Tarihte bugün Atatürk

 

19 MAYIS

 

19 Mayıs 1881 – Atatürk'ün İngiliz Büyükelçiliğinin kutlama maksadıyla Atatürk'e doğum gününü sorduğunda Mustafa Kemal'in "19 MAYIS" şeklinde cevaplaması mecazi manadadır. (Çünkü 19 Mayıs 1881 tarihi, 1296 değil Rumi 7 Mayıs 1297'ye tekabül eder ki Atatürk'ün doğum tarihi tüm resmi belgelerde 1296 olarak kayıtlıdır.) (Benim Ailem, Yrd. Doç. Dr. Ali Güler)

 

19 Mayıs 1915 – Arıburnu'nda Türk tarafının sonuçsuz büyük taarruzu.

 

19 Mayıs 1915 – Enver Paşanın 11 Mayıs 1915 tarihli gizli direktifi ile Alman Liman Von Sanders "19 Mayıs Taarruzunu" planlamış, taarruzda Türk tarafı birkaç saat içinde 3000'i şehit olmak üzere 9.000 kayıp vermiştir. (Mustafa Kemal o yerden ayrıldıktan iki gün sonra) (Cumhuriyet Tarihi Yalanları, Sinan Meydan)

 

19 Mayıs 1915 – Liman Von Sanders emriyle düzenlenen gece taarruzunda bir gecede tam 900 Mehmetçik şehit oldu. (Cumhuriyet Tarihi Yalanları, Sinan Meydan)

 

19 Mayıs 1915 – Liman Von Sanders'in 42 bin kişilik bir kuvvetle Arıburnu çıkarma noktasındaki Anzaklar'a yönelik başarısız saldırısı. Türkler 10 bin kayıp (900 şehit) vererek geri çekildi. 19 Mayıs 1915 günü Çanakkale Savaşı'nın en kanlı günlerinden biri yaşanmıştır.

 

19 Mayıs 1915 – Kuzey Grubu Komutanlığı'nın, kendine bağlı tümenlerle Arıburnu doğusundan düşmana, sabaha karşı baskın şeklinde taarruzu (Bugünkü taarruzda Atatürk komutasındaki 19. Tümen birliklerinin, düşmanın sol yanına taarruz ederek birçok mevzileri ele geçirmelerine karşın, cephedeki genel harekâtın tam gelişememesi nedeniyle büyük bir başarı sağlanamamış; saat 9.00 sıralarında Kuzey Grubu Komutanı'nın emri ile taarruz durdurulmuştur). [Kocatürk]

 

19 Mayıs 1916 – Atatürk'ün Siirt'ten Madam Corinne'e Fransızca mektubu: "Batıdan doğuya kadar devam eden uzun ve yorucu bir yolda iki ay kadar seyahat ettikten sonra biri istirahat ânı bulunabileceğine inanılır, değil mi? Fakat heyhât! Görülüyor ki, bu ancak ölümden sonra mümkün olacak!"

 

19 Mayıs 1919 – Atatürk'ün sabah Samsun'a çıkışı. Bandırma vapuru, sabah saat 6:00 sıralarında Samsun limanına girmiş, sandallar aracılığıyla arkadaşlarıyla beraber karaya çıkan Atatürk, askeri bando eşliğinde halk tarafından sevgi ile karşılanmıştır.

 

19 Mayıs 1919 – Atatürk'ün, Samsun'dan, emrindeki vilayetler mülki amirleri ile 15. ve 20. Kolordu Komutanlıklarına bölgelerindeki asayiş durumunu belirten bir rapor göndermeleri hakkında telgrafı.

 

19 Mayıs 1919 – Mustafa Kemal Paşa, karargahıyla beraber 07:00 sularında Samsun'a çıkarak Milli Mücadele'yi başlattı.

 

19 – 25 Mayıs 1919 – Mustafa Kemal Paşa Samsun'da. (Nutuk)

 

19 Mayıs 1919 - Damat Ferid Paşa, ikinci hükümetini kurdu. (Damat Ferit Paşa'nın ikinci defa kabine kuruşu (Damat Ferit, 15/16 Mayıs 1919'da Sadaret'ten istifa etmiş, aynı gün yeni kabineyi kurma görevi yine kendisine verilmiştir.)

