Tarihte bugün Atatürk

 

09 TEMMUZ

 

9 Temmuz 1912 – Mahmut Şevket Paşa'nın Harbiye Nazırlığı'ndan istifası. [Kocatürk]

 

9 Temmuz 1918 – Atatürk'ün, Karlsbad'dan, yeni Padişah Vahdettin'in tahta çıkışını ve Ramazan bayramını kutlayan yazısı.

 

8/9 Temmuz 1919 – Mustafa Kemal'in Harbiye Nezaretine ve Padişaha resmî vazifesiyle beraber askerlik mesleğinden istifa ettiğini bildiren telgrafı. (Mustafa Kemal resmi görevinden ve askerlikten çekildi.)

 

9 Temmuz 1919 – Atatürk'ün orduya, vilâyetlere ve millete resmî göreviyle beraber askerlik mesleğinden istifasını bildiren genelgesi: "Mübarek vatan ve milleti parçalanmak tehlikesinden kurtarmak ve Yunan ve Ermeni isteklerine kurban etmemek için açılan millî savaş uğrunda milletle beraber, serbest surette çalışmaya resmî ve askerî sıfatım artık engel olmaya başladı. Bu mukaddes gaye için milletle beraber sonuna kadar çalışmaya mukaddesatım adına söz vermiş olduğumdan pek âşıkı bulunduğum yüksek askerlik mesleğinden bugün veda ve istifa ettim. Bundan sonra mukaddes millî gayemiz için her türlü fedakârlıkla çalışmak üzere milletin sinesinde birferd-i mücahit suretiyle bulunmakta olduğumu arz ve ilân ederim."

 

9 Temmuz 1919 – İngiliz Yarbayı Rawlinson'un, Erzurum Kongresi'nin 10 Temmuz'da toplanacağını haber alması üzerine Atatürk'ü ziyareti ve görüşme: Rawlinson – İşittiğime göre, burada yarın bir kongre açacak imişsiniz? Atatürk – Evet milletçe açılması kararlaştırılmıştır. Rawlinson – Açılmaması daha münasip olacaktır. Atatürk – Kongre muhakkak toplanacak ve gününde açılacaktır. Millet buna karar vermiştir. Açılmamasını tavsiye eden düşüncenize hâkim olan sebepleri bile sormayı lüzumlu görmüyorum. Rawlinson – Kongreden vazgeçmezseniz zor kullanarak toplantının dağıtılmasına mecburiyet hasıl olacak. Atatürk – O halde biz de, mecburî ve zarurî olarak kuvvete kuvvetle karşı koyar ve her halde milletin kararını yerine getiririz. Ne pahasına olursa olsun kongreyi açacağız. Görüşmemiz bitmiştir! (Erzurum Kongresi'nin açılışı için ilk kararlaştırılan tarih, 10 Temmuz 1919 idi; ancak delegelerin büyük çoğunluğun vilâyetlerden Erzurum'a gelişleri geciktiği için, kongrenin açılışı 23 Temmuz 1919'a ertelenmiştir).

 

9 Temmuz 1919 – Rauf Bey'in, eski Bahriye Nazırı sıfatiyle, Erzurum'dan vilâyetlere bildirge niteliğinde telgrafı: "Hakkını, toprağını, bağımsızlığını savunma ve korumaya kesinlikle karar ve ren millî irade uğrunda bir ferd-i âciz sıfatiyle çalışmak için Dersaadet'ten çıktım. Aydın yoluyla gelerek Mustafa Kemal Paşa Hazretleriyle bütün arkadaşlarının millî savaşına iştirak ettim. …Mustafa Kemal Paşa ile beraber nihayete kadar çalışmaya mukaddesatımız üzerine yemin ettiğimizi arz ve ilân ederim."

 

9 Temmuz 1919 – 15. Kolordu Komutanı Kâzım Karabekir'in, Atatürk'ü ziyareti ve 'hazır ol' vaziyetinde selâmla söyledikleri: "Ben ve Kolordum emrinizdeyim! Bundan sonra dahi ne emirleriniz varsa ifayı bir şeref bilirim!"

 

9 Temmuz 1919 – Atatürk'ün, Erzurum'da -Münir (Akkaya) Bey'in ayrılması üzerine- "Vali Konağı" adı verilen eve yerleşmesi (Bazı arkadaşlarıyla beraber 52 gün bu evde kalmıştır).

 

9 Temmuz 1919 – Harbiye Nazırı Ali Ferit Paşa'nın, 15. ve 3. Kolordu Komutanlıklarına, Mustafa Kemal Paşa'nın vazifesine Padişah iradesi ile son verildiğini ve yerine atama yapılıncaya kadar doğrudan doğruya Nezaretle temasta bulunacaklarını bildiren telgrafı.

