve derhal ordulara da bildirilmiştir.) (Nutuk)

 

8/9 Temmuz 1919 – Mustafa Kemal'in Harbiye Nezaretine ve Padişaha resmî vazifesiyle beraber askerlik mesleğinden istifa ettiğini bildiren telgrafı. (Mustafa Kemal resmi görevinden ve askerlikten çekildi.)