Tarihte bugün Atatürk

 

10 AĞUSTOS

 

10 Ağustos 1913 – Balkan Devletleri arasında Bükreş Barış Antlaşması.

 

10 Ağustos 1913 – Atatürk'ün Edirne'den ayrılışı.

 

10 Ağustos 1914 – Enver Paşa'nın, Sofya'da bulunan Atatürk'e telgrafı: "Talât ve Fethi Beylerle görüşülmüş olduğu gibi gerek Bulgar Harbiye Nazırı'na gerekse öteki önemli askerî yetkililere, Sırbistan'a karşı kesin ve süratli hareketin önem ve gereğinin anlatılması, bu yolda telkin ve teşvikte bulunulması, bizim gerektiğinde harekete hazır olduğumuza inandırılması." [Kocatürk]

 

10 Ağustos 1914 – Goeben ve Breslau adlı Alman savaş gemilerinin İngiliz Donanması'ndan kaçarak Boğazlar'dan içeri girmesi.

 

10 Ağustos 1915 – Sabah saat 04.30'da Mustafa Kemal'in komutasındaki Türk birlikleri ( 23, 24 ve 28. Alaylar) Conkbayırı'nda düşmana saldırdı. 4 saat süren kanlı süngü muharebeleri sonunda Conkbayırı'nıın tamamı ele geçirildi.

 

10 Ağustos 1915 – Mustafa Kemal, İngilizlerin 8 Ağustos'ta ele geçirdiği Conkbayırı'na taarruz etti, 04.30'daki bu taarruzla Kocaçimentepe-Conkbayırı hattı emniyete alındı. (Mustafa Kemal bu çarpışmalarda göğsündeki saate isabet eden bir şarapnel ile yaralandı. Conkbayırı alınınca öğleden sonra Anafartalar Grup Komutanlığına geri döndü.) (Conkbayırı taarruzunda 20 bin Türk ve 25 bin düşman toplam 45 bin zaiyat vardı.) (Cumhuriyet Tarihi Yalanları, Sinan Meydan)

 

10 Ağustos 1915 – Atatürk komutasındaki kuvvetlerin, İngilizlerin 8 Ağustos'ta ele geçirdiği Conkbayırı'na sabaha karşı taarruzu ve hücum safının önünde Atatürk'ün askerlere söyledikleri: "Askerler! Karşımızdaki düşmanı mağlup edeceğimize hiç şüphe yoktur. Fakat siz acele etmeyin. Evvelâ ben ileri gideyim. Siz, ben kırbacımla işaret verdiğim zaman hep birden atılırsınız!" 8. Tümen alayları tarafından başlangıçta top ve tüfek ateşi olmaksızın sadece süngü hücumuyla baskın şeklinde geliştirilen bu taarruz ve süngü muharebeleri sonucu, düşman 4 saat içinde Conkbayırı'ndan tamamen atılmış, ayrıca Şahinsırt'ın en yüksek tepesi de ele geçirilmişti. Düşmana asker ve araç bakımından büyük kayıplar verdirilen bugünkü muharebe esnasında Atatürk, kalbini hedef alan bir şarapnel parçasının, göğüs cebindeki saati parçalayarak geri dönmesi sonucu mutlak bir ölümden kurtulmuştur.

 

10 Ağustos 1915 – Atatürk'ün, Conkbayırı taarruzunun başarı ile sonuçlanması üzerine, saat 12.15'te 8. Tümen Komutanlığı'na emri: "Taarruzu durdurunuz. Conkbayırı ve Şahinsırt'ın batıya en hakim noktası daima elde bulundurulacak surette, kıtalarınızla tuttuğunuz hattı kuvvetlendiriniz!"

