Tarihte bugün Atatürk

 

09 MAYIS

 

8/9 Mayıs 1912 – Atatürk'ün, Derne'de Aynımansur Karargâhı'ndan, Selanik'te Salih (Bozok) Bey'e mektubu: "…Biz vatana borçlu olduğumuz fedakârlık derecelerini düşündükçe bugüne kadar yapılan hizmeti pek değersiz buluyoruz. Vicdanımızdan gelen bir ses, bize vatanın bu sıcak ve samimî ufuklarını tamamen temizlemedikçe, gemilerimizin Tobruk, Derne, Bingazi ve Trablusgarp limanlarında tekrar demir atmış olduğu görmedikçe vazifemizi bitirmiş sayılamayacağımızı ihtar ediyor! …Vatan mutlaka selâmet bulacak, millet mutlaka mesut olacaktır. Çünkü kendi selâmetini, kendi saadetini memleketin ve milletin selâmet ve saadeti için feda edebilen vatan evlâtları çoktur." [Kocatürk]

 

8-9 Mayıs 1912 – Mustafa Kemal'in Derne'den Salih Bozok'a mektubu; "Bilirsin ben askerliğin her şeyden çok sanatkârlığını severim."

 

9 Mayıs 1915 – Atatürk'ün, erlerin yorgun düşmesi nedeniyle başarısızlık gösteren 72. Alay'ın 3. Tabur Komutanı Binbaşı Mahmut Bey'e söyledikleri: "Dün yapılması emrolunan taarruzu sonuna kadar bitirecek ve karşınızdaki düşman siperlerini zaptedeceksin! Göndereceğim taze asker sizinle ancak bu şartla yer değiştirecek! Askerlerinizi, düşman siperlerini zapt ve işgal etmek üzere yönlendirme ve uyarmada başarısızlığınız ve yahut askerinizin bir münasebetsizliği halinde yerinizi alacak yeni kuvvet evvelâ sizi ortadan kaldıracak ve ondan sonra yerinize geçecektir" (Bu tabur, 9/10 Mayıs 1915 günkü düşman taarruzlarını karşılamada büyük yararlık ve fedakârlıklar göstermiştir). [Kocatürk]

 

9 Mayıs 1916 – Atatürk'ün, sabah Malabadi köyünden hareket ederek öğle üzeri Silvan'a gelişi.

 

9 Mayıs 1917 – Atatürk'ün başyaverliğine atanan Salih (Bozok) Bey'in İstanbul'da Diyarbakır'a gelişi.

 

9 Mayıs 1919 – Mustafa Kemal ve İsmet İnönü'nün, İsmet İnönü'nün Süleymaniye'deki evinde buluşması. (Atatürk bu görüşmede kendisinin Anadolu'ya geçmesinden sonra İnönü'nün gelmesini istemiştir. Bunda İsmet Paşa'nın Genelkurmay'daki vazifesinin kritikliğinin ve Atatürk'ün bundan istifade etmeyi düşünmesinin etkisi vardır.)

 

9 Mayıs 1919 – Atatürk'ün, Süleymaniye'de İsmet (İnönü) Bey'i evinde ziyareti ve kendisine söyledikleri: "…Ben yerleşinceye kadar sen de bana yardım edeceksin ve iş başladığı vakit yanıma geleceksin!" (Kaynaklarda bu ziyaretin tarihi belirtilmemiştir. Biz, bu tarihin, Atatürk'ün Samsun'a hareketinden önceki günlere rastlaması gerektiğini düşünüyoruz). [Kocatürk]

 

9 Mayıs 1920 – TBMM, İslam dünyasına bir bildiri yayınladı. (9 Mayısta ise, İslâm âlemine hitaben Mustafa Kemal imzalı bir beyanname yayınlanarak manevî destekleri istendi.)

 

9 Mayıs 1920 – Atatürk'ün, Türkiye Büyük Millet Meclisi adına Anadolu Ajansı aracılığıyla İslâm âlemine bildirgesi: "…İşte biz, bir taraftan müstevlileri geldikleri yerlere kovmak diğer taraftan aldatılan ve karışıklığa itilenleri yola getirmekle meşgul olduğumuz bir zamanda sizi hakikatten haberdar etmek istedik! …Orduyu terhis etmek, köylülere Kuva-yi Milliye'yi asi tanıtmak, milleti kendine şeref veren en asil ve civanmert evlâdına karşı şüphe ve tereddüde düşürmek, barışı hazırlamak için İngiliz emri altında çalışan vatansızların ilk işi oldu!" [Kocatürk]

 

9 Mayıs 1920 – Atatürk'ün, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin gizli oturumda askerî ve siyasî vaziyet hakkında konuşması. [Kocatürk]

 

9 Mayıs 1920 – Büyük Edirne Kongresi gerçekleştirildi.

 

9 Mayıs 1920 – Atatürk, Milli Mücadele'nin başlarında, Suriye Müslümanlarının lideri Emir Faysal'la bazı görüşmeler yaptı. Emir Faysal, Atatürk'le işbirliği konusunu görüşmek için Binbaşı Bedi ve Sait Haydar beyleri gizlice Ankara'ya gönderdi. Atatürk, 9 Mayıs 1920'de TBMM gizli oturumundaki konuşmasında Emir Faysal'la bir antlaşma yapıldığını, ancak imzalanmadığını söyleyecekti.

