Tarihte bugün Atatürk

 

11 EYLÜL

 

11 Eylül 1911 – İtalyanların Trablus'a saldırmaları.

 

11 Eylül 1912 – İtalyanların, General Reissoli komutasında takviyeli kuvvetlerle Deme üzerine üç koldan taarruzu; ancak Atatürk komutasındaki kuvvetlerin karşı taarruzuyla ilerlemelerine imkân verilmemesi. [Kocatürk]

 

9 Eylül 1918 – Atatürk'ün, 7. Ordu'ya bağlı tümenleri denetlemeye başlaması (Bu denetlemeler 10 ve 11 Eylül günleri de devam etmiştir.)

 

11 Eylül 1918 – Atatürk'ün, Nablus'tan İstanbul'da bulunan Dr. Rasim Ferit (Talay) Bey'e mektubu: "…İngilizler şimdilik muharebeden ziyade propaganda ile bizi kazanacaklarını zannediyorlar; her gün uçaklarıyla bombadan ziyade beyannameler atıyorlar."

 

4-11 Eylül 1919 – 36 kişilik Amerikan heyeti de Amiral Harbord emrinde Sivas'taydı. Asıl işleri Ermenilerle alakalı hususları takip etmek ve Ermenilerin durumunu izlemekti. Harbord ayrıca 2,5 saat kadar Mustafa Kemal'le de görüştü. Görüşlerini daha sonra World's Work dergisinde paylaştı.

 

11 Eylül 1919 – Sivas kongresi sona erdi. (Kongre tutanakları, Başkanlık Divan kâtipliğinde bulunan Afyon temsilcisi Şükrü ve manda lehindeki konuşmaları dinlenen Hami Bey'ler tarafından tutulmuş, Hami Bey'in yazısıyla düzgün bir deftere temize çekilmiştir.) (Nutuk)

 

11 Eylül 1919 – Sivas Kongresi'nin kapanışı. Sivas Kongresi bir bildiri yayınlayarak çalışmalarını tamamladı.

 

11 Eylül 1919 – Sivas Kongresi'nin 8.Umumi Toplantısında 'İrade-i Milliye' adıyla bir gazetenin çıkarılmasına karar verildi.

 

11 Eylül 1919 – Yabancı devletlerin İstanbul temsilciliklerine telgraf çekilerek, Damat Ferit hükümetinin millet meclisini toplamadığını ve milleti temsil etmediğini bildirdi.

 

11 Eylül 1919 – Heyet-i Temsiliye reisi Mustafa Kemal, Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nin kuruluş bildirisini Sivas valiliğine verdi. Artık cemiyet Anadolu'daki milli güçlerin hareketini yönetecektir.

 

11 Eylül 1919 – "Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti" teşkil edildiğine dair yazının Atatürk'ün imzası ile Sivas Vilâyeti'ne verilmesi: "İdare merkezi şimdilik Sivas'ta bulunmak ve Rumeli ve Anadolu'nun her tarafında şubeler açılmak üzere bir cemiyet kurulmuştur."

 

11 Eylül 1919 – Atatürk'ün, Ali Galip'in faaliyetleriyle ilgili olarak Dahiliye Nazırı Adil Bey'e telgrafı: "Alçaklar, caniler! Düşmanlarla millet aleyhinde haincesine tertiplerde bulunuyorsunuz. Milletin kudret ve iradesini takdirden aciz olduğunuza şüphe etmiyordum. Fakat vatan ve millete karşı haincesine ve bıçaklarcasına harekette bulunacağınıza inanmak istemiyordum. Aklınızı başınıza toplayın! Galip Bey ve yandaşları gibi akılsızların ahmakça olan boş vaitlerine kapılarak ve Mr. Nowill gibi milletimiz ve vatanımız için zararlı olan yabancılara vicdanını satarak yaptığınız alçaklıkların milletçe tatbik olunacak mesuliyetini göz önünde tutunuz! Güvendiğiniz kişiler ve kuvvetin akıbetini öğrendiğiniz zaman kendi akıbetinizle mukayeseyi unutmayınız!" [Kocatürk]

 

11 Eylül 1919 – CHP'nin temelini oluşturan Anadolu ve Rumeli Müdafaai Hukuk Cemiyeti, Sivas Kongresi'nin son günü kuruldu.

