Tarihte bugün Atatürk

 

12 EYLÜL

 

12 Eylül 1918 – Bakü'nün İngilizler'den geri alınması. İngilizler'in Filistin'e genel saldırısı. İngilizler'in Şam'ı alması. Bulgarlar'la ateşkeş imzalanması.

 

12 Eylül 1919 – Sultan Vahdettin'in İngilizler'le gizli bir antlaşması yapması. Padişah Mehmet Vahideddin, İngiltere ile manda anlaşmasını tasdik etti.

 

12 Eylül 1919 – Anadolu ve İstanbul irtibatlarının kesilmesi. (Mustafa Kemal'e ait telgrafların İstanbul Telgraf Başmüdürlüğünce engellenmesi üzerine, Kongre Heyeti imzası ile gönderilen bir telgrafta Padişah'a gönderilen telin bir saat içinde çekilmesine izin verilmemesi halinde, İstanbul ile bütün haberleşmelerin kesileceği ihtar edildi. Olumlu cevap alınamayınca "meşru bir hükümet işbaşına gelinceye kadar " kaydıyla 12 Eylül'de İstanbul ile haberleşme kesildi.)

 

12 Eylül 1919 – Sivas kongresi tamamlandı. (Mustafa Kemal 9 Temmuz 1919'dan itibaren Millî Mücadele‟ ye bir halk adamı, bir mücahit olarak katılmıştı. 7 Ağustos'tan beri Doğu Anadolu halkı adına konuşma yetkisine haizdi. 12 Eylül'den itibaren artık Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Başkanı sıfatıyla Türkiye adına konuşma ve faaliyette bulunma imkânını elde etmiştir. O artık bir halk lideridir. Bu yeni görev onu Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı ve Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığına kadar götürecektir.)

 

12 Eylül 1919 – Sivas Kongre üyeleri halkla birlikte bir toplantı yaparak, alınan kararları anlattı.

 

12 Eylül 1919 – Sivas kongresi kararları halkında katıldığı açık bir toplantı ile duyuruldu. (Nutuk)

 

12 Eylül 1919 – Sivas Kongre Heyetinin İstanbul ile ve her türlü resmi haberleşmenin kesildiğine ilişkin vilayetlere ve komutanlara bildirisi.

 

12 Eylül 1919 – Atatürk'ün, İngiliz Albayı P. Peel'in Halep'ten Malatya'ya gelişi nedeniyle Malatya'daki 15. Alay Komutanlığı'na emri: "…Kim olursa olsun vesikasız bir yabancı subayının Osmanlı ülkesi içinde işi yoktur. Kendisine incelikle fakat askerce, kesin şekilde durumu bildirme ile geldiği yere hemen dönmesini ihtar ediniz."

 

12 Eylül 1919 – Sivas Kongresi'nce seçilen Heyet-i Temsiliye'nin akşam, Atatürk'ün başkanlığında ilk toplantısını yapması.

 

12 Eylül 1919 – Cuma namazının ardından Ulu Camii'de halka Sivas kongresi hakkında bilgi verildi.

 

12 Eylül 1919 – Sivas kongresi kararıyla Anadolu ile İstanbul arasında telgraf haberleşmesi kesildi.

 

12 Eylül 1919 – Padişah Vahdettin ve Damat Ferit Paşa, İngiliz Yüksek Komiserliği ile 12 Eylül'de Osmanlı Devletini İngiliz mandasına koyacak resmî olmayan bir anlaşma yaptı. Buna göre, İngiltere, kendi mandası altında Türkiye'nin tamamiyet ve istiklâlini üstleniyordu. İstanbul Saltanat ve Halifelik merkezi olarak kalacak, fakat Boğazlar İngiltere denetiminde bulunacaktı. Osmanlı Devleti bağımsız bir Kürdistan kurulmasına karşı çıkmayacaktı. Osmanlı Devleti İngiltere'nin Suriye ve Elcezire'de hâkimiyetine yardımcı olacaktı. Millî cereyanın önüne geçebilmek için idareye karşı olabilecek tepkileri teskin için İngiltere'ye bir zabıta kuvveti tahsis edilecekti. Türkiye, Mısır ve Kıbrıs üzerindeki bütün haklarından vazgeçecekti. Bu anlaşma gayrı resmî nitelikteydi. İngiliz Hükümeti, Osmanlı delegelerinin yukarıdaki esaslara uygun taleplerini destekleyeceklerdi.

