Tarihte bugün Atatürk

 

10 NİSAN

 

10 Nisan 1915 – İtilaf Devletleri arasında birinci gizli anlaşma (İstanbul Anlaşması).

 

10 Nisan 1915 – Atatürk'ün, 5. Ordu Komutanlığınca yapılan düzenleme sonucu 19. Tümen'in yeni durumu ve görevlerini, kendisine bağlı birliklere emirle bildirmesi.

 

10 Nisan 1916 – Atatürk'ün, 16. Kolordu'nun cephe durumu hakkında 2. Ordu Komutanlığı'na raporu: "Emrimde bulunan cephe aşağıdaki şekilde kısımlara ayrılmıştır."

 

10 Nisan 1916 – Atatürk'ün, 16. Kolordu birliklerine, cephedeki görevleri hakkında yazılı emri. (Eski mevzilere çekilme emri.)

 

10 Nisan 1916 – Atatürk'ün, şehir ileri gelenlerinden iki kişiye beraber kendisini ziyarete gelen Diyarbakır Müftüsü'nü kabulü ve görüşmesi.

 

10 Nisan 1917 – Atatürk'ün, sabah, Varedek'teki 1. Tümen Karargâhı'ndan hareket ederek öğleye doğru Lice yakınında 2. Kolordu Karargâhı'na gelişi, geceyi burada geçirişi.

 

10 Nisan 1919 – Boğazlıyan Kaymakamı, İstanbul'da idam edildi.

 

10 Nisan 1919 – Boğazlıyan Kaymakamı Mehmet Kemal Bey (Milli şehit) Görevini yaparken Damat Ferit Paşa Hükümeti'nin kararı ile aynı konuda hiçbir gerekçe gösterilmeden yargılanmak üzere 7 Ocak 1919 da gözaltına alınmış ve 30 Ocak 1919'da İstanbul'a getirilmiştir. Mahkeme bu şekilde devam ederken, İngilizler ve Ermeniler Kemal Bey'in asılması için Mahkeme Başkanı Hayret Paşa'ya baskı yaptıklarından, Hayret Paşa istifa etmiş yerine "Nemrut" lakabıyla anılan Mustafa Paşa getirilmiştir. Mahkeme sonradan bu hakimin adı ile özdeşleşecek ve "Nemrut Mustafa Divanı" veya "Kürt Mustafa Divanı" şeklinde hafızalarda kalacaktır. Nemrut Mustafa önceden verilmiş bir emri yerine getiren bir memur tavrıyla mahkemeyi sonuçlandırarak 8 Nisan 1919'da Kemal Bey'i idama mahkum eder. 10 Nisan 1919 Perşembe günü akşam üzeri toprağa verilir.

 

10 Nisan 1919 - Mustafa Sabri, şeyhülislamken, Atatürk'ün yanında vatan ve namus mücadelesi veren Kuvvacı müftüleri görevden aldı.10 Nisan 1919'da idam edilen, "milli şehit" Boğazlıyan Kaymakamı Kemal Bey'in idam fetvasını imzaladı.

 

10 Nisan 1920 – Şeyhülislam Dürrizade Abdullah'ın Kuvay-ı Milliye aleyhine fetvası. Şeyhülislâm Dürrizade Abdullah'ın, Anadolu'daki millî kuvvetleri kâfir ve katlinin gerekli olacağını bildiren fetvası. Şeyhülislâm Dürrizade Abdullah yayınladığı fetva ile Kuva-yı Milliyecilerin kafir olduğunu ve öldürülmeleri gerektiğini ilan etti. (Sadrazam ilk iş olarak Kuva-yi Millîye mensuplarının âsi ve öldürülmesinin farz olduğuna dair bir fetva yayınlattı ve bunu İngilizlerin de yardımıyla Anadolu'da duyurmaya çalıştı. Ayrıca Padişah da Anadolu hareketini kınayan bir ferman yayınladı. Buna göre, siyasi durum düzelmeye giderken Anadolu hareketi olayları aleyhimize çevirmiştir. Bunlar hakkında kanunî işlem yapılacağını bildiren Vahidettin bütün milleti kendi etrafında toplanmaya davet ediyor ve Meclis‟i kapattığını bildiriyor ve dört ay içinde yeni seçimlerin yapılacağını ilân ediyordu. Böylece İstanbul, Ankara'da Meclis‟in açılmasını önlemek istiyordu.)