 

9 Temmuz 1919 – Mustafa kemal paşa'nın resmi göreviyle beraber askerlik mesleğinden istifasını, Orduya, Vilayetlere ve millete duyurması: "…Bundan sonra mukaddes milli gayemiz için her türlü fedakarlıkla çalışmak üzere sine-i millette bir ferd-i mücahit sıfatıyla bulunmakta olduğumu…"

 

9 Temmuz 1919 – Kazım Karabekir'in Mustafa Kemal Paşa'yı ziyareti: "..Ben ve kolordum emrinizdeyiz. Bundan sonra dahi ne emirleriniz varsa ifayı bir şeref bilirim.."

 

9 Temmuz 1919 – Erzurum'da, Atatürk'ün gece, Saray'la telgraf görüşmesi ve kendisine resmî memuriyetine son verildiğinin bildirilmesi.

 

9 Temmuz 1919 – Atatürk'ün, gece saat 22.50'de Harbiye Nezareti'ne ve 23.00'de Padişah'a, resmî vazifesiyle beraber askerlik mesleğinden istifa ettiğini bildiren telgrafı: "…Büyük bir aşk ile bağlı bulunduğum yüce askerlik mesleğimden de istifamı sunarak veda ettiğimi arz ederim."

 

9 Temmuz 1919 – İstanbul'da İngiliz Yüksek Komiseri Amiral Calthorpe'un, Sadrazam Damat Ferit Paşa'ya yazısı: "Mustafa Kemal Paşa'nın ya İstanbul'a dönmesinin temini veya aleyhinde ilgili önlemlerin alınması." [Kocatürk]

 

9 Temmuz 1919 – Mustafa Kemal Paşa'nın görevine son verildiği hakkında, Harbiye Nazırı genelge yayınladı.

 

9 Temmuz 1919 – Mustafa Kemal'in orduya, vilayetlere ve millete resmî göreviyle beraber askerlik mesleğinden istifa ettiğini bildiren genelgesi: "… Bundan sonra mukaddes millî gayemiz için her türlü fedakârlıkla çalışmak üzere sine-i millette bir ferd-i mücahit suretiyle bulunmakta olduğumu arz ve ilan ederim."

 

9 Temmuz 1920 – Doğudaki katliamı protesto için, Ermenistan'a ültimatom verildi. Ankara Hariciye Vekaletinin Taşnak Ermeni Hükümeti'ne doğudaki katliamları protesto eden ültimatomu.

 

9 Temmuz 1921 – Antalya: Türk kurtuluş savaşı başında (1919) başlayan İtalya işgali 9.7.1921'de sona ermiştir. Atatürk Antalya'ya 6.3.1930, 10.2.1931 ve 18.2.1935 tarihlerinde olmak üzere üç kez gelmiştir.

 

9 Temmuz 1922 – Cemal Paşa'nın, Bakû-Tiflis yolunda trenden Atatürk'e mektubu: "…Enver, maceracıların yapabilecekleri en son işi de yaptı. Kendisini Buhara Emiri ilân etti."

 

9 Temmuz 1926 – Atatürk'ün, ismet Paşa'yla beraber, trenle İzmir'den Ankara'ya hareketi.

 

9 Temmuz 1927 – Atatürk'ün, İstanbul'da 3. Kolordu Komutanlığı Karargahı'nı, Vilâyet ve Belediye'yi ziyareti.

 

9 Temmuz 1932 – Türkiye Milletler Cemiyeti'ne üye oldu.

 

9 Temmuz 1932 – Atatürk'ün, gün boyunca Ankara Halkevi'nde Türk Tarih Kongresi'nin çalışmalarını izlemesi.

 

9 Temmuz 1935 – Moda Deniz (Yat) Kulübü'nün, Atatürk'ün şereflendirmesiyle törenle açılışı. [Kocatürk] Moda Deniz Kulübü Derneği 8 Nisan 1935 tarihinde büyük önderimiz Atatürk'ün ilham ve emirleri ile İsmet İnönü'nün onursal başkanlığında kurulmuştur. Kulübün ilk Başkanlık görevini 1935-1938 yılları arasında Celal Bayar üstlenmiştir.

 

9 Temmuz 1937 – Atatürk'ün evinin tapu senedinin Atatürk'e Atina'daki Türk Büyükelçiliği vasıtasıyla gönderilmesi. (Benim Ailem, Yrd. Doç. Dr. Ali Güler)

 

9 Temmuz 1937 – Altı Ok'un Anayasa'ya girmesi. Atatürk'ün, Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Roosevelt'in 6 Nisan 1937 tarihli mektubuna cevabı: "…Sizinle bir an evvel buluşmak benim de samimî arzum olduğundan sevimli ve kuvvetli şahsiyetinizi Türkiye'de selâmlayacağım günü sabırsızlıkla bekliyorum!" [Kocatürk]

 

9 Temmuz 1938 – "Bakanlar Kurulu" Atatürk'ün başkanlığında toplandı.

 

9 Temmuz 1938 – Atatürk Savarona'da yapılan hükümet toplantısına başkanlık etti (bu toplantı Atatürk'ün, Bakanlar Kurulu'na son başkanlık yapışıdır).