 

11 Eylül 1919 – Mustafa Kemal, Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Heyet-i Temsiliyesi Başkanlığına seçildi.

 

11 Eylül 1919 – Sivas kongresinde, Temsil Heyeti üyeleri belirlendi. Erzurum'da seçilen 9 kişilik heyete, sonra 1 kişi, Sivas'ta da 6 kişi eklendi. Böylece üye sayısı 16'ya çıktı.

 

11 Eylül 1919 – Mustafa Kemal Paşa, İçişleri Bakanı Adil'e gönderdiği telgrafta, "Alçaklar, caniler, düşmanlarla millet aleyhinde tertiplerde bulunuyorsunuz. Aklınızı başınıza toplayın!" dedi.

 

11 Eylül 1919 – Padişaha, doğuda cereyan eden ihanetlerin ve hükümetin (Damat Ferit Paşa) yanlış işler yaptığının iletilmesi için Mustafa Kemal Paşa tarafından hazırlanan ortak telgrafın 12/13 Eylül 1919 gecesi 3, 15, 20, 12, 13 ve 15nci Kolordu komutanlıklarınca aynı anda padişaha çekilmeye çalışılması. (Damat Ferit'in telgrafları kabul etmemek için hatta engel olması.) (Nutuk)

 

11/12 Eylül 1919 – Saat 04.00'de Sivas'tan Sadrazam Ferit Paşa'ya nihai bir telgraf çekilerek bir saat içinde cevap vermesi ve irtibatı açması istendi. Aksi halde hattın süresiz olarak iptal edileceği bildirildi. (Nutuk)

 

11/12 Eylül 1919 – Sivas'tan 20, 15, 13 ve 3ncü Kolordu Komutanlıklarına telgrafla İstanbul hükümeti ile telgraf haberleşmesinin kesildiğinin, İstanbul'dan gelen ve İstanbul'a giden hiçbir mesajın (Kongre ile ilgili haber ve bildiriler hariç) kabul edilmemesinin, kabul edenlerin divan-ı harpte yargılanacağının bildirilmesi. (Ayrıca sabaha dek durum netleşene kadar telgraf başından ayrılmamaları emredilmiştir.) (Nutuk)

 

11 Eylül 1920 – "Firariler hakkındaki Kanun"un TBMM'de kabulü. (Bu kanunla askerlik hizmetinden kaçanları yargılamak ve cezalandırmak üzere TBMM üyelerinden oluşan üçer kişilik İstiklal Mahkemeleri kurulması özel hükme bağlanmıştır)

 

11 Eylül 1920 – TBMM'nde İstiklal Mahkemelerinin kurulmasına karar verildi.

 

11 Eylül 1920 – Olağanüstü mahkemelerin varlığına ihtiyaç duyulduğundan, 11 Eylül 1920 tarihinde 21 numaralı Firariler Hakkında Kanun çıkarıldı. Çıkarılan bu kanuna dayanılarak İstiklal Mahkemelerinin kurulmasına, kurulacak olan mahkemelerin firar eden askerlerle ilgilenmesine ve bu konuda verecekleri kararların da temyizinin olmayacağına karar verildi. Bu kanundan bir hafta sonra 18 Eylül 1920'de Heyet-i Vekile'nin verdiği teklifle 14 yerde İstiklal Mahkemesi kurulması istendi ve aynı gün 45 numaralı Meclis Kararı ile Ankara, Eskişehir, Konya, Isparta, Sivas, Kastamonu, Kayseri olmak üzere yedi bölgede İstiklal Mahkemesinin acilen kurulması kararlaştırıldı. ("Firariler hakkındaki Kanun"un TBMM'de kabulü. (Bu kanunla askerlik hizmetinden kaçanları yargılamak ve cezalandırmak üzere TBMM üyelerinden oluşan üçer kişilik İstiklal Mahkemeleri kurulması özel hükme bağlanmıştır)

 

11 Eylül 1921 – Yunan kuvvetleri geri çekilmeye başladı.

 

11 Eylül 1922 – Mudanya Mütarekesi'nin imzalanması.

 

11 Eylül 1922 – Bursa'nın kurtuluşu mecliste büyük bir coşkuyla karşılandı.

 

11 Eylül 1922- Mudanya, Havran, Edremit, Orhaneli kurtarıldı.

 

11 Eylül 1922 – İtilaf Devletleri (İngilizlerin, Fransızların ve İtalyanların) Çanakkale Boğazı'nın Anadolu yakasına asker gönderdi.

