Tarihte bugün Atatürk

 

10 EYLÜL

 

8-10 Eylül 1919 – Sivas kongresinde üç gün Amerikan mandası tartışıldı; manda düşüncesi ustaca reddedildi.

 

10 Eylül 1919 – Sivas kongresi kararı gereği Ali Fuat (Cebesoy) Paşa Batı Cephesi Kuvayı Milliye Genel Komutanlığı'na atandı.

 

10 Eylül 1919 – Ali Galip'in üzerine asker gönderilmesi sonucu yakınındakilerle Malatya'dan kaçışı, (Kahta yolu ile Urfa'dan, Halep'e kaçmıştır.)

 

10 Eylül 1919 – Sivas Valisi Reşit Paşa'nın, Dahiliye Nazırı Adil Bey'e telgrafı: "…Verdiğiniz emir, Ali Galip Bey'in üzerine aldığı vazife doğrusu şaşkınlık ve hayretime sebep oldu. ..Maksadınız Mustafa Kemal Paşa ile Rauf Bey'i tutmak ve Kongre'yi dağıtmak ise, buna imkân olmadığını evvelce arz etmiştim."

 

10 Eylül 1919 – İtilaf Devletleri ile Avusturya arasında, Sen Jermen (Saint German) barış anlaşması imzalandı.

 

10 Eylül 1919 – Ali Galip ve arkadaşlarının birkaç jandarma ve silahlı asi ile birlikte hükümet dairesi kasasını açtırıp 6000 lira almaya çalışmaları ve ukala bir tavırla kasaya not bırakmaları; Mustafa Kemal Paşa ve adamlarının ortadan kaldırılması masraflarını karşılamak üzere, bunula ilgili sarayın verdiği emre istinaden 6000 lira alınmıştır.10.09.1919. Halil Rahmi, Ali Galip."(Lakin vali ve adamları Albay İlyas Bey müfrezesi yaklaşınca korkmuş ve telaşla para ve notu bırakıp atla kaçmışlardır.) (Nutuk)

 

10 Eylül 1919 – Mustafa Kemal Paşa'nın Albay İlyas Bey'e talimatı; "Kaçakların süratle yakalanması, kürtlük akımına asla izin verilmemesi, kaçaklara yardakçılık edenlerin cezalandırılması, halkın bilgilendirilmesi, yabancı askerlere de karşı müdahale edilmesi." (Nutuk)

 

10/11 Eylül 1919 – Mustafa Kemal'in dahiliye nazırı Adil Bey'e telgrafı; "Düşmanla birlikte haince tertiplere girişiyorsunuz. Galip Bey gibi aptalların ve Mister Nowil gibi zararlı yabancılara vicdanını satarak alçaklık yapanların elbet hesabı sorulacaktır." (Nutuk)

 

10 Eylül 1920 – Türkiye Komünist Partisi (TKP) Bakü'de kuruldu. Bakü'de Mustafa Suphi tarafından Türkiye Komünist Partisi'nin kuruluşu ve kongresi. Türkiye Komünist Fırkası'nın kongresi Bakü'de Mustafa Suphi'nin konuşmasıyla açıldı.

 

10 Eylül 1920 – Bakü'de Türkiye Komünist partisinin birinci kongresi yapıldı. (74 delegeden 51'ni Anadolu'daki komünist gruplar göndermişti.)

 

10 Eylül 1921 – Atatürk'ün, Zafertepe'den de daha ileri hatta geçişi (Kâzım Özalp hatıralarında der ki: "Başkumandan, İsmet Paşa ile beraber taarruz hareketini yakından takip ediyordu. Bu sırada topçu ateşinin daha tesirli bir şekilde düzenlenmesi için, 15. Tümenin yanına gitmeye karar verdi. Benim, bulunduğum yerden ayrılmamaklığımı ve muharebeyi Zafertepe'den idare etmemi uygun görerek, daha ileri hatta geçti. Başkumandanın böyle önemli bir durumda, en ileri hatta taarruz eden kıtaların yanında görülmesi ve muharebeyi fiilî harekât hattında takip etmesi, subay ve erlerin maneviyatları üzerinde büyük tesir yaptı." [Kocatürk]

 

10 Eylül 1921 – Bu tarih 22 gün 22 gecelik Sakarya (Yunanlılarca Sangarios) Savaşı'nın "kırılma" günüydü. O gün, Başkomutan Atatürk, günlerdir savunmada olan Türk ordularına "taarruz" emri vermişti. 10 Eylül 1921'de başlayan Türk taarruzu, 13 Eylül 1921'de Sakarya Meydan Muharebesi'nin kazanılmasıyla sona erecekti.

 

10 Eylül 1921 – Yer: Zafertepe. Sabahın ilk ışıklarıyla "üç Mustafa"; Mustafa Kemal (Atatürk), Mustafa Fevzi (Çakmak) ve Mustafa İsmet (İnönü) karargâh subaylarıyla birlikte Zafertepe'ye geldiler. Ünlü kadın yazar Halide Edip (Adıvar) de yanlarındaydı. Üzerindeki er üniformasının kollarında "onbaşı" rütbesi vardı. Başkomutan Atatürk, hemen batarya dürbününün başına geçti. Yunan hatlarına baktı. Sonra hemen yanındaki Albay Kazım (Özalp)'a taarruz emri verdi.

