Tarihte bugün Atatürk

 

12 HAZİRAN

 

12 Haziran 1911 – Atatürk'ün, Selanik'ten, İstanbul'da Genelkurmay Birinci Şube Müdürü Albay Pertev (Demirhan) Bey'e mektubu: "Beyefendi Hazretleri, ilişikte arz ve takdim ettiğim 'mesele'nin çözümünde bazı arkadaşlar arasında fikir ayrılığı oluştuğundan, zatıâlinizi rahatsız etme cesaretinde bulundum. Görüşleriniz ve yüksek kararınız, hepimizce inandırıcı olacağından esirgenmemesini rica ederim efendim." ("Beşinci Selanik Kolordusu Erkân-ı Harbiye Birinci Şube İkinci Kısmı'na memur Kolağası Mustafa Kemal" imzasıyla yazılan bu mektuba, Albay Pertev Bey'den gelen cevabın, Atatürk'ün görüşüne uygun olduğu görülmüştür). [Kocatürk]

 

12 Haziran 1913 – Sait Halim Paşa sadrazam oldu. Yeni Sadrazam olarak Sait Halim Paşa göreve başladı.

 

12 Haziran 1917 – Atatürk'ün, sabah, Sekerat'tan hareketle Kumik'e uğrayarak Süphantepe'ye gelişi, buradan Çanakçı'ya giderek Yarbay Mürsel (Baku) komutasındaki 12. Tümen'e ait bazı alayların tabur ve bölüklerini denetlemesi, onlara tatbikat yaptırılması, geceyi Çanakçı'da geçirişi.

 

12 – 25 Haziran 1919 – Mustafa Kemal Paşa Amasya'da. (Nutuk)

 

12 Haziran 1919 – Atatürk'ün, sabah Havza'dan hareketle öğleden sonra karargahı ile birlikte Amasya'ya gelişi ve Hükümet Konağı salonunda konuşması: "Hep beraber aziz vatanımızı ve bağımsızlığımızı kurtarmak için bütün gücümüzle çalışacağız!" (Havza gerisinde İngiliz birlikleri olması ve Amasyalıların davetini dikkate alan Paşa, Havza'yı 12 Haziran'da terk ederken millî hareketi düzenleme faaliyetlerine açık bir şekilde devam etmek kararındadır. Havzadan sivil kıyafetle ayrılırken "Bu gün artık bir üniforma sahibi değilim. Size evvelce bildirdiğim gibi bir millet adamıyım." demiştir.)

 

12 Haziran 1919 – Atatürk'ün, Amasya'dan, annesi Zübeyde Hanım'a kartı (Elden gönderilen ve Amasya fotoğrafını içeren bu kartın arkasında "Validem Zübeyde Hanım'a" yazılıdır; kartta tarih yoktur). (Söz konusu kart, Selanik'te Atatürk'ün doğduğu evin bir odasının duvarında sergilenmektedir).

 

12 Haziran 1919 – İngiliz Yüzbaşısı Hurst'un İstanbul'da bulunan İngiliz Yüksek Komiseri Calthorpe'a raporu: "Mustafa Kemal Trabzon ve Erzurum bölgelerini ziyaret etmek istediğini bildirdi." [Kocatürk]

 

12 Haziran 1919 – Yunanlıların Bergama'yı işgali.

 

12 Haziran 1919 – Alaşehir'de oluşturulan gönüllü müfreze ile Yunan kuvvetleri çarpıştı.

 