 

11 Eylül 1922 – Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin, İzmir ve Bursa'nın kurtuluşu nedeniyle orduya ve Başkomutan Atatürk'e, milletin ebedî şükran ve minnetinin bildirilmesi kararı. [Kocatürk]

 

11 Eylül 1922 – Atatürk'ün, Göztepe'de Uşakîzade Muammer Bey'in köşkünü gezmesi, burada Lâtife Hanımla tanışması, Lâtife Hanım'ın Atatürk'ün elini öpmesi (Lâtife Hanım, Türk ordusunun İzmir'e girişini takiben "İzmir Mevki Komutanlığı"na getirilen 8. Tümen Komutanı Kâzım (Sevüktekin) Paşa'ya -adına işlerini yürüten- Osman Efendi'yi göndermiş ve "Göztepe'deki evlerini Mustafa Kemal Paşa ikametgâh olarak düşünürse, kendileri için büyük şeref olacağını ve böyle bir şerefin bir Türk ailesinden esirgenmemesini" rica etmişti. Atatürk, durumun kendisine iletilmesi üzerine, söz konusu evi görmek üzere Göztepe'ye gitmiş ve köşkü gezmişti. İngiliz subay ve yazarı Armstrong'un 1932 yılında yayımlanan "Bozkurt" adlı kitabında yer alan "Lâtife Hanım'ın, Atatürk'ün karargâhına gelerek yanına girdiği şeklindeki sahne", Atatürk'ün aynı yıl Akşam gazetesi başyazarı Necmeddin Sadık (Sadak) Bey'e dikte ettiği -yine Necmettin Sadık imzasıyla- 7.12.1932 tarihli Akşam gazetesinde yayımlanan cevapla yalanlanmış bulunmaktadır. [Kocatürk]

 

11 Eylül 1922 – Atatürk'ün, geceyi İzmir-Karşıyaka'da İplikçizade Köşkü'nde geçirişi.

 

11 Eylül 1922 – Paris'teki Türk temsilciliğine gelen, Cezayir'in Ain Beida kentinden Emir Halid'in telgrafı; "Cezayir müslüman ahalisi, (…) İngiliz uşağı Yunanlıların boyunduruğundan Anadolu'yu kurtaran Kemalist ordunun parlak zaferi için Allah'a şükreder. Ellerini Kairi Mutlak'a açarak yüreğinin derinliğinden Türk halkı için dua eder. Çok yaşa! Muzaffer Gazi Ekselans Mustafa Kemal Paşa'yı saygıyla kutlar." (Sinan Meydan, 1923, 3. Baskı, s.29.)

 

11 Eylül 1922 – Orhaneli'nin kurtuluşu.

 

11 Eylül 1922 – İngiliz, Fransız ve İtalyanların Çanakkale Boğazı'nın Anadolu yakasına asker göndermeleri.

 

11 Eylül 1922 – Yunanlıların İzmir'den denize dökülmelerini takiben, Rum ve Ermenilerin İzmir'de kundakçılıkla büyük yangın çıkarmaları.

 

11 Eylül 1923 – Halk Fırkasının kurulması ve Mustafa Kemal'in Halk Fırkası Genel Başkanlığına seçilmesi. Atatürk'ün, "Halk Partisi Genel Başkanlığı"na seçilmesi.

 

11 Eylül 1923 – Atatürk'ün, Meclis'teki başkanlık odasında -Mersin'den Ankara'ya gelen- Şeyh Sunusî'yi kabulü.

 

11 Eylül 1924 – Atatürk Bursa'da.

 

11 Eylül 1924 – Atatürk'ün, Bursa'nın kurtuluşunun 2. yıldönümünde Bursa'da konuşması: "Efendiler, bu kurtuluş gününü size tebrik ederken bu dağlarda, bu ovalarda kanlarını döken şehitlerimizi ve vatanları için, milletleri için minnet ve meşakkat bilmeyen kahraman gazilerimizi hürmetle yâd ederim."

