Tarihte bugün Atatürk

 

13 NİSAN

 

13 Nisan 1887 – Ali Rıza Efendiden miras kalan malların şer'i mahkemece tespiti tamamlandı.

 

13 Nisan 1909 – İstanbul'da İkinci Meşrutiyet'e karşı -avcı taburlarının ayaklanmasıyla- büyük isyan çıkması (31 Mart İsyanı). İstanbul'da, 31 Mart Olayı olarak anılacak gerici ayaklanma yaşandı. (Avcı taburları, Meşrutiyetin korunması amacıyla Rumeli'den İstanbul'a gönderilmiş birliklerdi. Bunlar, bir kısım gericiler tarafından aldatılarak 13 Nisan 1909 sabahı "Şeriat isteriz!" sözleriyle Meşrutiyet aleyhine ayaklandılar. Büyüyen isyan, Selanik'ten İstanbul'a gelen Hareket Ordusu ile bastırıldı). [Kocatürk] Rumi takvimle 31 Mart 1325'te (13 Nisan 1909) çıktığı için bu adla anılmıştır. 11 gün devam eden ayaklanma, Selanik'ten gelen, Mustafa Kemal'in Kurmay Başkanı olarak katıldığı, Mahmut Şevket Paşa kumandasındaki Hareket Ordusu tarafından bastırılmıştır. İstanbul'da sıkıyönetim ilan edilmesinden sonra, Sultan II. Abdülhamit tahttan indirilmiş ve yerine Sultan V. Mehmet getirilmiştir.

 

13 Nisan 1915 – Atatürk'ün, Maydos'tan Madam Hilda Christianus'a mektubu: "…Şimdi Çanakkale Boğazı üzerinde Maydos'tayım. Türk dostunuzdan pek çok selâmlar."

 

13 Nisan 1915 – Mustafa Kemal'in Almanca dersleri aldığı, Splendid Palas'da villa sahibinin kızı Madam Hildegard'a (Hilda) mektubu. (Maydos'tan, Almanca.)

 

13 Nisan 1916 – Atatürk'ün, sabah saat 7.00'de Kurmay Başkanı İzzettin (Çalışlar) Bey ve diğer subaylarla beraber at üzerinde Diyarbakır'dan hareketle saat 16.00'da Sofyan'a gelişi ve geceyi burada geçirişi.

 

13 Nisan 1919 – İngilizlerin Kars'ı işgal edip Cenubigarbi Kafkas Hükümeti'nin dağıtması.

 

12/13 Nisan 1920 – Atatürk'ün, Anzavur ve Gâvur imam'ın Manyas yöresinde 2. defa başlattıkları isyanı bastırmak üzere Bursa ve Balıkesir'deki komutanlara olağanüstü yetkiler verildiğini bildiren beyannamesi: "İşgale karşı, tüm Anadolu ve Rumeli elbirliğiyle, imanla ve vicdanla haykırıp bağımsızlık uğruna çırpınırken, düşman en etkili silâh olan iç isyanları kışkırtmaktadır. Anzavur ve Gâvur imam'ın, Manyas yöresine gönderiliş sebebi budur. Olağanüstü Meclis için Ankara'ya gelenler ve Heyet-i Temsiliye'nin müşterek toplantısında alınan ortak kararla 61. Tümen Komutanı Kâzım Bey e Balıkesir livasında, 56. Tümen Komutanı Bekir Sami Bey'e Bursa vilâyeti dahilinde tüm Kuva-yi Milliye, askeriye ve diğer ilgililere karşı kargaşaları önlemek üzere azletme, hapsetme ve idam etme dahil her türlü cezayı tatbik etmek için olağanüstü yetki verilmiştir." [Kocatürk]

 

13 Nisan 1920 – Tarsus bölgesinde Fransız kuvvetleriyle milli müfrezeler arasında Birinci Kavaklıhan savaşı (2 gün süren savaş sonu düşmanın Tarsus'a çekilmesi).

