Tarihte bugün Atatürk

 

10 OCAK

 

9-10 Ocak 1916 – Atatürk'ün İstanbul'dan Sofya'ya gidişi (Olayların seyri, söz konusu tarihin muhtemelen 9 veya 10 Ocak 1916 olabileceğini düşündürmektedir). Cevat Abbas Gürer hatıralarında Atatürk'ün 16. Kolordu Komutanlığı'na atanmasının Sofya'ya gidişinden birkaç gün sonra gerçekleştiğini ifade etmektedir. Atanma tarihi 14 Ocak 1916 olduğuna göre Sofya'ya gidiş tarihinin de 9 veya 10 Ocak 1916 olması gerekmektedir. [Kocatürk]

 

10 Ocak 1916 – 5. Ordu Komutanlığınca Anafartalar Grubu Karargâhı'nın kaldırılması.

 

10 Ocak 1916 – Atatürk'e, I. Dünya Harbi'ndeki, özellikle Çanakkale savaşlarındaki üstün başarıları nedeniyle Alman Devleti tarafından Demir Salip Nişanı verilmesi.

 

10 Ocak 1919 – Türk birlikleri, Medine'yi teslim etti. Medine'de direnen Fahrettin Paşa sonunda Vahdettin'in emiri üzerine şehri İngilizlere teslim etti.

 

10 Ocak 1919 – Padişah Vahdettin'in İngiliz Yüksek Komiseri Amiral Calthorpe'a bütün umudunu İngiltere'ye bağladığını bildirdiği mesajı.

 

10 Ocak 1919 – İngiliz taraftarı Hürriyet ve İtilaf Partisi Nuri Paşa, Rıza Tevfik, Refik Halid, Ali Kemal gibi isimlerin yönetiminde tekrar çalışmaya başladı.

 

10 Ocak 1920 – Ankara'da Hâkimiyet-i Milliye gazetesi kuruldu. Ankara'da "Anadolu Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti"nin organı olarak Hakimiye-i Milliye gazetesinin çıkarılmaya başlaması. Mustafa Kemal'in himayesinde, Heyet-i Temsiliye'nin sözcülüğünü yapacak olan Hakimiyet-i Milliye gazetesinin birinci sayısı çıktı.

 

10 Ocak 1920 – 27 Aralık 1919 günü Atatürk Ankara'daydı. Artık Ankara günleri başlamıştı. O, ulusal savaşın merkezi olarak Ankara'yı seçmişti. Keçiören'deki Ziraat Mektebi'nde kalıyordu. Ankara vilayet matbaasında o tarihlerde bir gazete çıkıyordu; ancak bu resmi gazete düzensizdi; ne zaman çıkacağı belli bile olmuyordu. Çıktığı zamanlarda da vilayet haberleri ile bir iki resmi haber yayınlanıyordu. Ankara'ya gelişinin ikinci gününde, bu kentte yeni bir gazete yayınlamaya karar verdi. Önce gazetenin adının ne olacağını düşündü. Çevresindekilerin kimi önerileri üzerine önce yeni çıkacak gazeteye "Anadolu'nun Sesi" adı verilsin istendi. Ardından bu karardan vazgeçildi. Bu karar doğrultusunda, 10 Ocak 1920 tarihinde Hâkimiyet-i Milliye gazetesi kurulmuş oldu. Başlangıçta haftada iki gün yayınlanan gazete 18 Temmuz 1920'den sonra haftada üç gün, 6 Şubat 1921'den sonra da günlük olarak çıkarılmıştır. Gazetenin adı 28 Kasım 1934 tarihinde "Ulus"a, 29 Temmuz 1971 tarihinde "Barış"a değiştirilmiştir. Gazete 1974-1981 yıllarında "Yeni Ulus" adıyla hizmet vermiş ve 1983 yılında Haldun Simavi tarafından alınıp yeniden basılana kadar iki yıl durdurulmuştur. 2008 itibariye gerçek adına geri dönmüş, Ulus adıyla yayınlarını sürdürmeye başlamıştır. Bugün de aynı isimle yayın hayatına devam etmektedir. Halen haftalık baskı yapan gazete, günlük baskı çalışmalarına devam etmektedir.