 

10 Nisan 1920 – Celalettin Arif bir bildiriyle başkanı olduğu son Meclis-i Mebusan'ın tüm üyelerini Ankara'ya çağırdı.

 

10 Nisan 1920 – Atatürk'ün, 12. Kolordu Komutanı Albay Fahrettin (Altay) Bey'e Konya'dan milletvekili seçilmesinin uygun olacağını bildiren telgrafı: "…Konya'dan milletvekili seçilmeniz uygun olacaktır. Milletvekili seçilmekle Kolordu Komutanlığı'ndan ayrılmanız gerekmeyecektir. Cevabınızı bekliyoruz."

 

10 Nisan 1921 – Atatürk'ün, Namık Kemal'in oğlu Ali Ekrem (Bolayır) Bey'in II. İnönü Zaferi'ni tebrik eden telgrafına cevabı: "Anadolu'nun ruhu, bütün direnme feyzini tarihindeki büyüklerden almıştır. Bize bu mukaddes feyzi veren ecdat ruhları arasında muhterem babanızın pek büyük yeri vardır. Yaralı vatanın kurtuluş ve bağımsızlığı için ölmek yolunda bugünkü kuşağa fedakârlığı öğreten büyük Kemal hakkında saygıların tekrarına vesile olan telgrafınıza özel teşekkürlerimi arz eylerim."

 

10 Nisan 1922 – Cenova Konferansı başladı. Konferansa Ankara hükümeti adına Celalettin Arif Bey ile Bekir Sami Bey gözlemci olarak katıldı.

 

10 Nisan 1922 – İtalya'da İtilaf Devletleri Dışişleri Bakanlarının katılımıyla, "Cenova Konferansı" (9 Mayıs 1922'de son bulmuştur).

 

10 Nisan 1922 – Atatürk'ün, 2 Ocak 1922'de Ankara'da imzalanan Türkiye-Ukranya Dostluk Antlaşması'nın T.B.M.M.'nde onaylanması nedeniyle Lenin'e mektubu: "…Rus dostluğu geçmişte olduğu gibi her zaman Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükûmeti'nin temel politikası olacaktır."

 

10 Nisan 1924 – İngiltere'de Lozan'ın onaylanmasını geciktiren Lord Curzon dönemi 22 Şubat 1924'te sona erdi. İşçi Partili yeni başbakan MacDonald, 1 Mart'ta Lozan'ın onay sürecini başlattı. Avam Kamarası 10 Nisan 1924'te Lozan'ı onayladı.

 

10 Nisan 1926 – Türk uyruğunda bulunan her türlü şirket ve müesseselerde işlemlerin ve kayıtların Türkçe tutulması zorunluluğuna ilişkin yasa benimsendi. "İktisadi Müesseselerde Mecburi Türkçe Kullanılması Hakkında Kanun" T.B.M.M.'de kabul edildi.

 

10 Nisan 1927 – Binaların Numaralandırılması ve Sokaklara İsim verilmesi Hakkında Kanun'a göre binalar numaralandırılmaya ve sokaklar adlandırılmaya başlandı.

 

10 Nisan 1927 - Yerköy-Kayseri Demiryolu işletmeye açıldı.

 

10 Nisan 1928 – Laiklik ile ilgili önemli Anayasa değişikliklerinin yapılması. Anayasa'nın dinle ilgili maddeleri kaldırıldı.

 

10 Nisan 1931 - Ankara'da Türk Ocakları Fevkalade Kurultayı toplandı. Türk Ocakları'nın lağvını kabul etti. (1949'da yeniden kuruldu.)

 

10 Nisan 1931 - Türk ocaklarının, siyasi parti bünyesinde faaliyet göstermesine dair yapılan çalışmalar neticesinde Türk Ocağı'nın kapatılması yolu da açılmış olur. Ocağın 10 Nisan 1931 günü yapılan son (olağanüstü) kurultayında, derneğin 264 şubesi ile birlikte tüzel kişiliğini feshetmesine karar verilir. Bu, şube temsilciliklerine CHP milletvekillerinin seçtirilmesi sonucu kolaylıkla elde edilmiş bir karardır. Bu kararla Türk Ocağı'nın görkemli Genel Merkez yapısı, yurt alanına yayılmış 141 parça mülkü, bütün nakdi varlıkları Cumhuriyet Halk Partisine devredilmiştir.

 

10 Nisan 1934 – Atatürk İzmir'de.

 

10 Nisan 1936 – Türkiye, verdiği nota ile Lozan Boğazlar sözleşmesine imza atan devletlere, İtalya ve Almanya'nın saldırgan tutumlarını ve güvenlik ihtiyaçlarını gerekçe göstererek boğazlar ve adaların silahsızlandırılması maddesinin" barış ve güvenliğin tesisi" için değiştirilmesi isteğini (İlki 17 Nisan 1935 tarihindeydi) yeniledi.