Tarihte bugün Atatürk

 

18 KASIM

 

18 Kasım 1911 – Mustafa Kemal'in İskenderiye'den Şerif takma adıyla Salih Bozok'a gönderdiği mektuptan; "… Bakalım Allah ne gösterecek? İnşallah dönmek nasip olursa size anlatacak hikayelerimiz var…"(Bir ömrün öteki hikayesi, Sinan meydan)

 

18 Kasım 1913 – Belkıs Şevket Hanım, tek motorlu üstü açık tayyareye binme cesareti gösteren ilk kadın oldu. Belkıs Hanım İstanbul üzerinde uçarken aşağı attığı kartlarda Osmanlı Mudafaa-i Hukuk-u Nisvan Derneği üyelerine selam yolluyordu. (Müdafaa-i Hukuk-u Nisvan Cemiyeti -Osmanlı Kadınının Hakkını Savunma Derneği- 28 Mayıs 1913'te kuruldu).

 

18 Kasım 1913 – Milli Mücadele döneminde kadınlar direnişte erkeklerden geri kalmayacaklarını gösterdiler. Gerçi savaş meydanlarında vuruşan yine erkeklerdi ama Türk kadınları gerek cephe gerisindeki destekleriyle ön safta yer aldılar. Ama bu dönem özellikle yurtiçinde ve yurtdışında ulusal direnişin kitlelere anlatılmasını sağlama ve kamuoyu desteğinin temini konusunda kadınların erkeklerden daha etkili olduğunu gösterdi. Nitekim Halide Edip içeride ve dışarıda Milli Mücadele'nin önderleri kadar tanınıyordu. Şu sözler Mustafa Kemal'in 1923'te Konyalı kadınlara hitabından: "Son senelerin hummalı fedakârlıklarla dolu mücadele hayatında milleti ölümden kurtararak bağımsızlığa götüren yolda her ferdin çalışması, gayreti gerekmiştir. Ama en fazla anılması ve şükran duyulması gereken himmet Anadolu kadınının ortaya koyduğu yüksek fedakârlıktır. Dünyanın hiçbir yerinde hiçbir milletinde Anadolu kadınından daha yüksek gayret gösteren kadınlardan bahsetmenin imkânı yoktur. Dünyada hiçbir milletin kadınları, biz Anadolu kadınlarından daha fazla çalıştık, milletimizi kurtuluşa ve zafere götürmekte Anadolu kadını kadar hizmet ettik, diyemez."

 

18 Kasım 1914 – Bahriye Nazırı Cemal Paşa'nın -nazırlık görevi üzerinde kalmak üzere- Suriye'de 4. Ordu Komutanlığı'na atanması.

 

18 Kasım 1916 – Atatürk'ün, Bitlis'te Şeyh Küfrevî'nin türbesini ziyareti, bazı tarihî yerleri gezişi, daha sonra ikametgâhına dönüşü, akşam yemeğini Ali Fuat (Cebesoy) Bey'le beraber yemesi.

 

18 Kasım 1916 – Atatürk'ün, İstanbul'da bulunan, annesi Zübeyde Hanım'dan mektup alışı.

 

18 Kasım 1917 – Atatürk'ün, Enver Paşa'nın 16.11.1917 tarihli telgrafına cevabı: "Beraberimde bir kurmay subayı aldığım hakkındaki ifade doğru değildir. Ben yalnız yaverlerimi beraber aldım."

 

18 Kasım 1918 – Atatürk'ün, Meclis-i Mebusan'ın kapatılacağı söylentileri üzerine Vakit gazetesi muhabiri Ahmet Emin (Yalman) Bey'e demeci: "…Her halde millet ve memleketimizin pek ziyade muhtaç olduğu barışı gerçekleştirecek hükümetin bugünkü Meclis-i Mebusan'ımıza dayanması bir zorunluk olmaktadır."

 

18 Kasım 1919 – Atatürk'ün, Heyet-i Temsiliye üyeleri ile bir kısım komutanların müşterek toplantısının üçüncü birleşiminde söyledikleri: "Millî Meclis İstanbul'da toplanacağına göre Mebusan Meclisi'nde, millet ve memleketin haklarını tüzük ve bildirilerimizdeki temel ilkelere uygun bir tarzda savunabilmek için bir grup oluşturmamız gerekiyor."

 

18 Kasım 1920 - Ermenistan'la Ateşkes Anlaşması imzalandı.

 

18 Kasım 1920 – Kürtlerin 15 ve 20 Kasım 1920 tarihli muhtıraları dikkate alınarak 1921 anayasası içerisine bazı hükümler kondu ve 18 Kasım 1920'de "yerinden yönetim ilkesi" gereği Kürtlerle görüşmeler başladı.