12 Haziran 1919 – Mustafa Kemal Paşa, Havza'dan Amasya'ya geçti. Mustafa Kemal Paşa'nın karargahı ile beraber Amasya'ya gelişi. 19 Mayıs 1919 tarihinde Samsun'da başlayan Kurtuluş Savaşı'nın (Milli Mücadele)'nin ilk adımı, 12 Haziran 1919 tarihinde Mustafa Kemal'in Amasya'ya gelmesiyle devam etmiştir. Kurtuluş mücadelesinin planları hazırlanmış, Erzurum Kongresi ve Sivas Kongresi'nin toplanmasına burada karar verilmiş, 22 Haziran 1919 tarihinde yayınlanan "Amasya Genelgesi" ile "Milletin İstiklâlini Yine Milletin Azim ve Kararı Kurtaracaktır" denilerek Milli Mücadele burada fiiliyata geçirilmiştir. Atatürk Amasya'ya ilk kez 12.6.1919 tarihinde gelmiş ve Millî mücadelenin ilk Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'ni burada kurmuştur. Amasya kararları burada alınmıştır. Bu görüşmelerin yapıldığı binanın yıkılmış olması nedeniyle yerine Atatürk anıtı dikilmiştir. Amasya protokolü burada imzalanmıştır.

 

12 Haziran 1919 – Sıcak bir ramazan günü… Şafak sökmek üzere… O alacakaranlıkta Havza'da Ali Baba Oteli'nin önünde ufak bir kalabalık… Şehrin dışındaki köprüde, Samsun'dan gelirken kullandığı otomobil Atatürk'ü bekliyor… Atatürk, Belediye Başkanı'na son talimatları verirken Merzifon Amerikan Koleji'ndeki Amerikalıları taşıyan iki otomobil yanlarında durdu. Başkan sesini alçalttı. Atatürk'e de alçak sesle konuşmasını söyledi. Ama o inadına, meydan okur gibi yüksek sesle, "Saklayacak bir şeyimiz yok! Varsın duysunlar! Bu işte o kadar ileri gittik ki artık dönemeyiz" dedi. Amasyalılar Gezirlik'te toplanmışlar Atatürk'ü bekliyorlardı. Akşam karanlığı çökmek üzereydi. Eski Benz otomobilin kendinden önce motor homurtusu duyuldu. Jandarma Çavuşu Ziya'nın "Geliyorlar…" diye bağırmasıyla heyecan içindeki halk arasından "Çanakkale kahramanı geliyor…" sesi yükseldi. Amasya Mektebi Sultanisi öğrencileri yolun iki yanına dizilmişler, Atatürk'ü çılgınca alkışlıyorlardı. Atatürk otomobilden indi. Kendisini bekleyen kalabalığa "Merhaba Amasyalılar…" diye seslendi. Halk hep bir ağızdan "Sağol… Çok yaşa Paşam…" diye karşılık verdi. Atatürk, kendisini karşılamaya gelen vaiz Abdurrahman Kamil Efendi'nin elini öpmek için uzandığında yaşlı vaiz, "Estağfurullah paşa oğlum…" diyerek ona sarıldı. Bu sırada Amasya Müftüsü Hacı Hafız Tevfik Efendi Atatürk'ün elini tutarak "Paşam, gazanız mübarek olsun!" dedi, sonra halka dönerek şunları söyledi: "Çanakkale'den sonra şimdi de vatanı ikinci defa kurtarmaya ahdettiniz. Her anı endişelerle dolu vatanın kurtuluşunu sağlayacak bir işe giriştiniz. Hoş geldiniz, safalar getirdiniz. Amasyalılar çıktığınız yolda emrinizde ve yanınızda olacaktır…" Atatürk önde, arkadaşları arkada, kalabalık eşliğinde hükümet konağına gittiler.

 

12 Haziran 1919 – Atatürk Amasyalılara şöyle seslendi: "Aziz Amasyalılar! Padişah ve hükümet, itilaf devletlerinin elinde esir durumdadır. Memleket elden gitmek üzeredir. Bu kötü duruma çare bulmak için sizlerle çalışmaya geldim. Hep beraber aziz vatanımızın kurtuluşu için gayret sarf etmeliyiz. (…) Amasyalılar! Düşmanların… herhangi bir saldırısına karşı ayaklarımıza çarıklarımızı çekerek vatanı en son kayasına kadar savunacağız. Allah milletimize yenilgiyi gösterirse bütün evlerimizi, mallarımızı, ateşe vererek ve vatanı bir harabeye çevirerek boş bir çöl halinde düşmana bırakacağız. Amasyalılar buna hep beraber yemin edelim…" Bütün Amasyalılar, ellerini havaya kaldırarak "Yemin ederiz paşam!" diye bağırdılar. Atatürk sözlerini, "İttihatçılık, itilafçılık bitmiştir. El ele vereceğiz ve vatanımızı kurtaracağız" diye bitirdi.