 

12 Eylül 1919 – Padişah Vahdettin ve Damat Ferit'in İngilizlerle teslimiyet ve himayeye dair gizli anlaşmaya varması. (Mustafa Kemal bu anlaşma metnini 13 Aralık 1919 tarihinde ele geçirdi ve 20 nci Kolordu Komutanı Ali Fuat Paşa'ya bildirdi. (Anlaşmanın metni dış basında 22 Ocak 1920 tarihinde yayınlandı.)

 

12 Eylül 1919 – Sivas kongre heyetince tüm komutanlıklara yapılan duyuru ile sabah 05.00 itibarıyla gönderilen telgraf metninin komutanlıklarca aynen sadrazamlığa çekilmesi istenmiştir. "İstanbul hükümeti ile olan posta, telgraf, haberleşme ve ulaştırma kesilmiştir." (Nutuk)

 

12 Eylül 1920 – Doğu Cephesi birlikleri Ermenilere karşı saldırıya geçti.

 

12 Eylül 1921 – Türk Ordusu saldırıları şiddetlendirdi. Yunanlılar önemli mevzilerini terkederek, Sakarya'nın batısına doğru çekilmeye başladı.

 

12 Eylül 1921 – Savaş alanında kazanılmaya başlanan başarılar, Anadolu'nun birçok kentini sevince boğdu. Trabzon'da şenlikler yapıldı, minareler ışıklandırıldı; Ankara'da fener alayları düzenlendi.

 

12 Eylül 1921 – Yunan Kralı Konstantin'in, İstanbul'da yayımlanan Fransızca Revlille gazetesinde -Milletler Cemiyeti delegesi- General Gork'a demeci: "…Mustafa Kemal harbi kabul edecek olursa, ancak 50.000 kişiden ibaret olan ordusunu imha edeceğiz (!) Ankara'ya herhalde gireceğiz (!)" [Kocatürk]

 

12 Eylül 1922 – Başkomutan Mustafa Kemal Paşa'nın Anadolu'nun kurtuluşu dolayısıyla millete beyannamesi yayınlandı.

 

12 Eylül 1922 – Başkomutan Atatürk'ün, Anadolu'nun kurtuluşu nedeniyle millete bildirgesi: "Akdeniz, askerlerimizin zafer teraneleriyle dalgalanıyor… Ordularımızın kabiliyet ve kudreti, düşmanlarımıza dehşet, dostlarımıza güven verecek bir mükemmellikte kendisini gösterdi. Büyük zafer, özellikle senin eserindir. Büyük ve soylu Türk milleti! Anadolu'nun kurtuluşu zaferini tebrik ederken sana İzmir'den, Bursa'dan, Akdeniz ufuklarından ordularının selâmını da sunuyorum."

 

12 Eylül 1922 – İzmir'deki İngiliz Başkonsolosu Sir Harry Lamb, Mustafa Kemal Paşa ve Ankara Hükümeti ile İngiltere arasındaki ilişkiler hakkında görüşmesi. Mustafa Kemal, Daily Mail muhabirine; daha fazla savaşmaya niyeti olmadığını, ciddi olarak barışı istediklerini ancak Yunanlıların Anadolu'yu boşaltmaya niyetlerinin olmaması üzerine Büyük Taarruz'u başlattıklarını söyledi.

 

12 Eylül 1922 – Gemlik'in kurtuluşu.

 

12 Eylül 1922 – Atatürk; "Türk Milleti, Anadolu'nun kurtuluş zaferini kutlarken sana İzmir'den, Bursa'dan, Akdeniz ufuklarından ordularının selamını da sunuyorum."

 

12 Eylül 1922 – Milli kuvvetlerin Mudanya taarruzu. Mudanya'ya giriş ve 2. Yunan Tümeni'ni esir oluşu.

 

12 Eylül 1922 – Urla, Seferihisar ve Kırkağaç'ın kurtuluşu.

 

12 Eylül 1922 – Akdeniz'deki İngiliz Filosu Başkomutanı Amiral Brock'un, Atatürk'e, Ankara Hükûmeti'nin İngilizlere karşı bir harp halinde olup olmadığını soran mektubu.