 

9 Mayıs 1920 – Sovyet hükümetinin 3 Aralık 1917 tarihli "Rusya ve Doğu Müslümanlarına" yayınladığı demeç, TBMM'nin 9 Mayıs 1920 günkü oturumunda alkışlarla okundu. Sovyet Rusya, Müslüman halkları Bolşevik rejimini desteklemeye ve Avrupa Emperyalizmine karşı ayaklanmaya davet eden demeç ile; Çarlık Rusyası'nın tanıdığı Türkiye'yi parçalayan anlaşmayı, Bolşevik hükümetinin tanımadığı ve özellikle İstanbul'un Müslümanların elinde kalması gerektiğini belirtiliyordu.

 

9 Mayıs 1920 – Trakya Paşaeli Müdafa Heyet-i Osmaniyesi Edirne'de ikinci kongresini yaptı. (İsmi Trakya Paşaeli Müdafa-i Hukuk Cemiyeti'ne dönüştürüldü.) (Geldikleri gibi giderler, Kahraman Yusufoğlu)

 

9 Mayıs 1921 – Ankara'da İstiklal Mahkemesi Türkiye Halk İştiraki-yûn Partisi kurucuları Tokat mebusu, bir ara dahiliye vekili seçilen Nazım Bey ile Ziynetullah Nuşirevan'ı ve arkadaşlarını mahkum etti.

 

9 Mayıs 1921 – Mahkeme Yunan birliklerine sığınan Çerkez Ethem ile kardeşleri gıyaplarında idam cezasına çarptırdı. Çerkez Ethem, idama mahkum edildi.

 

9 Mayıs 1921 – Atatürk'ün, Türkiye Büyük Millet Meclisi'ndeki odasında Mısırlı Prenses Kadriye ve eşini kabulü.

 

9 Mayıs 1922 – Atatürk'ün, "Orduya Armağan" ve "Orta Anadolu'da Yunan Faciaları" adlı iki kitabını gönderen Zonguldak istihbarat Müdürü Tahir (Karauğuz) Bey'e teşekkür mektubu. [Kocatürk]

 

9 Mayıs 1922 – İtalya'da İtilaf Devletleri Dışişleri Bakanlarının katılımıyla yapılan "Cenova Konferansı" 9 Mayıs 1922'de son bulmuştur.

 

9 Mayıs 1926 – Atatürk'ün, Konya'dan Tarsus'a gelişi.

 

9 Mayıs 1932 – Kara Harp okulu mezunları İstanbul Taksim'deki Cumhuriyet Anıtı önünde "Türk Gençliğine emanet vatan ve Cumhuriyetin muhafazası uğruna canlarını edaya hazır olduklarını" and içerek belirttiler. Atatürk bu olay üzerine okul komutanına telgraf çekerek memnuniyetini belirtti.

 

9 Mayıs 1933 – Türkiye Cumhuriyeti ile Yunanistan arasında Geçici Ticaret Antlaşması imzalandı.

 

9 Mayıs 1934 – Atatürk'ün, gece Anadolu Kulübü'ne gidişi geç saatlerde Çankaya'ya dönüşü.

 

9 Mayıs 1934 – Gazi Orman Çiftliği'nde Ankara Kız Lisesi öğrencileriyle.

 

9 Mayıs 1935 – CHP Dördüncü Büyük Kurultayı Ankara'da toplandı. Kurultayda "fırka" yerine "parti" sözcüğü benimsendi. Partinin adının "Cumhuriyet Halk Fırkası"ndan "Cumhuriyet Halk Partisi"ne dönüştürüldüğü bu kurultay, aynı zamanda parti genel başkanı Mustafa Kemal Atatürk'ün katıldığı son kurultay oldu.

 

9 Mayıs 1935 – ATATÜRK'ün, Cumhuriyet Halk Partisi IV. Büyük Kurultayı'nı açış konuşması: "Uçurum kenarında yıkık bir ülke… Türlü düşmanlarla kanlı boğuşmalar… Yıllarca süren savaş… Ondan sonra, içeride ve dışarıda saygı ile tanınan yeni vatan, yeni sosyete, yeni devlet ve bunları başarmak için arasız devrimler… İşte Türk Genel Devrimi'nin bir kısa ifadesi!"

 

9 Mayıs 1935 – CHP 4ncü genel kongresinde "Kemalizm" kavramı; "Yalnız birkaç yıl içinde değil, geleceği de kapsayan tasarımlarımızın ana hatları burada toplu olarak yazılmıştır. Partinin yürüttüğü bu esaslar 'Kemalizm' prensipleridir."