 

12 Haziran 1919 – Amasya'da ilk gece hükümet konağında kalan Atatürk, sonraki günlerde 5. Kafkas Tümeni'nin karargâhı Saraydüzü Kışlası'nda ikamet etti. Atatürk'ün Amasya'daki ilk işi Amasya Müdafaayı Hukuk Cemiyeti'ni kurdurmak oldu.

 

12 Haziran 1919 – Mustafa Kemal Paşa ve arkadaşlarının Amasya'da Saraydüzü kışlasında vatan için aldıkları 6 maddelik kararname. Sivas'ta ve Erzurum'da Kongreler toplanmasına, temsilcilerin seçim ile gelmesine, bu kararları M. Kemal Paşa, Rauf Orbay ve Kâzım Karabekir'in de içinde bulunduğu bir kurulun uygulamasına, cemiyetlerin serbestçe konuşmalarına, askeri ve mülki teşkilâtın devamına, savunmaya geçilmesine karar alındı. (Kaynak: Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Sözlüğü 1918-2000)

 

12 Haziran 1921 – Yunanistan Kralı Konstantin, İzmir'e geldi. Yunan taarruzu öncesinde, Yunan Kralı, Başbakanı ve Genelkurmay Başkanı İzmir'e geldi. Atina'dan "İstanbul'a" sesleri arasında uğurlanan Kral Konstantin İzmir'e geldi. Yunan Kralı Konstantin'in İzmir'e gelişi ve Anadolu'daki Yunan ordusuna bildirisi: "Askerler! Vatanın sesi beni yeniden sizin komutanınız olmaya çağırdı. Elen ülküsü için çarpışıyoruz. İleri!"

 

12 Haziran 1921 – Atatürk'ün, Diyarbakır'da bulunan Şeyh Sunusî'nin gönderdiği bayram tebrikine teşekkür cevabı. (Mustafa Kemal'in daha önce görüştüğü Şeyh Sünüsi'den üç isteği; 1. İslam aleminde antiemperyalistlere karşı bilgilendirme, 2. Ortadoğu'yu İngiliz ve Fransızlara karşı harekete geçirme, 3. Kürtleri Milli mücadeleye katmak) (Cumhuriyet tarihi yalanları, Sinan Meydan)

 

12 Haziran 1924 – Türkiye'nin ilk sanatoryumu olan Heybeliada Sanatoryumu kuruldu.

 

12 Haziran 1925 – İstanbul Muallimler Cemiyeti kongresi yapıldı.

 

12 Haziran 1926 – Yeniçeri Ocağı'nın yerine Eşkinci Askeri Teşkilatı'nın kurulmasına başlandı.

 

12 Haziran 1926 – Genç Türkiye Cumhuriyeti'ni Avrupalılara tanıtmak amacıyla 'yüzer sergi' haline dönüştürülen "Karadeniz Gemisi" İstanbul'dan hareket etti. İsveç'e kadar gidip dönecek olan gemide yerli ürünler ve çeşitli sanat eserlerinin sergileneceği ve geminin uğradığı limanlarda halkın ziyaretine açılacağı açıklandı.

 

12 Haziran 1926 – Karadeniz vapuru İstanbul'dan demir aldı. Türkiye'yi tanıtan çeşitli ürünlerin sergilendiği gemi, 12 Haziran 1926 tarihinde İstanbul'dan demir aldıktan sonra 12 ülkede 16 şehri ziyaret etti.

