Tarihte bugün Atatürk

 

15 OCAK

 

15 Ocak 1911 – Atatürk'ün, 3. Ordu Karargâhı'ndaki görevinden alınarak, yine Selanik'te bulunan 38. Piyade Alayı'nda görevlendirilmesi. (Bu tarih bazı kaynaklarda gün belirtmeksizin Ocak 1911 olarak gösterilmiştir: K.A., s.95,868; A.N.M., s.175). (Olayların seyri esnasında Selanik'te bulunan Behiç Erkin ve Cevat Abbas Gürer, hatıralarında Atatürk'ün 38. Piyade Alayı'ndaki görevinin Komutan Vekilliği olduğunu kaydetmektedirler. [Kocatürk]

 

15 Ocak 1915 – İngiliz Savaş Konseyi'nin Çanakkale Boğazı'nm denizden zorlanması planını onaylaması.

 

15 Ocak 1919 – Atatürk, İsmet Paşayı Şişli'deki evine çağırmış, birlikte "Anadolu'ya geçmek ve orada direnmekle ilgili en uygun zaman, araç ve yeri" mütala etmişlerdir. İsmet İnönü'nün, Şişli'deki evinde Mustafa Kemal'i ziyaret etmesi. (İlk ziyareti)

 

15 Ocak 1919 – İngilizlerin Haydarpaşa İstasyonu'nu, Fransızların Şark demiryollarını işgal etmeleri.

 

15 Ocak 1919 – Atatürk'ün, Şişli'deki evinde -davet ettiği- Albay İsmet (İnönü) Bey'le görüşmesi ve söyledikleri: "Hiçbir sıfat ve salâhiyet sahibi olmaksızın Anadolu'ya geçmek ve orada milleti uyandırarak kurtuluş çarelerini aramak için en uygun mıntıka ve beni o mıntıkaya götürecek en kolay yol hangisi olabilir?" (Kaynaklarda bu görüşmenin tarihi belirtilmemiştir. Biz, 15 Ocak 1919 tarihini olayların akışına uygun bulmaktayız). [Kocatürk]

 

15 Ocak 1919 – Gaziantep'in İşgali. Kenti ilk önce İngilizler işgal ettiler. 5.11.1919 'da işgali Fransızlara bıraktılar. 1.4.1920-7.2.1921 tarihleri arasında Fransızlara karşı halk tarafından büyük Ayıntab savunması yapılmıştır. Fransız işgali 2 yıl sürdükten sonra 20.10.1921 tarihli Ankara Anlaşması (İtilâfnamesi) kararlarına göre 25.12.1921 tarihinde son bulmuştur. 1919 – 1921 yılları arasında iki yıl süren İngiliz, sonra Fransız işgalinde kalmıştır. 23 Nisan 1920 tarihinde ilk meclise seçilen Gaziantep Milletvekilleri Kılıç Ali, Yasin Kutlu, Abdurrahman Lâmi, Ali Cenanı, Hafız Şahin, Ragıp Beylerdir. Fransızlara karşı kahramanca savaşan Ayıntab'a 6.2.1921 tarih ve 93 sayılı yasa ile "Gaziayıntab" adı verilmiştir. 1923 yılında il olmuştur, ilk valisi Hüsnü Çakır, ilk Belediye Başkanı M. Ali Kayaalp'tır. Ancak 1928 yılında adı "Gaziantep" şeklini almıştır.


15 Ocak 1920 – 2. Edirne Kongresi toplandı.

 

15 Ocak 1920 – Mustafa Kemal'in Cafer Tayyar Paşa'ya ' Subayların kılık değiştirerek Trakya'da silahlı teşkilat kurmalarını' isteyen yazısı.

 

15 Ocak 1922 – Ukrayna Fevkalâde Temsilcisi General Frunze'nin, Trabzon'dan memleketine hareketi esnasında Atatürk'e teşekkür telgrafı.

 

15 Ocak 1922 – İngiliz Yüksek Komiseri Rumbold'un, İngiltere Dışişleri Bakanı Lord Curzon'a telgrafı: "…Yeni barış önerilerini Mustafa Kemal reddedecektir. Bunlar Padişah'a kabul ettirilebilir"

 

15 Ocak 1923 – Zübeyde hanımın na'şının İzmir Karşıyaka Ferik Hacı Osman paşa Cami bahçesine defnedilmesi.

 

15 Ocak 1923 – Atatürk yaveri Muzaffer (Kılıç) ile birlikte Eskişehir'de.

 

15 Ocak 1923 – Atatürk'ün, Eskişehir'e gelişi ve Mutasarrıflık Dairesi'nde halkla konuşması: "…Biz bütün milletçe, Hükûmet'çe ve Meclis'çe samimî surette barışa taraftarız. Gerçekten, barış hem kendi menfaatimiz hem de cihanın menfaati yararınadır." [Kocatürk]

 

15 Ocak 1923 – Atatürk'ün, annesi Zübeyde Hanım'ın ölümünü bildiren Başyaver Salih (Bozok) Bey'e telgrafı: "Verdiğiniz elim haber, beni çok müteessir etti. Merhumenin uygun bir şekilde cenaze törenini yaptırınız. Cenab-ı Hak, millete hayat ve selâmet versin."

