Tarihte bugün Atatürk

 

16 NİSAN

 

15/16 Nisan 1909 – Atatürk'ün, Hüseyin Hüsnü Paşa komutasındaki Hareket Ordusu'yla -bu ordunun Kurmay Başkanı olarak- Selanik'ten İstanbul'a hareketi. Selanik'ten yürüyüşe geçen Hareket Ordusu, Hüseyin Hüsnü Paşa'nın komutasında idi. Ancak, bu ordu İstanbul yakınlarında Hadımköy'e geldiği zaman Mahmut Şevket Paşa, komutayı ele alacağını bildirdi ve Selanik'ten hareketle 22 Nisan 1909 günü Hadımköy'e geldi. Komutadaki bu değişiklikle Kurmay Başkanlığı'na da Binbaşı Enver Bey getirilmişti.

 

16 Nisan 1916 – Atatürk'ün, beraberindekilerle saat 7.15'de at üzerinde Silvan'dan hareketi, akşam Hazbat köyüne gelişi ve geceyi burada, çadırda geçirişi.

 

16 Nisan 1917 – Bolşevik lider Lenin sürgünde bulunduğu İsviçre'den Rusya'ya döndü ve Sosyalist Devrim'in başlatılması çağrısında bulundu.

 

16 Nisan 1919 - Fransızlar, Afyonkarahisar'ı işgal etti.

 

16 Nisan 1920 – Dürrizade'nin fetvasına karşılık Ankara müftüsü Rıfat Efendi (Börekçi) ve 153 müftü ile din adamı halktan milli direnişe sahip çıkmasını istedi. Ankara Müftüsü Rifat (Börekçi) Efendi'nin, Şeyhülislâm Dürrizade Abdullah'ın fetvasının dinen geçerli olmadığını ilân eden fetvası. Ankara Müftü'sü Rıfat Efendinin (Börekçi) Şeyhülislam Dürrizade Abdullah'ın fetvasına karşı: "…Vakıa ve hakikate gayrı muvafık olarak sadır olan fetvaların şer'an mutla olmayacağını" bildiren fetvası. (Rıfat Efendinin fetvası Anadolu'da yüzlerce müftü ve din adamı tarafından onaylanarak imzalanmış ve 22 Nisan 1920 tarihinden başlayarak Anadolu'nun çeşitli gazetelerinde yayımlanmıştır.)

 

16 Nisan 1920 – İstanbul Hükümeti'nin, 11 Nisan 1920'de Şeyhülislam Dürrizade Abdullah imzasıyla yayımladığı ihanet fetvası türlü yollarla; örneğin Yunan ve İngiliz uçaklarıyla yurda dağıtıldı. Fetva etkisiyle Anadolu'nun pek çok yerine Kuvayı Milliye'ye karşı isyanlar çıktı. Bunun üzerine Atatürk, bir an önce karşı fetva hazırlanmasını istedi. Ankara Müftüsü Rıfat Efendi başkanlığında 5 müftü, 9 müderris ve 1 medrese müdürü ile 6 kişilik din bilgini heyetinden oluşan toplam 21 kişilik bir kurul, Ankara'nın "direniş fetvasını" hazırladı. Bu fetva, Milli Mücadele yanlısı 155 müftü ve din bilgini tarafından da onaylandı. Fetva, 16 Nisan 1920'de bütün müftülüklere tebliğ edildi. Kuvvacı gazetelerde yayımlandı.

 

16 Nisan 1920 – Atatürk'ün, Edirne'de 1. Kolordu Komutanlığı'na telgrafı: "Bulgar gazetelerinde millî harekete aykırı olarak yayımlanan bilgi ve haberlerin uygun şekilde yalanlanması ve Bulgar basınının millî hareket hakkında doğru bilgiler alarak yayın yapmasının sağlanması."

 

16 Nisan 1920 – Alemdar gazetesi, Refi Cevat; "İngilizleri bekliyoruz. Türkler kendi güçleriyle adam olmaz. İngilizler elimizden tutarak bizi kurtaracak."

 

16 Nisan 1920 – Atatürk'ün, Kâzım Karabekir'e Baha Sait Bey'in Sovyetlerle yaptığı anlaşmayı imza etmediğini bildiren telgrafı. [Kocatürk]

 

16 Nisan 1921 – Yunanlılar Gemlik'i yaktı.

 

16 Nisan 1921 – Atatürk'ün, II. İnönü Zaferi'ni kutlayan Mareşal Fuat, Korgeneral Rıza Paşa ve Ayan Meclisi eski Başkanı Rifat Bey'in tebrik telgraflarına cevabı: "Yaşama hakkı yok edilmek istenilen milletimizin savunma ve bağımsızlık yolunda gösterdiği kahramanlıklar, pek çok yerden tebrik edildi. Yüksek tebriklerinizi, halen yabancı baskısı altında bulunan başkentimizden yazılmış olmak itibariyle bunlar arasında en kıymetlilerden sayıyorum."

 

16 Nisan 1923 – TBMM'nin birinci dönem çalışmalarının sona ermesi. Seçimlerin yenilenmesi nedeniyle Birinci Büyük Millet Meclisi son toplantısını yaparak, çalışmalarını bitirdi.

 

16 Nisan 1923 – Atatürk'ün, orduya mesajı: "…Meşru hukukumuzun temini için devletçe yapılmakta olan barış girişimlerinin neticesini sükûnet ve itimat ile bekliyoruz. Sonuç, bizim tekrar harekete geçmemizi gerektirecek bir şekilde belirirse savaşma ve yiğitlik yolunda aynı vatanperver şevk ile devam edeceğimiz tabiîdir."

 

16 Nisan 1924 – T.B.M.M'i "Aff-ı Umumi Kanunu" ile, Kurtuluş Savaşı sırasında düşmanlara yardım edenleri bağışladı.

 

16 Nisan 1928 - İlk Divan-ı Ali Kararı alındı. Eski Bahriye Vekili İhsan (Topçu) ile Dr. Fikret Divan-ı Ali mahkum oldular.

 

16 Nisan 1931 – Atatürk'ün, akşam Ankara'da Kâzım (Özalp) Paşa'nın evine gelişi, oğlu İlter'in ismini Teoman olarak değiştirmesi.

 

16 Nisan 1934 – Atatürk'ün, Balıkesir'den trenle Eskişehir'e gelişi, bir süre halkla görüşmesi, daha sonra Ankara'ya hareketi.

 

16 Nisan 1935 – Atatürk'ün, gece Kılıç Ali'nin evine gidişi, geç saatlerde Çankaya'ya dönüşü.