 

12 Eylül 1922 – Atatürk'ün, İzmir'e gelen "Daily Mail" gazetesi muhabiri G. Ward Price'e demeci: "…Bu son taarruzu istemedim; fakat Yunanlıları Anadolu'yu terk etmeye mecbur olduklarına inandırıcı başka yol yoktu!" (Bu demeç, 15 Eylül 1922 günkü "Daily Mail" gazetesinde yayımlanmıştır). [Kocatürk]

 

12 Eylül 1922 – Mustafa Kemal'in savaş kayıplarına dair "Millete Beyanname"de verdiği bilgi; "Düşmanın esirlerden başka 100.000'den fazla zaiyatı var. Bizim kaybımız dörtte üçü hafif yaralı olmak üzere 10.000 kişi."

 

12 Eylül 1922 – Atatürk'ün, geceyi İzmir 1. Kordon'da, kendisi için hazırlanan bir evde geçirişi.

 

12 Eylül 1922 – Akdeniz İngiliz Filosu Başkomutanı Amiral Brock, Ankara'nın İngilizlerle savaş halinde olup olmadığını, Gazi Mustafa Kemal'e mektupla sordu. (Gazi Mustafa Kemal, 13 Eylül'de yanıt vererek, iki hükümetin siyasal ilişkiler kurabileceğini bildirdi.)

 

12 Eylül 1924 – Atatürk'ün, Lâtife Hanım'la beraber Hamidiye kruvazörü ile Mudanya'dan hareketle İstanbul'dan geçerek -Trabzon'a gitmek üzere- Karadeniz'e çıkışı.

 

12 Eylül 1924 – Atatürk'ün Hamidiye kruvazörü ile İstanbul'dan geçişi nedeniyle İstanbul Belediye Başkanı Emin (Erkul) Bey'in, içişleri Bakanı Recep (Peker) Bey'e İstanbul halkının sevinç ve teşekkürlerini bildiren telgrafı.

 

12 Eylül 1929 – Atatürk'ün, İstanbul'dan Ertuğrul yatı ile Yalova'ya gidişi.

 

12 Eylül 1929 – 21 Ağustos 1929 tarihinde yapımına başlanan Yalova köşkü, 12 Eylül 1929'da tamamlandı. (Köşk çınar ağacına verdiği zarar yüzünden 8 Ağustos 1930 saat 15.00'de yürütülerek 3 günde doğuya doğru 5 metre kaydırılmış ve çınarın dalları kurtarılmıştır. ) (Akl-ı Kemal, c.1, Sinan Meydan)

 

12 Eylül 1932 – Atatürk'ün, İktisat Vekili Celâl (Bayar) Bey'in göreve başlaması nedeniyle kendisine çektiği telgrafa cevabı: "…Bütün dünyada olduğu gibi memleketimizde de en başta bulunan önemli işimiz, iktisat işidir. Bu işte en yüksek başarıyı temine çalışmak hayatîdir, zarurîdir. Bunun için bu işte bütün devlet teşkilâtının, bütün yurttaşların ve hepimizin ciddî duygularla alâkalı olmamız gereği tabiîdir."

 

12 Eylül 1933 – Atatürk un, Ankara dan İstanbul'a gelişi.

 

12 Eylül 1934 – Atatürk'ün, akşamüzeri Galatasaray'da Türkiye İş Bankası Sergisi'ni ziyareti.

 

3 – 12 Eylül 1935 – Atatürk'ün Afet İnan ve ekibine Ertuğrul yatını tahsis ederek, Marmara ve Ege bölgelerindeki tarihi abideleri ve kazı yerlerini görmeye göndermesi.

 

12 Eylül 1937 - Tunceli'de olay çıkaran Seyit Rıza ve arkadaşları teslim oldu.

 

12 Eylül 1937 – Mart'ta başlayan ayaklanmanın önderlerinden Seyit Rıza Erzincan'da teslim oldu. Dersim isyanının elebaşı Seyit Rıza teslim oldu: yargılama sonucu 15 Kasımda idam edildi.

 

12 Eylül 1938 – Atatürk'ün, İzmir'in 16. kurtuluş yıldönümü nedeniyle Belediye Başkanı Behçet Uz tarafından çekilen 9 Eylül 1938 tarihli saygı telgrafına cevabı: "…İzmirlilerin hakkımda belirttiklerini bildirdiğiniz duygulardan çok hislendim. Teşekkür, sevgi ve iyi dileklerimin sayın halka iletilmesini dilerim."

 

12 Eylül 1938 – Prof. Dr. Fiessinger yaptığı tetkiklerin analizi için Paris'e dönmek üzere akşam İstanbul'dan ayrılır.