 

15 Ocak 1923 – Eskişehir'de mutasarrıf, orman, maarif, baytar müdürleri ve Eskişehir mebusu ile bir araya geldi. Atatürk, düşman tahribatı, tarım ve ekonomi, Eskişehir ormanları, eğitim, yollar, basın, adliye, Lozan Konferansı, yeni hükümet şekli, Osmanlı padişahlarının siyaseti, 1921 Anayasası, I. Dünya Savaşı, Meclis, İslam tarihinde halifelik gibi çok farklı konuda açıklamalar yaptı.

 

15 Ocak 1923 – Atatürk, 15 Ocak 1923'te Eskişehir'de gazetecilerle ve halka yaptığı görüşmede de Ankara Ahi Cumhuriyeti'nden şöyle söz etmişti: "Selçukluların yıkılmasından sonra Anadolu'da küçük değişik yönetimler yanında yalnız Ankara'da bir cumhuriyet yönetimine rastlıyoruz". (Arı İnan, Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün 1923 Eskişehir-İzmit Konuşmaları, s. 30,31) (ANKARA AHİ CUMHURİYETİ; Atatürk'ün cumhuriyet düşüncesinin yerli- milli kökleri de vardı. Atatürk kendi ifadeleriyle Ankara Ahi Cumhuriyeti'nden (1290-1354 yılları arasında Ankara'da kurulduğu iddia edilen devlet) esinlendiğini şöyle ifade etmişti: "… Ben Ankara'yı coğrafya kitabından ziyade tarihten öğrendim ve cumhuriyet merkezi olarak öğrendim. Hakikaten Selçuki idaresinin bölünmesi üzerine Anadolu'da kurulan küçük hükümetlerin isimlerini okurken bir Ankara Cumhuriyeti'ni görmüştüm. Tarih sayfalarının bana bir cumhuriyet merkezi olarak tanıttığı Ankara'ya ilk defa geldiğim o gün gördüm ki aradan geçen asırlara rağmen Ankara'da hâlâ o cumhuriyet kabiliyeti devam ediyor…"

 

15 Ocak 1923 – Mustafa Kemal Paşa'nın İzmit'te olduğu esnada Ankara'da, Afyon milletvekili Hoca Şükrü imzasıyla "İslam Hilafeti ve Büyük Millet Meclisi" adıyla bir broşür yayınlanması, milletvekillerine dağıtılması. (Hilafet demek hükümet demektir sloganıyla halife Abdülmecit'i padişah=devlet Başkanı yapma niyeti.) (Şükrü Hoca Efendi ve arkadaşları millet meclisini halifenin danışma kurulu veya halifeyi meclisin dolayısıyla devletin başkanı gibi göstermek arzusundaydılar.) (Nutuk)

 

15 Ocak 1924 – Müttefik Kuvvetler gemilerinin Boğazlardan geçişine izin verildi.

 

15 Ocak 1924 – Atatürk'ün, kendisine teklif edilen Hilâliahmer (Kızılay) Cemiyeti'nin fahrî başkanlığını kabulü.

 

15 Ocak 1924 – Atatürk'ün, İzmir'de öğleden evvel uzun bir at gezintisi yapması.

 

15 Ocak 1931 – (Heinrich Krippel imzalı) Samsun'daki Onur Anıtı Samsun'a getirildi.

 

15 Ocak 1932 – Samsun'da Gazi Heykeli'nin açılış töreni.

 

15 Ocak 1933 – Atatürk'ün, saat 20.00'de trenle Ankara'dan Eskişehir'e hareketi.

 

15 Ocak 1935 – Atatürk'ün, boğazından biraz rahatsızlığı nedeniyle günü Çankaya'da dinlenmekle geçirmesi.

 

15 Ocak 1936 – Atatürk'ün, öğleden sonra otomobille Etlik yöresinde bir gezinti yapması, akşamüzeri Çankaya'ya dönüşü.