 

10 Ocak 1920 – Ankara'da, Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nin yayın organı olarak yayımlanmaya başlanan Hâkimiyet-i Milliye gazetesinin ilk sayısı (Hâkimiyet-i Milliye gazetesi, başlangıçta haftada 2 defa, 18 Temmuz 1920'den itibaren haftada 3 defa yayımlanmış, 6 Şubat 1921 tarihinden itibaren günlük olmuştur). [Kocatürk]

 

10 Ocak 1920 – General Milne'in raporu: "…Şartları ağır bir barış, Mustafa Kemal'i kuvvetlendirir."

 

10 Ocak 1920 – Mimar Sinan'ın eseri Haseki Sultan hamamı Vahdettin ve menfaatçilerince yıktırıldı. (Diyanet İslam ansiklopedisinde bu olay kasten 1930 tarihiyle anılmaktadır.) (Charles Harington, Atilla Oral)

 

10 Ocak 1921 – İnönü mevzilerinde Yunanlılarla şiddetli çarpışmalar olması ve Birinci İnönü Zaferi.

 

10 Ocak 1921 – Birinci İnönü zaferi (Türklerin 8.500, Yunanlıların 15.816 askeri vardı.)

 

10 Ocak 1921 – Harp durumu hakkında Meclis'e bilgi verilmesine dair önerge münasebetiyle Atatürk'ün, son askerî hareketleri izah eden konuşması: "…Dün düşman İnönü civarındaki mevzilerimize temas etti. Cepheden taarruz durduruldu. Bugün aynı mevzilerde muharebe cereyan etmektedir." [Kocatürk]

 

10 Ocak 1921 – 1920 yıl sonuna doğru Eskişehir ve Ankara'da silah ve cephane yapan fabrikalar bir merkez altına alınmaya başlandı. 10 Ocak 1921'de Milli Savunma Bakanlığı'na bağlı "İmalat-ı Harbiye Genel Müdürlüğü" kuruldu. Eski tren ve ray parçaları eritilerek kılıç, süngü, top kaması yapıldı. (Geldikleri gibi giderler, Kahraman Yusufoğlu)

 

10 Ocak 1922 – Gazi Mustafa Kemal, Vakit Gazetesi için, yaşamına, anılarına değinen uzun bir demeç verdi. Atatürk'ün, gazeteci Ahmet Emin (Yalman) Bey'le yaptığı -hayatına ait- uzun görüşmenin Vakit gazetesinde yayımlanması: "…Her tarafta çeşitli isimler altında birtakım örgütler başlamıştı. Bunları aynı program ve aynı ad altında birleştirerek bütün milleti ilgilendirmek ve bütün orduyu da bu amaca hizmet ettirmek gerekiyordu. Anadolu'ya girdiğim zaman daha ordu müfettişi görevi ve yetkisi üzerimde iken bu noktadan işe başladım ve bu amaç az zamanda belirdi, izlediğim çalışma şekli İstanbul'ca anlaşılınca beni İstanbul'a getirtmek istediler. Gitmedim; neticede istifa ettim."

 

10 Ocak 1923 – Atatürk'ün, Ankara Hacıbayram Mahallesi muhtar seçimi münasebetiyle Ankara hemşehrisi olarak oyunu kullanması ve demeci: "…Diyorsunuz ki istibdat fikri ve gericilik bir daha yer bulamayacaktır. Ben de aynı görüşteyim. Bunu sizin gibi gençlerden işitmek şeref vericidir."

 

10 Ocak 1924 – Atatürk'ün, I. İnönü Zaferi'nin 3. yıldönümü nedeniyle İzmir'de Hâkimiyet-i Milliye gazetesi muhabirine demeci: "Yaşama ve bağımsızlık gayemiz, istilâ ve tecâvüz hırsıyla çarpışıyordu. Nihayet, ayın onbirinci günü sabahı muharebe meydanı, meşru gayenin muzafferiyet fecrine bir belirme yeri oldu. Yeni Türkiye Devleti'nin küçük, fakat millî ülkülü genç ordusu en dar bir hesapla üç misli düşmanı İnönü Meydan Muharebesi'nde mağlup etti."

 

10 Ocak 1925 – Atatürk Konya Lisesi Müsameresinde

 

10 Ocak 1931 – Ankara Hukuk Fakültesi öğrencileri Hâkimiyet-i Milliye Meydanı'nda "Kubilay Mitingi" düzenledi.

 

10 Ocak 1934 – Atatürk'ün, akşamüzeri Nuri (Conker) Bey'in evine gidişi, akşam Çankaya'ya dönüşü.

 

10 Ocak 1937 – Atatürk'ün, Ankara'dan İstanbul'a gelişi ve Dolmabahçe Sarayı'na geçişi.

 

10 Ocak 1938 – 3295 sayılı kanunla Denizbank kuruldu. 1934 yılında İstanbul Liman işletmeleri kurulmuştu.