 

10 Eylül 1921 – 151 sayılı "Ereğli Havza-i Fahmiye Maden Ameledinin Hukukuna Müteallik kanun" ile işveren ve işçi ilişkileri düzenlendi, sermayeye karşı emek korundu. Bu kanunla; zorla çalıştırma yasaklandı, çalışma süresi 8 saat ile sınırlandırıldı, asgari ücret ve çalışma yaşı (18) belirlendi, işçi eğitim esasları tespit edildi, fazla çalışma işçinin isteğine bırakıldı.)

 

10 Eylül 1922 – Gazi Mustafa Kemal'in İzmir'e girişi. Halk Paşa'ya büyük sevgi gösterilerinde bulundu. BÜYÜK ZAFER üzerine İstanbul Hükümeti'nin Mustafa Kemal Paşa'ya "Kumandan-ı besalet unvanı" hitabıyla tebrik telgrafı.

 

10 Eylül 1922 – Atatürk'ün, Nif (Kemalpaşa)'ten hareketle Turgutlu üzerinden saat 14.00'te -Genelkurmay Başkanı Fevzi ve Batı Cephesi Komutanı İsmet Paşalarla- İzmir'e gelişi, coşkun gösterilerle karşılanışı, Hükümet Konağı'na gidişi. [Kocatürk]

 

10 Eylül 1922 – Atatürk'ün, Hükümet Konağı balkonundan, Konak Alanı'nı hıncahınç dolduran İzmirlileri selâmlaması ve kısa bir konuşma yapması: "Bu başarı milletindir!"

 

10 Eylül 1922 – Atatürk'ün, Hükümet Konağı'nda, İzmir'de bulunan yabancı devlet temsilcilerini kabulü.

 

10 Eylül 1922 – İstanbul Hükûmeti'nin, Büyük Zafer üzerine Atatürk'e "Kahraman Komutan!" hitabıyla tebrik telgrafı.

 

10 Eylül 1922 – Atatürk'ün, geceyi İzmir-Karşıyaka'da İplikçizade Köşkü'nde geçirişi.

 

10 Eylül 1922 – Gemlik Yunanlılar tarafından boşaltıldı. Bursa ele geçirildi.

 

10 Eylül 1922 – Rum metropoliti Hrisostomos linç edildi.

 

10 Eylül 1922 – Lord Curzon Yunanlıların Trakya'dan çekilmelerine karşı olduğunu bildirdi.

 

10 Eylül 1922 – Tevhid-i Efkar gazetesi manşeti; "26 Ağustos Anadolu zaferi (Büyük Taarruz) öyle muazzam bir vakadır ki… Dünyada hiçbir millete, tarihinin hiçbir devresinde bu kadar şanlı, bu kadar muazzam, bu kadar ferahlık veren bir zafer nasip olmamıştır."

 

10 Eylül 1922 – Peyam-ı Sabah gazetesi, baş yazarı Ali Kemal'in Atatürk'ten ve milli mücadeleden özür dileyen, Mustafa Kemal'e karşı olmakla yanıldıklarını itiraf eden ibretlik "gayelerimiz bir idi ve birdir" yazısı ile yayın hayatına son verdi.

 

10 Eylül 1922 – BÜYÜK ZAFER üzerine İstanbul Hükümeti'nin Mustafa Kemal Paşa'ya "Kumandan-ı besalet ünvanı" hitabıyla tebrik telgrafı.

 

10 Eylül 1923 – Atatürk'ün, açılışı nedeniyle saygı ve bağlılık dileklerini ileten Tekfurdağı Türkocağı Başkanlığı'na başarı telgrafı.

 

10 Eylül 1924 -  Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün Hamidiye zırhlısıyla Mudanya'dan ayrılışları.

 

10 Eylül 1930 – Cumhurbaşkanı Atatürk'ün, Yunus Nadi Bey'in Cumhuriyet gazetesinde yayımlanan 9 Eylül 1930 tarihli mektubuna cevabı: "Cumhuriyet gazetesinde bana hitaben yazılan açık mektubu okudum. Bu mektupta, son günlerde İzmir'de meydana gelen olaylar işaret olunarak, beni Cumhuriyet Halk Partisi'nden başka partilerin kendilerine mal etmeye çalıştıkları görüldüğünden söz edilerek durumun aydınlatılması için gerçeğin ifadesi isteniyor. Ben, Cumhuriyet Halk Partisi'nin Genel Başkanıyım. Cumhuriyet Halk Partisi, Anadolu'ya ilk ayak bastığım andan itibaren kurulup benimle çalışan Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nden doğmuştur. Bu örgüte tarihen bağlıyım. Bu bağı çözmem için hiçbir sebep ve lüzum yoktur ve olamaz!"

 

10 Eylül 1932 – Atatürk'ün, akşamüzeri motorla Boğaziçi'nde bir gezinti yapması.

 

10 Eylül 1937 – Dersim isyanı lideri Seyit Rıza Erzincan'da yakalandı. (yargılamadan sonra o dahil 11 kişi idam edildi.) (Cumhuriyet tarihi yalanları, Sinan Meydan)

 

10 Eylül 1938 – Atatürk'ün, Dolmabahçe Sarayı'nda İçişleri Bakanı Şükrü Kaya ve Budapeşte Büyükelçisi Behiç Erkin'i kabulü ve görüşmesi.