 

12 Haziran 1930 – Atatürk'ün, İstanbul'dan Ertuğrul yatı ile Yalova'ya gidişi, yapılmakta olan köşk yapımı ile ilgili bilgi alması, akşam tekrar İstanbul'a dönüşü.

 

12 Haziran 1932 – Hicaz Naibi Emir Faysal, Türkiye'yi ziyaret etti.

 

12 Haziran 1932 – Gazi Mustafa Kemal, Hicaz Genel Valisi Emir Faysal'ı Ankara'da kabul etti. Atatürk'ün, Çankaya'da Hicaz Umumî Valisi Emir Faysal'ı kabulü, akşam Emir Faysal şerefine Çankaya'da verilen ziyafette konuşması.

 

12 Haziran 1933 – İzmir Rıhtım Şirketi'nin satın alınması ile ilgili Kanun T.B.M.M'de kabul edildi. (Sözleşme 3 Ekim 1932'de parafe edilmişti)

 

12 Haziran 1933 – Atatürk, 12 Haziran 1933'te 2307 sayılı özel bir kanun çıkarttırarak –Medeni Kanun gereği akrabalarına, yakınlarına kalması gereken "mahfuz hisse" dâhil- tüm mal varlığını millete bağışlamanın yolunu açtı. O, mal mülk edinmek için değil, tüm malını mülkünü millete bırakmak için "özel kanun" çıkarttırmıştı. Bunun dünyada bir örneği daha yoktur.

 

12 Haziran 1933 – "Gazi Mustafa Kemal Hazretlerinin Kanun-ı Medeni'nin 452. Maddesine Göre Olan Tasarruflarının Mahfuz Hisseler Hakkındaki Hükümden Müstesna Olduğuna Dair Kanun" T.B.M.M'de kabul edildi.

 

12 Haziran 1933 – Atatürk'ün hazineye devredeceği mallarında, mirasçıların mahfuz hisselerini önleme amacıyla 2307 sayılı Kanun'un Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde kabulü: "Gazi Mustafa Kemal Hazretlerinin, Medenî Kanun'un 452. maddesi dairesindeki tasarrufları, mahfuz hisseler hakkındaki hükümden müstesna olup bütün mallarında muteberdir."

 

12 Haziran 1936 – Atatürk'ün, Çankaya'da Polonya Büyükelçisi Michel Sokolnicky ve Bulgaristan Büyükelçisi Todor Christov'un güven mektuplarını kabulü.

 

12 Haziran 1936 – Atatürk'ün, Çankaya'da İran Elçisi Halil Fahimi'yi kabulü.

 

12 Haziran 1937 – Atatürk'ün, modern çiftliklerini devlete bağışlaması.

 

12 Haziran 1937 – Atatürk'ün sabah Trabzon'dan İstanbul'a döndü. Atatürk'ün, sabah 5.30'da İzmir vapuruyla Trabzon'dan İstanbul'a hareketi.

 

12 Haziran 1937 – Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin, "Çiftliklerini hazineye bağışlaması nedeniyle Atatürk'e Meclisin samimî hislerinin ve teşekkürlerinin sunulması" kararı.

 

12 Haziran 1937 – Atatürk, 12 Haziran 1937'de bir vasiyet mektubuyla örnek çiftliklerini Hazine'ye bıraktı. 11 Mayıs 1938'de Ankara Ulus Matbaası ile eşyalarını ve civarındaki bir arsayı CHP'ye bağışladı. 5 Eylül 1938 tarihli vasiyetiyle de İş Bankası'ndaki nakit, hisse senetleri ve Çankaya'daki menkul ve gayrimenkullerini CHP'ye bıraktı.

 

12 Haziran 1938 – Türkkuşu öğretmenlerinden Pilot E. Ali YILDIZ, 12 Haziran günü 14 saat 20 dakika planör uçuşu yaparak dünya rekoru kırdı.