Tarihte bugün Atatürk

 

14 MAYIS

 

14 Mayıs 1915 – Amiral Fisher istifa etti (Churchill 15 Kasım 1915'da istifa etti).

 

14 Mayıs 1915 – İngilizlerin, Arıburnu'na yeniden asker çıkarması; gece Bombasırtı'na yaptıkları taarruzun kuvvetlerimiz tarafından süngü ile püskürtülmesi ve düşmana ağır kayıplar verdirilmesi.

 

14 Mayıs 1915 – Mustafa Kemal Bombasırtı olayını anlattıyor; "… Çanakkale muharebelerini kazandıran bu ruhtur." (Askeri Deha, Kahraman Yusufoğlu)

 

14 Mayıs 1915 – Bombasırtı'nı ele geçirmek isteyen düşman gece 01.30'da şiddetli bir şekilde mevzilerimize saldırdı, kanlı süngü savaşları sonunda Mehmetçik siperlerini korudu. Mustafa Kemal bu geceye dair; "… emin olmalısınız ki Çanakkale muharebelerini kazandıran bu ruhtur." (Cumhuriyet Tarihi Yalanları, Sinan Meydan)

 

14 Mayıs 1916 – Atatürk'ün, beraberindekilerle sabah Kulp'tan hareket ederek akşamüzeri saat 17.00'de Şin'e gelişi ve 17. Alay'ın ha¬zırladığı yemeği yiyişi.

 

14 Mayıs 1916 – Başkomutanlık Vekâleti tarafından, Atatürk'ün komuta ettiği 16. Kolordu'nun, 2. Ordu Komutanlığı emrine verilmesi.

 

14 Mayıs 1919 – Amiral Calthorpe, İzmir'in işgali için nota verdi. (Harekâtı idare eden İngiliz Amirali Calthorpe, 14 Mayıs 1919'da Mütareke'nin 7. maddesi gereğince, İzmir istihkâmlarının müttefiklerce işgal edileceğini, saat 9'da Ali Nadir Paşa ve valiye bildirdi. İstanbul'da da Damat Ferit Paşa'ya aynı tebligat yapıldı. Kolordu Komutanı İstanbul'dan talimat istediğinde, Harbiye Nazırı, mütareke hükümlerine uygun isteğin yerine getirilmesi cevabını verdi. Komutan birliklere işgal hareketine karşı konulmamasını emretti.)

 

14 Mayıs 1919 – İzmir Limanı'nda bulunan İtilaf Devletleri donanması kumandanı Amiral Calthrope, Türk ordusuna İzmir'in Yunanlılar tarafından işgal edileceğini bildirdi. (Akşam verilen ikinci bir nota ile İzmir‟in 15 Mayıs 1919‟da Yunan kıtalarınca işgal edileceği, istenmeyen bir vakaya meydan verilmemesi için, askerlerin garnizonlarda toplu olarak bulundurulması, dışarı ile haberleşmeyi engellemek için telgraf merkezinin ingiliz kıtaları tarafından işgal edileceği, sükûn ve asayişin temininde limandaki müttefik donanmasının etken olacağı tebliğ ediliyordu.)

 

14 Mayıs 1919 – İzmirli yurtseverler, gece Yahudi Maşatlığı'nda toplanarak, "Reddi İlhak" ilkesini kabul ettiler. (Kolordu Komutanı Harbiye Nezareti'nden talimat istedi. Şakir Paşa'dan "Vukuat mütareke ahkamı çerçevesinde cereyan ettiğine nazaran hareketinizi ona göre telif ve tatbik ediniz." şeklinde bir cevap aldı. Vali ise bütün gayretine rağmen, Damat Ferit'den Meclis-i Vükela'dan bir karar almadıkça talimat veremeyeceği cevabını aldı. Vali kendi insiyatifiyle işgalin tercihen müttefik kuvvetlerince yapılmasını beyhude yere talep etti. 15 Mayıs erken saatlerde de Babıali'den şimdiye kadar hiçbir talimat almadığını belirterek işgali protesto etti ve bu durumu bir askeri tedbir olarak telâkki ettiğini bildirdi. İzmir'in ertesi günü işgal edileceğini anlayan halk, heyecan içindeydi.)

 

14 Mayıs 1919 – İzmir Redd-i İlhak Cemiyeti halkı işgale karşı direnmeye çağırdı. Camilerden selâ verilerek bütün İzmir halkı Yahudi maşatlığına (Yahudi mezarlığı) çağrıldı. Kırkbin kişi sabaha kadar ateşler yakarak işgali protesto etti. İzmir yurtseverleri, gece Yahudi Maşatlığı (şimdi park)'ında toplanarak "Redd-i İlhak" ilkesini kabul ettiler. Kurulan Redd-i İlhak Heyet-i Milliyesi" halka bir bildiri yayınladı. (Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nin oluşturduğu Redd-i ilhak Heyet-i Millîyesi yayınladığı el ilânıyla, halkı maşatlıkta toplanmaya, İzmir'in Türk olduğunu göstermeye, çağırdı. Aynı zamanda çevre illere, "İzmir elden gidiyor. Bütün ümidimiz sizdedir. Vatan ordusuna katılmaya hazırlanınız." telgrafı çekildi.)

