Tarihte bugün Atatürk

 

17 EYLÜL

 

17 Eylül 1910 – Mustafa Kemal Picardie manevralarında ilk kez uçakla tanıştı. (Akl-ı Kemal, C.4, Sinan Meydan)

 

17 Eylül 1914 – Atatürk'ün, Sofya'dan Dr. Tevfik Rüştü (Aras) Bey'e I. Dünya Harbi'nin seyri ve geleceği hakkında görüşlerini ve kişisel duygularını yansıtan mektubu: "…Pekâlâ bilirsiniz ki benim bütün hayatımda, bu ana kadar takip ettiğim gaye hiçbir vakit şahsî olmamıştır. Her ne düşünmüş ve her neye teşebbüs etmiş isem daima memleketin, milletin ve ordunun nam ve menfaatine olmuştur. Hiçbir zaman şahsımın sivrilmesini ve üste çıkmasını göz önüne almamışımdır." [Kocatürk]

 

17 Eylül 1914 – Atatürk, Tevfik Rüştü Aras'a gönderdiği bir mektupta o güne kadar ki gelişmeleri dikkate alarak Almanların Birinci Dünya savaşında yenileceğini söylemiştir. (Atatürk'ün Gizli Kurtuluş Planları, Sinan Meydan, 7. Baskı, s.20)

 

17 Eylül 1916 – Atatürk'ün, sabah, Doğu cephesinden Silvan'a hareketi. (25 Eylül 1916 (Kocatürk))

 

17 Eylül 1919 – Atatürk'ün, İstanbul hükümetini destekleyen Eskişehir Mutasarrıfı Hilmi Bey'e telgrafı: "…Milletin mukadderatı söz konusu olduğu şu nazik ve mühim zamanda yanlış düşünmesi nedeniyle her ferdinin içi kan ağlayan milletin, mevcut hükümeti tanımamasında, hâlâ ne için muhalefet ediyorsunuz? Bir millet ferdi olduğunuzu unutuyor musunuz? Bu telgrafı alır almaz sizin de bir millet ferdi olmak üzere, hemen millî arzuya uymanızı ve millî kongre bildirisine bağlı kalarak mevcut hükümet ile ilişkinizi keserek bütün işlerinizde Heyet-i Temsiliye'ye başvurmanızı ihtar ederiz; aksi takdirde millî arzuya az bir zaman bile karşı koyamayacaksınız. Sizden millî arzuya uymanızı rica ederiz."

 

17 Eylül 1919 – İngiliz Yüksek Komiseri Amiral J. de Robeck'in, Lord Curzon'a raporu: "…Hükümet ve İtilâf Devletleri kuvvetsizdir. Mustafa Kemal'in hareketi Anadolu'da müstakil bir cumhuriyete doğru gelişiyor!" (İngilizler tutumlarını değiştirmişler, Anadolu'da yer işgal etmemek ve Millîcilerle açıktan silahlı çatışmaya girmemek politikasına yönelmişlerdi. İstanbul'daki ingiliz Yüksek Komiseri Amiral Sir J.de Robeck daha 17 Eylül'de Mustafa Kemal hareketinin gittikçe yayıldığını bunun bağımsız bir Anadolu Cumhuriyet'ine doğru hızla geliştiğini, hareketin Millî Savunma Bakanlığınca da desteklendiğini; barış antlaşması Hükümetce kabul edilse bile bunu millîyetçilere kabul ettirmek için silâh kullanmak gerektiğini; Yunanlılar ve İtalyanlar Anadolu'da kaldıkça bunun sürüp gideceğini belirterek âcilen barış yapılmasını istemişti. Millîcilerle bir çatışmaya girmek istemeyen İngilizler Merzifon, Samsun, Kütahya'yı boşalttılar. Eskişehir halkı İngiliz birliklerinin varlığına rağmen, 3 Ekim'de İstanbul yanlısı mutasarrıfı görevden uzaklaştırdı. İstanbul'un çok güvendiği, İngiliz Muhipler Derneği üyesi Cemal Bey de Refet Bey‟in bölgede görevlendirilmesi üzerine, işgalci İtalyanların desteğiyle İstanbul'a kaçtı.)