 

18 Kasım 1920 - T.B.M.M., Emperyalizme karşı bildirisini (beyanname) yayınladı.

 

18 Kasım 1920 – Atatürk'ün 13 Eylül 1920'de TBMM'ne sunduğu, 18 Eylül 1920'de okunan halkçılık programı, 18 Kasım 1920'de TBMM'nde Halkçılık beyannamesi olarak kabul edildi. (1923, Sinan Meydan, 3. Baskı., s.354)

 

18 Kasım 1922 – Vahdettin, T.B.M.M.'nce Halifelikten düşürüldü.

 

18 Kasım 1922 – Abdülmecit Efendi'nin, Türkiye Büyük Millet Meclisi kararıyla halife seçilmesi. Kaçan Vahdettin'in yerine Meclis'te yapılan oylama sonucunda Abdülmecid Efendi halife olarak seçildi.

 

18 Kasım 1922 – Uzunköprü ve Şarköy'ün kurtuluşu.

 

18 Kasım 1922 – Atatürk'ün, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin gizli oturumunda, yeni halife seçilmesi ve halifenin yetkileri konusunda ileri sürülen bazı iddialara cevabı: "…Türkiye halkının kayıtsız şartsız egemenliğine sahip olduğunu bir defa daha ve kesinlikle tekrar ediyorum. Egemenlik, hiçbir mana, hiçbir şekil ve hiçbir renkte ve belirtide iştirak kabul etmez. Unvanı halife olsun, ne olursa olsun, hiç kimse bu milletin mukadderatına ortak olamaz." [Kocatürk]

 

18 Kasım 1922 – Atatürk'ün, İstanbul'da bulunan Refet Paşa'ya halifenin durumu hakkında direktifleri: "Abdülmecit Efendi, "Halife-i Müslimîn" unvanını kullanacaktır. Bu unvana, başka sıfat ve kelime ilâve edilmeyecektir. Âlem-i İslâm'a duyurulmak üzere yayımlayacağı bildirgede Türkiye Devleti'nin ve Büyük Millet Meclisi'nin ve Hükûmeti'nin hususî niteliği ve idare şeklinin, Türkiye halkı ve bütün İslâm âlemi için en faydalı ve en uygun olduğu anılacak ve belirtilecektir."

 

18 Kasım 1927 – Ankara Telsizi (radyosu) yayına başladı.

 

18 Kasım 1930 – Atatürk'ün, Ankara'dan Kayseri'ye gelişi, şehirde Belediye'yi, Komutanlığı, Cumhuriyet Halk Partisi'ni ve Lise'yi ziyareti.

 

18 Kasım 1930 – Atatürk Kayseri Lisesi'nde

 

18 Kasım 1933 – Darülfünun'un yerini alan "İstanbul Üniversitesi" ilk defa öğretime açıldı.

 

18 Kasım 1936 – Atatürk'ün, Çankaya'da Alman İktisat Bakanı Dr. Schacht'ı kabulü.

 

18 Kasım 1936 – Filyos-Çatalağzı demiryolu hattı işletmeye açıldı.

 

18 Kasım 1937 – Atatürk'ün, Elazığ'dan hareketle saat 15.30'da Narlı istasyonuna gelişi, trenden inerek istasyondaki halkla sohbeti ve Adana'ya hareketi.

 

18 Kasım 1937 – Atatürk trenle Adana'ya geldi. (Sabiha Gökçen ile)

 

18 Kasım 1937 – Dersim Ayaklanması bastırıldı.

 

18 Kasım 1938 – Kalabalık artarak devam etti. Ulus gazetesi muhabiri Cemal Kutay şunları yazıyordu: "Bütün millet, kendisine haysiyet, hürriyet, istiklal, güzel şeyler armağan etmiş şefkatli bir babadan öksüz kaldığında nasıl gözyaşı döker? İşte öyle gözyaşı döküyordu. Şahit olmayanlara, bu asrın hadisesini, bu vefa ve minnet selini, yazı, söz, fotoğraf, beste, tabloyla anlatmak mümkün değildir. Zerrece protokol yoktu. Merasim gibi hiçbir fani hissin izi yoktu. Vakar içinde tavaf eden millet vardı. Kadınlar çoğunluktaydı." (kaynak: yılmaz Özdil, Mustafa Kemal)

 

18 Kasım 1938 – Ulu önderin vefatı tüm İslam dünyasını yasa boğdu. Hindistan Ligi Genel Başkanı Muhammed ALi Cinnah, 11 Kasım 1938 günü bir duyuru yayımlayarak 18 Kasım 1938 gününün bütün Hindistan'da "Kemal günü" olarak kutlanmasını önerdi. Öneri kabul edildi ve 18 Kasım'da okullarda ve devlet dairelerinde, bayraklar yarıya indirildi, camilerde Atatürk'e dualar edildi. (Sinan Meydan, 1923, 3. Baskı, s.59.)