Tarihte bugün Atatürk

 

15 NİSAN

 

15 Nisan 1909 – Atatürk'ün Kurmay Başkanı olduğu Hareket Ordusunun, 31 Mart gericilik olayını bastırmak üzere İstanbul'a yola çıkması.

 

15/16 Nisan 1909 – Atatürk'ün, Hüseyin Hüsnü Paşa komutasındaki Hareket Ordusu'yla -bu ordunun Kurmay Başkanı olarak- Selanik'ten İstanbul'a hareketi. Selanik'ten yürüyüşe geçen Hareket Ordusu, Hüseyin Hüsnü Paşa'nın komutasında idi. Ancak, bu ordu İstanbul yakınlarında Hadımköy'e geldiği zaman Mahmut Şevket Paşa, komutayı ele alacağını bildirdi ve Selanik'ten hareketle 22 Nisan 1909 günü Hadımköy'e geldi. Komutadaki bu değişiklikle Kurmay Başkanlığı'na da Binbaşı Enver Bey getirilmişti.

 

15 Nisan 1915 – II. Van İsyanı.

 

15 Nisan 1916 – Atatürk'ün, şiddetli yağmur nedeniyle Silvan'da kalışı.

 

15 Nisan 1917 – Bakü'de kongre toplandı. Kongrede Cumhuriyet ilanı kararlaştırıldı. 28 Mayıs 1917'de deklarasyonla Azerbaycan bağımsızlığını ilan etmiş ve adı "Azerbaycan Cumhuriyeti Devleti" olmuştur. Meclis açılana kadar ülkeyi yönetecek şuranın başkanlığına Mehmet Emin Resulzade seçilmiştir. Kasım 1918'de müttefikler Bakü'yü işgal etmiş, 27 Nisan 1920 gecesi Rus ordusunun ani saldırısıyla Azerbaycan Cumhuriyeti sona ermiştir. (Akl-ı Kemal, c.1, Sinan Meydan)

 

15 Nisan 1919 – İngiliz temsilcisi Ryan'ı ziyaret eden Kürt liderlerinden Seyit Abdülkadir, İngiliz mandasında özerk bir Kürdistan kurulmasını talep etti. (Cumhuriyet tarihi yalanları, Sinan Meydan)

 

15 Nisan 1920 – 2. Anzavur İsyanı bastırıldı.

 

15 Nisan 1920 – Çerkez Ethem kuvvetlerinin Susurluk ve Kirmasti arasında Anzavur kuvvetlerini tamamen dağıtışı.

 

15 Nisan 1920 – Alemdar gazetesinin, Mustafa Kemal'in idam kararı üzerine manşeti; Mustafa Kemal layık olduğu cezayı gördü.

 

15 Nisan 1921 - Ahmet Anzavur Bandırma yakınlarında öldürüldü. (Padişah kendisine Paşalık vermişti.)

 

15 Nisan 1921 – Ayasofya caminde İnönü şehitleri için mevlit okundu.

 

15 Nisan 1922 – İtilaf Devletleri Dışişleri bakanlarının TBMM Hükümetinin 5 Nisan 1922 tarihli notasına olumsuz cevapları. Müttefikler Ankara Hükümeti'nin ileri sürdüğü şartları kabul edemeyeceklerini bildirdi.

 

15 Nisan 1922 – Mecliste kabul edilen bazı yasalarla vergi artırımlarına gidildi. Şeker, çay ve kahveden alınan vergiler arttırıldı.

 

15 Nisan 1922 – Atatürk'ün, Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Merkez Heyetleri'ne, örgüt yönetmeliğinin ciddiyetle uygulanmasını isteyen genelgesi: "…Bütün Merkez Heyetleri ve idare Heyetleri'nin bu yönetmelik içeriğini ciddiyet ve süratle uygulamaları, millet ve memleketin yüksek menfaatleri gereğidir." [Kocatürk]

 

15 Nisan 1923 – Hıyanet-i Vataniye Kanun'nda önemli değişiklikler yapılarak, kapsamı genişletildi.

 

15 Nisan 1923 – Milli mücadelenin zaferle sonuçlanmasından sonra TBMM ile İstanbul Hükümeti arasında siyasi iktidarın gerçek sahibinin kim olduğu tartışmaları başladı. Bunun üzerine 1 Kasım 1922'de TBMM tarafından saltanata son verildi ve 18 Kasım 1922'de Abdülmecit halife olarak seçildi. 1 Nisan 1923'te ise Meclis kendini feshederek seçime gitme kararı aldı. Ancak, Meclis dağılmadan bir gün önce 15 Nisan 1923 tarihinde 334 ve 335 numaralı kanunlarla Hıyanet-i Vataniye Kanunu'nun 1. ve 8. maddelerinde değişiklikler yaptı. Yapılan bu düzenleme ile saltanatı geri getirmek için yapılacak faaliyetler Hıyanet-i Vataniye Kanunu kapsamına alındı.