 

13 Nisan 1920 – 1. Düzce Ayaklanması başladı. Düzce'de milli harekete karşı ayaklanma başladı. (Bastırılışı: 31 Mayıs 1920) (Bolu-Düzce Ayaklanmaları: Bölge sakinlerinden Çerkez ve Abazaların sarayla öteden beri ilişkileri vardı. Meşrutiyetin ilânı üzerine bunlar İttihat ve Terakki Cemiyeti'ne karşı tavır almışlardı. Millî Mücadeleyi bir İttihatçı hareketi olarak değerlendirmekte Saraya ve Damat Ferit hükümetine sempati beslemekteydiler. Damat Ferit 5 Nisan 1920‟de tekrar iş başına geldikten sonra, hükümetin ve İngilizlerin destek ve teşvikleriyle silâha sarılıp 13 Nisan'da Düzce'yi işgal ettiler.)

 

13 Nisan 1920 – Tarsus bölgesinde Fransız kuvvetleriyle milli müfrezeler arasında Birinci Kavaklıhan savaşı (2 gün süren savaş sonu düşmanın Tarsus'a çekilmesi)

 

13 Nisan 1920 – Atatürk'ün kolordulara telgrafı: "Gerek askerî birlikler ve gerekse Kuva-yi Milliye tarafından esir edilen düşman askerlerinin hayatlarının korunmasına olağanüstü itina edilmesi."

 

13 Nisan 1921 – İkinci İnönü Savaşı'nda, Türk ordusunun karşı taarruzu başladı. Dumlupınar mevzilerinde Yunan kuvvetleriyle milli kuvvetler arasında çarpışmalar.

 

13-15 Nisan 1921 - Dumlupınar savaşı

 

13 Nisan 1922 – İtalyanların Söke bölgesini boşaltmaya karar vermeleri.

 

13 Nisan 1922 – Meclis mali sorunlara çözüm arıyor. Mebus maaşları 200 liradan 100 liraya indirildi.

 

13 Nisan 1923 – Londra'da toplanan İtilaf Devletleri temsilcileri, Türkiye'nin 8 Mart'taki notasına cevap vererek, Lozan'da kesintiye uğrayan görüşmeleri sürdürmeye çağırdılar. Türkiye, çağrıyı 7 Nisan'da kabul etmişti.

 

13 Nisan 1924 – Mithat, Mahmut Şevket, Talat Paşalar, Reşit Hikmet Bey ve başkalarının ailelerine vatan hizmetinden dolayı maaş bağlanması konusunda kanun T.B.M.M.'nde kabul edildi.

 

13 Nisan 1925 – Şeyh Sait Ayaklanması'nın olduğu bölgede, Divanı Harb'in verdiği idam cezalarının, onay gerektirmeden yerine getirilmesi hakkındaki kanun kabul edildi.

 

12/13 Nisan 1930 – Atatürk'ün, turne dolayısıyla Ankara'da bulunan Darülbedayı (İstanbul Şehir Tiyatrosu) sanatçılarını Çiftlik'teki Marmara Köşkü'nde yemeğe daveti ve sanatçıların ayrılırken elini öpmek istemeleri üzerine söyledikleri: "Biz hepimiz milletvekili olabiliriz, bakan olabiliriz, hatta cumhurbaşkanı olabiliriz; ama hiçbirimiz sanatkâr olamayız. Böyle olunca sanatkâr el öpmez; sanatkârın eli öpülür!"

 

13 Nisan 1931 – Fevzipaşa – Malatya demiryolu hattı işletime açıldı.

 

13 Nisan 1932 – Atatürk'ün, saat 18.00'de İsmet Paşa'nın Köşkü'ne gelişi ve kendisiyle görüşmesi.

 

13 Nisan 1933 – Atatürk'ün, akşamüzeri otomobille Keçiören yöresinde bir gezinti yapması, geceyi Çankaya'da film izleyerek geçirmesi.

 

13 Nisan 1934 – Atatürk'ün, İzmir'den hareketle Bergama, Dikili ve Ayvalık'ta inceleme ve denetlemelerde bulunması, akşam Edremit'e gelişi ve geceyi burada geçirmesi.

 

13 Nisan 1934 – Atatürk Gömeç (Armutova) Köyü İlk Mektebi (İlkokulu)'nde.

 

13 Nisan 1937 – Atatürk'ün, Çankaya'da İngiliz Generali Townshend'in eşi Madam Townshend'i kabulü.

 

13 Nisan 1938 – Atatürk'ün, Çankaya'da Başbakan Celâl Bayar ve İsmet İnönü'yü kabulü.