 

14 Mayıs 1919 – Genelkurmay başkanlığına Cevat Paşa'nın (ÇOBANLI) ikinci kez atanması.

 

14 Mayıs 1919 – Mustafa Kemal Paşa'nın, Sadrazam Damat Ferit ile yeni görevi hakkında görüşmesi.

 

14 Mayıs 1919 – İtalyanların Kuşadası'na çıkarma yapması ve Selçuk İstasyonu'nun işgali.

 

14 Mayıs 1919 – İzmir civarındaki Foça, Karaburun, Urla ve Yenikale istihkamlarının İngiliz, Fransız ve Yunan birliklerince işgali.

 

14 Mayıs 1919 – Atatürk'ün, Sadrazam Damat Ferit Paşa'nın Nişantaşı'ndaki evine, akşam yemeğine davet edilmesi ve yemekten sonra, Cevat (Çobanlı) Paşa da olduğu halde, Sadrazam'la yeni vazifesi hakkında görüşmesi.

 

14 Mayıs 1919 – Paris Barış Konferansı: 14 Mayıs 1919 günü yapılan görüşmelerde Anadolu'nun İngiliz, Fransız, İtalyan ve Yunan devletlerince ne şekilde bölüneceğine dâir plan son şeklini almıştı.Paris görüşmelerinde Lloyd George, Osmanlı Devleti'nin İtilaf devletleri arasında bütünüyle bölüşülmesini istedi.

 

14 Mayıs 1919 – Amiral Calthorpe, 14 Mayıs'ta İzmir Valisi İzzet'e ve 17. Kolordu Komutanı Ali Nadir Paşa'ya 15 Mayıs'ta İzmir'in işgal edileceğini bildirdi.

 

14 Mayıs 1919 – Gece İzmir Reddi İlhak Cemiyeti Maşatlık'ta bir miting yaparak işgale direnilmesini istedi. Ancak Vali İzzet Bey, "Sükûnetinizi koruyunuz" diyerek direnişe izin vermedi.

 

14 Mayıs 1919 – Mustafa Kemal'in öğleden sonra 3 ncü Kolorduya telgrafla, 16 Mayıs'ta yola çıkacağını bildirmesi ve beraberindeki 23 subay için geçici bir karargah yeri hazırlanmasını istemesi.

 

14 Mayıs 1919 – Sadrazam Damat Ferit, Mustafa Kemal'i Nişantaşı'ndaki sadrazamlık konağına akşam yemeğine davet etmesi. (Yemeğe yeni atanan Genelkurmay Başkanı Cevat Çobanlı Paşa'da davetlidir. Cevat Paşa Milli hareketi sürekli desteklemiş, 15 Mart 1920'de İngilizlerce tutuklanıp Malta'ya sürülmüş, Ekim 1921'de serbest kalınca Ankara'ya geçmiş ve 9 Şubat 1921'de Elcezire Cephesi kumandanlığına atanmıştır.)

 

14/15 Mayıs 1919 – İzmirli vatansever gençlerin İzmir'in işgalinin ilhakla sonuçlanmasına mani olmak düşüncesiyle gece Yahudi maşatlığına toplanması ve Redd-i İlhak (Yunan hakimiyetini red) kararıyla gösteri toplantısı yapması.

 

14 Mayıs 1920 – Birinci Yozgat (Yenihan) ayaklanması. (Pastacı Nâzım isimli eski bir sabıkalı hesap, vermekten kurtulabilmek için etrafına topladığı adamlarından oluşan topluluğa "Gönüllü Halife Ordusu" adını vermiş ve 13 Mayıs'da Yenihan (Yıldızeli)‟da isyan bayrağını açmıştı. Ahaliye yayınladığı bildiride şöyle diyor: "Sevgili Padişahımızla, Kongreciler harp ediyorlar. Ahaliyi İslamiye, Padişaha yardım için silâha sarılıyor. Halife Ordusu namıyla bir ordu teşkil ediyorlar. Sizi babalarınızla kardeşlerinize karşı silâh atmaya icbar ediyorlar…. Zabitlerin emrini tutarak Padişaha asi olmayınız. Yaşasın sevgili Padişahımız, kahrolsun Kongre". Asiler Yıldızeli Kaymakamına, Padişah ile hemen uzlaşılmasını vatan hainliği kanunun uygulanmamasını, aksi halde halka vergi verdirtmeyip Samsun'a gelen Halife ordusuna katılacakları tehdidinde bulundular. Kaymakamın gevşek tutumundan da yararlanarak teşkilatlandılar. Asiler 27/28 Mayıs gecesi Çamlıbel'de bulunan bir müfrezeyi esir aldıkları gibi, Tokat civarında yürüyüş halinde bir tabur da asilerin hücumuyla dağıldı. Bu başarıdan cür'etleri artan asiler, 6/7 Haziran gecesi Zile'yi işgal ettilerse de, 3. Kolordu birlikleri 12 Haziran'da Zile'yi geri aldılar. Ayaklanma bastırıldı ve de elebaşları askerî mahkeme kararıyla cezalandırıldılar.)