 

15 Nisan 1923 – Hıyaneti Vataniye Kanunu'nda bir değişiklik yapıldı. Daha önce "Hilafeti, saltanatı ve Osmanlı ülkesini yabancıların elinden kurtarmak amacıyla kurulmuş olan Büyük Millet Meclisi'ni eleştirmek vatana ihanet suçudur" biçimindeki cümle, "Büyük Millet Meclisi'ni eleştirmek vatana ihanet suçudur" biçiminde kısaltıldı. Ayrıca kanuna "1 Kasım 1922'de alınan kararı eleştirmek vatana ihanet suçudur" şeklinde bir madde eklendi. (Ahmet Kuyaş, 1919-1923 Cumhuriyet Kuruluş Öyküsü, s. 42). Böylece meclis korunmaya devam edildi, hilafet savunmasız bırakıldı, ayrıca saltanatçılar susturuldu.

 

15 Nisan 1928 – Atatürk'ün, yapımı tamamlanan Ankara Etnografya Müzesi binasını ziyareti. (Atatürk, bu ziyaretinde Afgan Kralı Amanullah Han'ın Mayıs ayında Ankara'ya gelişlerinde müzenin açılış töreninin yapılmasını emretmiştir).

 

15 Nisan 1928 – Mustafa Kemal Ankara Etnoğrafya müzesini ziyaret etti. Müze 18 Temmuz 1930'da halkın ziyaretine açıldı. 1938 yılında kasım ayında iç avlusu geçici kabir olana kadar da ziyarete açık kaldı. (Sonsuza Yolculuk , Yrd. Doç Dr. Ali Güler)

 

15 Nisan 1929 – Birçok şehirde Yunus Emre'yi anma törenleri yapıldı.

 

15 Nisan 1931 – Gazi Mustafa Kemal tarafından Türk Tarih Kurumu'nun (Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti) kurulması. Türk Tarih Kurumu Atatürk'ün eseridir. Türk ulusunun büyüklüğüne ve üstün uygarlık yeteneklerine içten inanmış olan Atatürk, onu en uygar milletlerin düzeyine çıkarmak için önce tarihini bilmesi ve bunun içinde onu ilk kaynaklardan kendisinin araştırarak öğrenmesi gerektiğine inanıyordu. Atatürk'ün direktifleriyle, 16 üye tarafından, 15 Nisan 1931' de "Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti" adı altında kurulan Kurum'un adı 3 Ekim 1935'te Türk Tarih Kurumu'na çevrildi.

 

15 Nisan 1931 – Mustafa Kemal, 12 Nisan 1931 tarihinde Türk Ocakları kapatılınca tüzel kişiliğini kaybeden Türk Tarihi tetkik heyeti yerine, Türk Tarihi tetkik Cemiyeti'ni kurdurttu. (Akl-ı Kemal, C.4, Sinan Meydan)

 

15 Nisan 1933 – Atatürk'ün, Çankaya'da Bulgar Elçisi Antonof'un güven mektubunu kabulü ve Elçi'nin konuşmasına cevap söylevi.

 

15 Nisan 1933 Samsun – Çarşamba Demiryolu işletmeye açıldı.

 

15 Nisan 1934 – Atatürk'ün, Çanakkale'den hareketle Balya üzerinden Balıkesir'e gelişi, bazı askerî birlikleri denetlemesi.

 

15 Nisan 1934 Kurtuluş Savaşı komutanlarından Kemalettin Sami Paşa öldü.

 

15 Nisan 1935 – Atatürk'ün, gün boyunca Çankaya'da bazı dil bilginleriyle Çalışması.

 

15 Nisan 1937 - Selaların kaldırıldığı, diyanet işleri reisliğinin, yazısı ile valiliklere bildirildi.

 

15 Nisan 1938 – Atatürk'ün, Çankaya'da Başbakan Celâl Bayar ve Adalet Bakanı Şükrü Saraçoğlu'nu kabulü.