Tarihte bugün Atatürk

 

09 OCAK

 

8/9 Ocak 1916 – İngiliz birliklerinin Gelibolu'dan çekilmeleri. İngilizlerin, Seddülbahir bölgesinden çekilmeleri (İngilizler daha önce 19/20 Aralık 1915 gecesi Anafartalar-Arıburnu bölgesinden çekilmişlerdi).

 

9 Ocak 1916 – Çanakkale savaşının resmi bitiş tarihi

 

9 Ocak 1916 – İngilizlerin en son Seddülbahir'den çekilmesi ve savaşın son bulması. (Türk ordusunun kara ve deniz savaşlarında subay ve er şehit sayısı 57.263'tür. ATASE arşivine göre yaralı, kayıp, şehit ve esirler dahil toplam zaiyat 211.000 kişidir.) (Gelibolu, Erol Mütercimler)

 

9 Ocak 1916 – I. Dünya Savaşı, Gelibolu Yarımadası: Mustafa Kemal önderliğindeki Türk Ordusu tüm cephelerde savaşı kazanmış ve 9 Ocak 1916 tarihinde İttifak Devletleri Gelibolu Yarımadası'ndan tamamen çıkartılmıştır.

 

9 Ocak 1916 – 5. Ordu Komutanı Mareşal Liman von Sanders'in -İngilizlerin Gelibolu yarımadasından çekilip gitmeleri üzerine- sabah 8.45'de Alçıtepe'den Başkomutanlık Vekâleti'ne telgrafı: "Tanrı'ya şükür, Gelibolu yarımadası tamamen düşmandan temizlenmiştir. Diğer ayrıntılar ayrıca sunulacaktır."

 

9 Ocak 1916 – Atatürk'ün İstanbul'dan Sofya'ya gidişi (Olayların seyri, söz konusu tarihin muhtemelen 9 veya 10 Ocak 1916 olabileceğini düşündürmektedir). Cevat Abbas Gürer hatıralarında Atatürk'ün 16. Kolordu Komutanlığı'na atanmasının Sofya'ya gidişinden birkaç gün sonra gerçekleştiğini ifade etmektedir. Atanma tarihi 14 Ocak 1916 olduğuna göre Sofya'ya gidiş tarihinin de 9 veya 10 Ocak 1916 olması gerekmektedir. [Kocatürk]

 

9 Ocak 1919 – Osmanlı İmparatorluğu'nun Birinci Dünya Savaşı'nda yenilgiye uğratılması ile beraber 30 Ekim 1918'de Osmanlı ve İtilaf Devletleri arasında Mondros Mütarekesi imzalandı. Fakat Fahrettin Paşa, Osmanlı İmparatorluğu'nun imza attığı Mondros Mütarekesi'ni tanımadı ve reddetti. Osmanlı'nın hezimetini ve Peygamber emanetlerinin terkini içine sindiremeyen Fahrettin Paşa, Medine Kuşatması sırasında korumasındaki birçok önemli tarihi eseri, kutsal değerleri ve yazınları trenle gizlice İstanbul'a gönderdi. Birinci Dünya Savaşı'nın sona erdiği günden sonraki 72 gün boyunca Medine'yi savunmaya devam etti. Osmanlı İmparatoru 6. Mehmed, Fahrettin Paşa'yı emirlere itaat etmemesi sebebiyle ordudan attı. Fahrettin Paşa, daha fazla şehit verilmemesi için kutsal eserlerin sevkini takiben kendi askerleri tarafından Mavera-i Ürdün Emirliği'nin Kralı I. Abdullah'a teslim edildi ve 9 Ocak 1919'da tutuklandı. Tutuklanmasının ardından savaş esiri olarak önce 27 Ocak 1919 tarihinde Mısır'a daha sonra da 5 Ağustos 1919 tarihinde Malta'ya sürgün edildi.

 

9 Ocak 1920 – Kuvay-i Milliye'ci Yahya Kaptan Gebze'de, İstanbul Hükümetinin adamlarınca öldürüldü.

 

9 Ocak 1920 – Atatürk'ün, Yunanlıların resmî veya gayriresmî, Aydın Vilâyeti'nin kendilerine bağladığını ilân ihtimaline karşı "Yunanlıları memleketten çıkarmak için uygulanacak plan" hakkında komutanlara gizli telgrafı.