 

10 Ağustos 1915 – Atatürk'ün, öğleden sonra 8. Tümen'e veda ederek Anafartalar Grubu Karargâhı'na dönüşü.

 

10 Ağustos 1915 – Çanakkale cephesindeki İngiliz Kuvvetleri Komutanı General Hamilton'un notu: "Türkler ancak bizi Conkbayırı'ndan atmak suretiyle görevlerini yapacaklarını anladılar ve öyle yaptılar!" [Kocatürk]

 

10 Ağustos 1915 – Mustafa Kemal komutasındaki kuvvetlerin, Conkbayırı'nda İngilizlere taarruzu ve bu taarruzun başarı ile sonuçlanması. (Bu muharebe esnasında, Mustafa Kemal'in kalbini hedef alan bir şarapnel parçasının, göğüs cebindeki saati parçalayarak geri dönmesi sonucu, kendisi mutlak bir ölümden kurtulmuştur.) Mustafa Kemal, Conkbayırı süngü hücumuyla önemli bir zafer daha kazandı.

 

9/10 Ağustos 1915 – Türk keşif uçakları Çanakkale kara savaşları öncesi başarılı keşif harekatıyla, düşmanın hareket ve amacını tespit etti. (Akl-ı Kemal, C.4, Sinan Meydan)

 

9-10 Ağustos 1915 – Gelibolu'daki birliklerin başkomutanı General Hamilton 9 – 10 Ağustos 1915 Savaşları için şu kaydı düşmüştür: "… Conkbayırı'nda Türkler en etkili savaşlarını veriyorlar. Mamafih, kayıpları bizden fazla. Çok mükemmel komuta edilen ve cesaretle dövüşen Türk Ordusuna karşı savaşıyoruz."

 

10 Ağustos 1916 – Başkomutan Vekili Enver Paşa ve 4. Ordu Komutanı Cemal Paşa'nın, Muş ve Bitlis'in kuvvetlerimiz tarafından geri alınışı üzerine Atatürk'e, 16. Kolordunun başarısını tebrik eden telgrafları.

 

10 Ağustos 1919 – Halide Edip (Adıvar) Hanım'ın, Atatürk'e mektubu: "…Davamızda yardımcı olabilmesi için, bu fırsat dakikalarını kaybetmeden, taksim ve yok olma korkusu karşısında, kendimizi Amerika'ya müracaata mecbur görüyoruz(!)"

 

10 Ağustos 1919 – Kara Vasıf Bey ve Halide Edip (Adıvar) 10 Ağustos 1919'da Atatürk'e gönderdikleri uzun mektuplarda, Amerikan mandasını savunmuşlardı. Halide Edip (Adıvar) mektubunda, "Onurumuzdan epey taviz verecek olsak da" Amerikan mandasını kabul etmekten başka çere olmadığını belirtmişti.

 

10 Ağustos 1919 – Halide Edip (Adıvar)'in Mustafa Kemal Paşa'ya hitaben yazdığı Amerikan Mandasını telkin eden mektubu. (Nutuk)

 

10 – 13 Ağustos 1919 – Atatürk'ün Erzurum kongresinden sonra Kürt aşiret reislerine çok sayıda mektup ve telgraf göndermesi. (Cumhuriyet tarihi yalanları, Sinan Meydan)

 

10 Ağustos 1920 – Yunus Nadi Bey tarafından yayımlanmakta olan Yeni Gün gazetesinin Ankara'da yayımlanması.

 

10 Ağustos 1920 – İstanbul Hükûmeti ile İtilaf devletleri arasında Osmanlı Devleti'nin parçalanmasını öngören "Sevr Antlaşması"nın imzalanması. Sevr Antlaşması, Birinci Dünya Savaşı sonrasında İtilâf Devletleri ile savaşta yenilmiş kabul edilen Osmanlı Devleti arasında 10 Ağustos 1920'de imzalanan barış antlaşmasıdır. Hiç uygulamaya girememiştir. Antlaşmayı İstanbul hükümeti adına Rıza Tevfik (Bölükbaşı), Hadi Bey ve Reşat Halis Bey imzaladı. SEVR Barış Anlaşması bir önsözle 13 bölüme ayrılan 433 maddeden oluşuyordu. İlk 26 maddesi Milletler Cemiyeti misakıydı.