 

14 Mayıs 1920 – Postacı Nazım ve Çerkez Kara Mustafa adındaki şahıslar 30-40 kişiyle Yenihan'a bağlı Kaman köyünde isyan etti. Asiler 27/28 Mayıs gecesi Çamlıbel'deki müfrezeye saldırıp askerleri esir etti. 28 Mayıs'ta da Tokat yakınlarında yürüyüş halindeki bir tabura saldırıp bir kısmını esir ettiler. Cüretleri artan asiler 6/7 Haziran gecesi Zile'yi işgal etti. Oradaki askerler Zile kalesine çekildi ancak erzakları tükenince üç gün sonra teslim oldular. Asiler 23/24 Haziran 1920'de Boğazlıyan'a baskın yaptılar. Bu müfrezeyi dağıttılar. Amasya'daki Cemil Cahit Bey komutasındaki 5nci Kafkas tümeni ve Antep'te bulunan Kılıç Ali Bey bölgeye sevk edildi. 1920 yılı Temmuz ortasına kadar asilerle uğraşıldı. Nihayet bastırıldı. (Nutuk)

 

14 Mayıs 1920 – Atatürk'ün, 9-13 Mayıs günleri arasında toplanan Edirne Kongresi'nin aldığı kararlar hakkında Trakya Müdafaa-i Hukuk Merkez Heyeti Başkanlığı'na telgrafı: "Edirne Fevkalâde Meclisi'nin Yunan işgali ihtimaline karşı, Trakya'nın savunma esası dahilinde verdiği karar uygundur. Paris'teki Osmanlı delege heyeti, milletin hiçbir şekilde vekâletine sahip değildir."

 

14 Mayıs 1921 – Atatürk'ün, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin gizli oturumunda 1921 yılı bütçesi ve malî durum hakkında konuşması: "…Söz konusu olan, mevcut kaynaklarımızın bize temin edeceği para ile amaçlarımızı temin edebilmektir."

 

14 Mayıs 1921 – Atatürk'ün, II. İnönü Zaferi ile ilgili bir tablo takdim eden Ankara Erkek Öğretmen Okulu resim öğretmeni Tahsin Bey'e teşekkür mektubu: "İkinci İnönü Muharebesi'nden duyduğunuz duyguları ifade eden ve sanatkârlık liyakatinizin örneği bulunan tabloyu kabul ettim. Teşekkürler ederim." [Kocatürk]

 

14 Mayıs 1921 – Hamidiye Köyü'nde Yunanlılarca, kızlarımızın ırzına geçildi, çocuklar katledildi.

 

14 Mayıs 1921 – Muratoba Köyü'nde köy camisine doldurulan kadınların Yunanlılarca ırzına geçildi.

 

14 Mayıs 1925 – Doğu İstiklal Mahkemesi'nde Şeyh Sait ve adamlarının duruşması başladı.

 

14 Mayıs 1926 – Atatürk'ün, Silifke'den saat 9.00'da Mersin'e gelişi, Cumhuriyet Halk Partisi Merkezi'ni, Belediye'yi, Vilâyet'i ve Türkocağı'nı ziyareti.

 

14 Mayıs 1933 – Atatürk'ün, Çankaya'da Arnavutluk Elçisi Cavit Leskoviku'nun güven mektubunu kabulü ve Elçi'nin söylevine cevap konuşması.

 

14 Mayıs 1935 – Atatürk'ün, akşam "Türkkuşu" uçuş alanını ziyareti ve çalışmalar hakkında bilgi alışı.

 

14 Mayıs 1936 – Atatürk'ün, Çankaya'da İran Büyükelçisi Halil Fahimi'yi kabulü.

 

14 Mayıs 1936 – Atatürk'ün, akşamüzeri Keçiören'de Recep Peker'in evine gidişi, akşam Çankaya'ya dönüşü.

 

14 Mayıs 1938 – Atatürk'ün, akşamüzeri Gazi Orman Çiftliği'ne gelişi, akşam Çankaya'ya dönüşü.

 

14 Mayıs 1938 – Türklerle birlikte hareket eden Aleviler üzerinde şiddet ve baskılar artmıştır. Hatay'da yaşayan Aleviler Atatürk'e telgraf çekerek, kendilerine baskı yapıldığını duyurdu. Alevi kesim olmak üzere diğer unsurları Türkler aleyhine kışkırtmasına karşı bir takım çalışmalar yapılmıştır. Özellikle Fransızların Alevilere "Siz ne Türk, ne Arap ve ne de Müslümansınız, sizler ehli salip bakayası olduğunuzdan Türkler ve Araplar sizlere fena muamele yapmaktadırlar…" propagandası. (Kaynak: atam.gov.tr)