 

17 Eylül 1919 – İngiliz Yüksek Komiseri Robeck, Sivas Kongresi sonrasında, 17 Eylül 1919'da Dışişleri Bakanı Lord Curzon'a gönderdiği bir telgrafta, "Atatürk'ün önderliğindeki milliyetçiler, Anadolu'da özerk bir cumhuriyet kurma yolundadır" demişti. (Erol Ulubelen, İngiliz Gizli Belgelerinde Türkiye, s. 190)

 

17 Eylül 1919 – Kazım Karabekir Paşa'nın Mustafa Kemal Paşa'ya kişiye özel şifresi; "Gönderilen telgraflarda kongre heyeti yazmasının, Mustafa Kemal adının kullanılmamasının yerinde olacağı" (Nutuk)

 

17 Eylül 1921 – Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin, cephede bulunan Başkomutan Atatürk'e Sakarya Zaferi'ni kutlayan telgrafı: "Türkiye Büyük Millet Meclisi, millî ordunun müstesna fedakârlıklarıyla kazanılan Sakarya Meydan Muharebesi'nin kahramanlarını kutlamış ve bütün milletin hislerine tercüman olarak, pek derin olan minnet ve şükranını yüksek aracılığınızla bütün ordu mensuplarına sunmaya karar vermiştir."

 

17 Eylül 1922 – Bandırma işgalden kurtarıldı.

 

17 Eylül 1922 – Mustafa kemal, Uşakizade köşkünde milli mücadeleye destek veren Falih Rıfkı ve Yakup Kadri ile görüştü. (Hırs ve intikama yer yok dedi.)

 

17 Eylül 1924 – Atatürk'ün, Lâtife Hanım'la beraber Hamidiye kruvazörü ile öğleden sonra Trabzon'dan ayrılışı ve saat 18.00'de Rize'ye gelişi.

 

17 Eylül 1924 – Mustafa Kemal ve eşi Latife Hanım Rize'yi ziyaret etti. Halk coşkuyla karşıladı. (20 Nisan 1923 tarihinde Atatürk, Rize Livası İdare meclisi üyelerinden Hüseyin Bey'in gönderdiği yazısı ile kendisine sunulan "Rizelilerin hemşerilik teklifini" kabul etti.) (Panzehir, Sinan Meydan)

 

17 Eylül 1924 – Atatürk'ün, Rize'de Vilâyeti, Belediye'yi, Halk Partisi ve Komutanlık binalarını ziyareti ve heyetleri kabulü.

 

17 Eylül 1926 – Atatürk'ün, saat 15.00'te Çankaya'da Vali başkanlığındaki Mersin Heyeti'ni kabulü.

 

16/17 Eylül 1928 – Atatürk Samsun İstiklâl İlk Mektebi'nde Verilen Muallimler (İlkokulu'nda Verilen Öğretmenler) Balosunda

 

17 Eylül 1928 – Atatürk'ün, Samsun'da sabah yazdıkları: "Saat 8.00'i çeyrek geçiyor. Yazı odasındayım. İsmet Paşa'yı beklerken bu satırları yazıyorum. Samsun'a üçüncü defa geliyorum, ilk gelişim malûmdur: 19 Mayıs 1919… " [Kocatürk]

 

17 Eylül 1928 – Atatürk'ün, Samsun'da ziyaret ve incelemelerde bulunması.

 

17 Eylül 1929 – Atatürk'ün, Ankara'da toplanan III. Millî Türk Tıp Kongresi'nin saygılarını ileten Sağlık Bakanı Refik (Saydam)'m telgrafına cevabı: "Kongrenin muhterem üyelerine teşekkürlerimin ulaştırılmasına aracılığınızı rica eder, Kongreye takdire değer çalışmalarında başarılar dilerim."

 

17 Eylül 1930 – Türkiye – Lituanya Dostluk Antlaşması Moskova'da imzalandı.

 

17 Eylül 1931 – Atatürk'ün, akşam Sakarya motoru ile Dolmabahçe'den hareketle Bostancı'ya, oradan da Suadiye plajına gelerek burada verilen baloyu şereflendirmesi.

 

17 Eylül 1933 – Albert Einstein' imzasını taşıyan 17 Eylül 1933 tarihli, OSE (Yahudi Nüfusu Koruma Grupları Birliği) tarafından (Avrupa'daki yahudi nüfusun Türkiye'ye sığınabilmesi için) bir mektup Atatürk'e teslim edilmek üzere T.C. Başbakanlığı'na gönderildi.

 

17 Eylül 1934 – Türkiye, Cemiyet-i Akvam (Milletler Cemiyeti) üyeliğine kabul edildi. Türkiye'yi temsilen Hariciye Vekili Tevfik Rüştü Aras'ın katıldığı toplantıda Türkiye, 52 ülkeden 48'inin kabul oyu kullandığı toplantıda Milletler Cemiyeti Konseyi üyeliğine katıldı.

 

17 Eylül 1937 – Atatürk'ün, İstanbul'dan Ankara'ya gelişi.

 

17 Eylül 1937 – Çankaya'da akşam sofrada, Atatürk ile İsmet İnönü arasında bir tartışma olması.

 

17 Eylül 1938 – Atatürk'ün, Dolmabahçe Sarayı'nda Ankara'dan İstanbul'a gelen Başbakan Celâl Bayar ve İçişleri Bakanı Şükrü Kaya'yı kabulü.