 

10 Ağustos 1920 – İtilaf devletleri tarafından Yunan Başvekili Mösyö Venizelos'un da katılmasıyla düzenlenmiş Sevres taslağının vahdettin Hükümeti tarafından imza edilmesi. (Bu taslak TBMM tarafından tartışılmaya değer dahi bulunmamıştır.) (Nutuk)

 

10 Ağustos 1920 – İngiltere, Fransa ve İtalya arasında, Sevr ile aynı gün imzalanan "Anadolu'ya dair Britanya imparatorluğu, Fransa ve İtalya arasında üç taraflı anlaşma" ile Sevr hükümleri daha da ağırlaştırılmış, işgal paylaşımı yapılmıştır. Buna göre İngiltere, Musul dahil Irak ve Filistin'e yerleşiyor, Fransız bölgesi, Çukurova, Güneydoğu Anadolu'nun bir kısmı ile Suriye'yi, İtalyan bölgesi, İzmir hariç Antalya ve Konya ile Edremit'e kadar olan yerleri içine alıyordu. Ereğli kömür havzası da İtalyanlara verilmişti. (Bu Vatan Böyle Kurtuldu, Erol Mütercimler)

 

10 Ağustos 1920 – Hadi Paşa, Rıza Tevfik ve Reşat Halis beylerden oluşan Osmanlı heyeti, 10 Ağustos 1920'de Fransa'da Paris'in banliyösündeki Sevr kentinde, namlı porselen fabrikasının çinili salonunda Sevr Antlaşması'nı imzaladı.

 

10 Ağustos 1920 – Der Saadet gazetesinin Sevres anlaşmasının imzalandığı günkü resimli manşeti; " Saban süren baba ve oğul" resmin altında tarlayı süren baba evladına şöyle diyor; "Oğul! Bugün yeni bir devre giriyoruz. Artık geçmiş günleri unutmak ve yüreğin acılarını dağlamak için sabanı sürmeye başla ve her gecenin bir sabahı olduğunu unutma!"Resmin geri planında ise büyük bir güneş vardır ki o güneş Mustafa Kemal ve Milli Harekettir. (Gazetenin mütareke sansürcülerine karşı geliştirdiği bu deha yöntem kurtuluş savaşının en ilginç, zeki ve yaratıcı olaylarından birisidir.)

 

10 Ağustos 1920 – Sevr Antlaşması'nın 84. ve 122. maddelerine göre Türkiye, Gökçeada (İmroz), Bozcaada dahil Ege adalarını Yunanistan'a, 12 Ada'yı İtalya'ya bırakacaktı. (Padişah Vahdettin'di). Türkiye Lozan'da bu oyunu bozdu; fiilen elindeki adalardan Meis dışında hiçbirini kaybetmedi. Lozan'ın adalarla ilgili maddelerinin malumun ilamından başka bir anlamı yoktur.

 

10 Ağustos 1923 – Lozan Antlaşması'nın imzalayan İsmet Paşa ve beraberindekiler yurda döndü.

 

10 Ağustos 1925 – Atatürk'ün, Ankara istasyonu yakınındaki höyüklerde yapılan arkeolojik kazıları yerinde izlemesi ve ilgililerden bilgi alışı.

 

10 Ağustos 1926 – Eski ittihatçıların Ankara'da (Atatürk'e suikastten) yargılanması eski meclis binasında başladı. İttihat ve Terakki, Halk partisini parçalayarak iktidarı ele geçirmekle suçlanıyordu. (Eski Maliye bakanı Cavid Bey ile Dr. Nazım İzmir'den getirildi. Yurtdışındaki Rauf Orbay ve Dr. Adnan gıyaben yargılandı. İdama mahkûm edilen eski ittihatçı bakan Kara Kemal yakalanacağı sırada intihar etti.

 

10 Ağustos 1927 – Atatürk'ün, Dolmabahçe Sarayı'nda Başbakan İsmet Paşa'yı kabulü. (İsmet Paşa geceyi Dolmabahçe Sarayı'nda geçirmiştir).

 

10 Ağustos 1927 – Atatürk'ün, Dolmabahçe Sarayı'nda tedavi amacıyla gittiği Avrupa'dan dönen Genelkurmay Başkanı Fevzi (Çakmak) Paşa'yı kabulü.