 

11 Eylül 1924 – Atatürk'ün, saat 16.30'da Lâtife Hanım'la beraber Bursa'dan Mudanya'ya hareketi.

 

11 Eylül 1924 – Mustafa Kemal'in direktifiyle İsviçre Üniversitesinde eğitim görmüş 26 hukukçudan teşkil komisyon, Adalet Bakanı Mahmut Esat Bozkurt başkanlığında dünyadaki çağdaş medeni kanunları incelemeye başladı. (Akl-ı Kemal c.2, Sinan Meydan)

 

11 Eylül 1926 – Ankara otomatik telefon santrali işletmeye açıldı.

 

11 Eylül 1926 – Atatürk'ün, Ankara'ya gelen Amiral Yamamato başkanlığındaki Japon Denizci Heyeti'ni kabulü.

 

11 Eylül 1927 – Atatürk'ün, Hürriyet-i Ebediye Tepesi'nde şehitleri ziyareti, dönüşte tramvayla halk arasında Beyoğlu'na gelişi, kısa süre Tokathyan'da kaldıktan sonra Dolmabahçe Sarayı'na dönüşü.

 

11 Eylül 1929 – Atatürk'ün, akşamüzeri otomobille Taksim ve Şişli taraflarında bir gezinti yapması.

 

11 Eylül 1932 – Atatürk'ün, akşamüstü otomobille Taksim, Şişli, Bomonti, Mecidiyeköy, Ortaköy, Yıldız ve Ihlamur Köşkü'nü izleyen bir gezinti yapması.

 

11 Eylül 1933 – Atatürk'un, Çankaya'da Ankara'ya gelen Yunanistan Başbakanı Çaldaris, Dışişleri Bakanı Maximos ve Ekonomi Bakanı Pesmazoğlu'nu kabulü.

 

11 Eylül 1933 – Atatürk'ün, akşam Ankara'dan trenle İstanbul'a hareketi.

 

11 Eylül 1933 – Atatürk'ün, Yunanistan Başbakanı Çaldaris ve arkadaşlarını kabulünden sonra akşam trenle Ankara'dan İstanbul'a giderken yolda İsmet Paşa'ya telgrafı: "İnsanlığın huzur ve saadetı için bütün milletlerin bizim gibi gerçek dost olmasını temenni ederim. Kıymetli misafirlerimize ve Ankara Türk dostluğunun ciddi ve gerçek duygularını göstermekte olduklarına emin olduğum bütün arkadaşlara selâm."

 

11 Eylül 1934 – Atatürk'ün, akşamüzeri motorla Heybeliada'ya geçerek İsmet Paşa'nın köşkü'ne gidişi, akşam Dolmabahçe Sarayı'na dönüşü.

 

11 Eylül 1936 – Atatürk'ün, günü Florya Köşkü'nde çalışmakla geçirmesi.

 

11 Eylül 1938 – Atatürk'ün sağlık durumu hakkında Dr. Nihat Reşat Belger, Prof. Dr. Neşet Ömer İrdelp ve Prof. Dr. Fiessinger'in müşterek raporu: "Yatakta kesin istirahatin devamı. ..Ankara'ya dönüş, bütün yorgunluklardan kaçınmak, 100 metreden fazla yayan yürümemek, karın sarılı olmak ve ikinci ponksiyondan itibaren 6 gün geçmiş bulunmak şartıyla mümkün olabilir. Seremonilere gelince, en aşağı 4 ay müddetle seremoniler, yorulmamak ve ayakta durmamak ve yürümemek şartıyla kabul edilebilir. Aksi takdirde seremonilerden kaçınmak gerekir. Şimdilik ve ponksiyonların arası 3 ayı bulmadan evvel, otomobil veya deniz motoruyla gezinti uygun değildir. Radyo ile nutuk söylemek 15-20 dakikalık kısa zamanla sınırlı kalmak şartıyla mümkün olabilir. Mühim ziyaretler, şezlongta ve mümkün ponksiyonlardan 5-8 gün sonra kabul edilecektir; bu ziyaretler nadir ve kısa olacaktır. Alelade ziyaretler, yorulmamak şartıyla günde 1 -2 saati geçmemelidir. Özet olarak, mümkün olduğu kadar yatakta istirahate devam etmek ve her türlü yorgunluk sebeplerinden kaçınmak şarttır."

 

11 Eylül 1938 – Doktorların rapor ve tavsiyesi; istirahat, azami 15-20 dakika sürekli konuşma, en çok 100 metre yürüyüş.