 

9 Ocak 1920 – Atatürk'ün, İstanbul'da toplanacak meclis için milletvekillerinin, görüşmek üzere Ankara'ya gitmelerinin tehirini isteyen bir grup milletvekiline, Harbiye Nazın Cemal Paşa aracılığıyla cevap telgrafı: "Ankara'ya gelmenin yanlış yorumlara uğrayacağına dair, Harbiye Nazırı Paşa aracılığıyla bildirilen görüşlerinizi öğrendik. Mesele vatan ve milletin hayatıyla ilgilidir. Millî Meclisle, millî örgüte dayalı kuvvetli bir grup oluşturulmaz ve Sivas Kongresi'yle milletin cihana ilhan ettiği kararlar, Meclisin büyük çoğunluğu tarafından bir inanç ve ilke olarak kabul edilmezse, millî hizmetimizin temin edeceği başarı boşa gider. Memleket bir felâkete maruz kalabilir. Bu nedenle bir takım vatansız ve dinsizlerin propagandaları, bizim için uyulacak bir kural olamaz. Gaye, milletin ve vatanın kurtuluşudur. Bir iki gün için Ankara'ya gelişleriyle karşılıklı görüşme ve işbirliği yapılması bizce pek önemlidir."

 

9 Ocak 1920 – Atatürk'ün Erzurum'dan milletvekili seçilmesi nedeniyle Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Erzurum Merkez Heyeti'ne teşekkür telgrafı: "Erzurum halkı muhterem hemşehrilerim tarafından gösterilen yakınlık, sevgi ve güvene teşekkürü görev sayarım."

 

9 Ocak 1920 – Kuleliburgaz – Hadımköy demiryolu hattı, Mondros anlaşması gereği Fransızlara verilmişti. Fransız generali Franchet d'Esperey ile Yunan Başbakanı arasında imzalanan anlaşma ile bu hat Yunan ordusunun işgaline terk edilmişti. Bunun üzerine Mustafa Kemal'in isteği ve 1. Kolordu Komutanı Cafer tayyar Eğilmez Paşa'nın emriyle tüm Edirne vilayetinde sıkıyönetim ve seferberlik ilan edildi. (Geldikleri gibi giderler, Kahraman Yusufoğlu)

 

9/10 Ocak 1920 – İngiliz ve Fransızlarca desteklenen Rumlar ile İstanbul Hükümetine bağlı kuvvetlerce 4 Ekim tarihinden beri Rumların ve hain çetelerin Adapazarı'nda zulüm ve faaliyetlerine engel olan Kuvayi Milliye Komutanı Yahya Kaptan'ın, baskın neticesi Tavşancıl'da kuşatılması ve alınan talimat gereği Gebze jandarma yüzbaşısı Nail ve üsteğmen Abdurrahman tarafından teslim olduktan sonra bıçaklanarak kasten şehit edilmesi. (Nutuk)

 

9 Ocak 1922 – Dörtyol'un kurtuluşu (bazı kaynaklarda 4 Ocak 1922 olarak ifade ediliyor).

 

9 Ocak 1922 – Atatürk'ün, "New York Times" muhabiri Clair Price'ı Ankara'da kabulü. [Kocatürk]

 

9 Ocak 1922 – Gazeteci Price Mustafa Kemal tarafından kabul edildi. (American Current Opinion dergisi ve New York Times yazarı Price, Atatürk ile ilgili makalelerini sonradan "The Rebirth of Turkey" (Türkiye'nin yeniden doğuşu) isimli kitabında topladı.

 

9 Ocak 1929 – Milli müzeler müdürü Halil Ethem Eldem, Topkapı sarayının düzenlenmesi sırasında 1513 tarihli Piri Reis adlı eski bir denizciye ait harita buldu. Deri üzerine yapılmış harita renkli resimlerle de süslüydü. Atatürk derhal haritanın çoğaltılmasını ve dünya merkezlerine duyurulmasını emretti. (Cumhuriyet, Turgut Özakman)

 

9 Ocak 1932 – Atatürk'ün, yeni Cumhurbaşkanlığı binasını gezmesi, saat 15.00'de otomobille şehirde bir gezinti yaparak Rasim Ferit (Talay) ve Kılıç Ali Beylerin evlerine uğradıktan sonra akşam Çankaya'ya dönüşü.

 

9 Ocak 1935 – Atatürk'ün, öğleye doğru Marmara Köşkü'ne gidişi, daha sonra Anadolu Kulübü'ne gelişi ve geç saatlerde Çankaya'ya dönüşü.

 

9 Ocak 1936 – Dil, Tarih ve Coğrafya Okulu Ankara'da Atatürk'ün de katıldığı bir törenle öğretime başladı. (Açılış konuşmasını Millî Eğitim Bakanı Saffet Arıkan yapmış, ilk dersi Afet (İnan) vermiştir. Atatürk ve Afgan dışişleri bakanları töreni locadan izledi.

 

9 Ocak 1936 – Dil ve Tarih-Coğrafya fakültesinin açılışında konuşan Nafi Atuf Kansu Sümer ve Hititlerin Türk olduğunu ifade etti.

 

9 Ocak 1936 – Atatürk'e suikast hazırlamak suçundan sanık 8 kişinin Ankara Ağır Ceza Mahkemesi'nde duruşmalarının başlaması (Sanıklar, 17 Şubat 1936 günü delil yetersizliği sebebiyle beraat ettiklerinden serbest bırakılmışlardır).