 

9/10 Ağustos 1928 – Atatürk'ün, İstanbul Sarayburnu Parkı'nda Cumhuriyet Halk Partisi tarafından tertiplenen gece toplantısında yeni harfler hakkında konuşması: "…Bizim ahenkli, zengin dilimiz yeni Türk harfleriyle kendini gösterecektir. Asırlardan beri kafalarımızı demir çerçeve içinde bulunduran, anlaşılmayan ve anlamadığımız işaretlerden kendimizi kurtarmak ve bu gereği anlamak mecburiyetindeyiz! Anladığımızın belirtisine yakın zamanda bütün dünya tanık olacaktır. Buna kesinlikle eminim."

 

10 Ağustos 1928 – Atatürk'ün, saat 18.00'de otomobille Taksim Cumhuriyet Anıtı önüne gelerek, bir süre anıtı seyretmeleri.

 

10 Ağustos 1929 – Atatürk'ün, İstanbul'dan Ertuğrul yatı ile İmralı adasına gelişi (Ada önlerinde 2 saat kadar kalmış, adaya çıkmamıştır). [Kocatürk]

 

10 Ağustos 1929 – Atatürk yatla milletvekili Tahsin Uzer'in Büyükdere'deki yalısına gitti.

 

10 Ağustos 1930 – Atatürk'ün, yeni bir parti kurulması isteği hakkında Fethi Bey'in 9.8.1930 tarihli mektubuna cevabı: "Büyük Millet Meclisi'nde ve millet karşısında, millet işlerinin serbest münakaşası ve iyi niyet sahibi kişilerin ve partilerin düşüncelerini ortaya koyarak, milletin yüksek menfaatlerini aramaları benim gençliğimden beri âşık ve taraftar olduğum bir sistemdir. Memnuniyetle tekrar görüyorum ki, lâik cumhuriyet esasında beraberiz. Zaten benim siyasî hayatta bir taraflı olarak daima aradığım ve arayacağım temel budur. Bu nedenle Büyük Meclisle aynı temele dayanan yeni bir partinin faaliyete geçerek millet işlerini serbest münakaşa et¬mesini cumhuriyetin esaslarından sayarım!"

 

10 Ağustos 1930 – Atatürk'ün, akşam Yalova'da arkadaşlarıyla sohbeti ve söyledikleri: "Lâzımdır ki insanlar evvela siyasî rengini, reyini ve kararını açık ve milletçe anlaşılır tarzda ifade etsin. Merdane, namuskârane hareket budur. Fethi Beyefendi ancak bu tarzda hareket edebilir arkadaşlardandır ve böyle hareket etmiştir. Açık ve doğru hareket etmek ve bu suretle Türk'ün yüksek siyasî kurumunu, Cumhuriyeti yükseltmek… Bugünün Türk toplumu, mazinin en derin uygarlıklarında kuruculuk iddia eden bu Türk milletinin bugünkü çocukları, açık ve doğru yolu bulmuşlardır!"

 

10 Ağustos 1930 – "Yürüyen köşk" haberi 10 Ağustos 1930 tarihli Cumhuriyet gazetesinde yayınlandı. Mustafa Kemal eleştirileri anlayışla karşıladı. Ama, devletin başka işi yok mu diyenlere şu yanıtı verdi: "O çınar ağacı devlettir!"

 

10 Ağustos 1935 – Atatürk'ün akşamüzeri Dolmabahçe Sarayı'ndan Florya'ya gidişi. (Atatürk, 19 Eylül 1935 gününe kadar burada kalmıştır).

 

10 Ağustos 1936 – Atatürk'ün, Florya'dan Ertuğrul yatı ile Yalova'ya gelişi.

 

10 Ağustos 1936 – Atatürk'ün, Yalova'da gece boyunca uyumaksızın çalışması.

 

10 Ağustos 1937 – Atatürk'ün, Florya'dan hareketle Büyükçekmece yakınında Mimar Sinan köyünü ziyareti, gece tekrar Florya'ya dönüşü.

 

10 Ağustos 1938 – Atatürk'ün, harf inkılâbının 10. yıldönümü nedeniyle Kültür Bakanı Saffet Arıkan'ın telgrafına cevabı: "Türk'ün kültür sahasındaki kabiliyetinin gelişmesine temel olan harf inkılâbının onuncu yıldönümü münasebetiyle gönderdiğiniz telgrafı memnuniyetle aldım. Teşekkür eder ve milletimize kültür sahasında sonsuz başarılar dilerim."