 

19 Mayıs 1919 – Fenerbahçe, Kurtuluş Savaşı'nın gizli örgütlerinden Mim Mim Grubu gibi örgütlerde koordineli bir şekilde çalışarak Kurtuluş Savaşı'nın en önemli ayaklarından birini oluşturmuştur. Nitekim Mustafa Kemal'in Samsun'a çıktığı 19 Mayıs 1919 tarihinde FB'nin Altıyol'daki kulüp binasında çok özel bir toplantı yapılmıştır. FB'nin önde gelen yöneticilerinden Ali Naci Karacan ve bazı arkadaşları bir yıl kadar önce Mustafa Kemal'in de oturduğu o masanın etrafında oturtarak, işgal boyunca FB'nin izleyeceği politikayı tartışmışlardır. O toplantının sonunda alınan kararlar, FB'nin işgal İstanbul'unda toprak sahalarda yapacağı maçların artık "ulusal çıkarlara" hizmet edeceğini göstermektedir. Ali Naci Karacan, o gün aldıkları kararları sonradan şöyle açıklamıştır: "1. FB'yi Mütareke döneminin İstanbul'a döktüğü işgal kuvvetlerine mensup takımlarla çarpıştırarak, mümkün olduğu kadar galibiyetlere sevk etmek. 2. İngilizler, Fransızlar, İtalyanlar ve bilhassa Rumlar, Ermeniler ve bunların muhtelifleriyle yapılacak maçları gazetelerde mümkün olduğu kadar anlatarak, FB'yi milli bir mücadele bayrağı haline koymak ve halka sevdirmek 3. Bir taraftan ve mütemadiyen maçlar ve diğer taraftan bu maçların gazetelerde propagandasını yaparak büyük kitlelerin futbola karşı alakasını hareketlendirmek…." FB, Kurtuluş Savaşı yıllarında, adeta üzerine ölü toprağı serilen, işgal altındaki İstanbul'un tek gurur ve neşe kaynağı haline gelmişti..Çünkü FB, işgal İstanbul'unda İngiliz-Fransız işgal takımlarıyla 50 maç yapmış, bunların 41'ini kazanıp 4'ünde berabere kalırken sadece 5'ini kaybetmiştir. Bu maçlarda düşman filelerine 193 gol atan FB sadece 37 gol yemiştir. FB, ayrıca Ermeni ve Rum takımlarıyla yaptığı 16 maçın da tamamını kazanmıştır. Toplam 66 maç yapan FB, bunların 57'sini kazanmış, sadece 5'ini kaybetmiştir.Bazı FB'lilerin gizlice Anadolu'ya gizlice silah kaçırdıkları, bazılarının elde silah cepheden cepheye koştukları dikkate alınacak olursa FB'nin yetersiz kadrosuyla işgal takımlarına karşı elde ettiği başarının boyutları çok daha iyi anlaşılacaktır.

 

19 Mayıs 1919 – Aydın ve İstanbul'da İzmir'in işgalini protesto mitingleri. (İşgal bütün yurtta protestolara, mitinglere yol açtı. Özellikle İstanbul'da 17,19 ve 23 Mayıs tarihlerinde düzenlenen mitinglerde Türkün hak ve adalet isteyen sesi heyecanla, coşku ile dile getirildi. Özellikle Halide Edip Hanım'ın şu unutulmaz sözleri toplu bir and içmeye dönüştü: "Türk'ün büyük ve şanlı tarihine ağlayan şu minareler altında beraber yemin ediniz ve benimle birlikte tekrar ediniz. Bayrağımıza, ecdadımızın namusuna, ataların emanetlerine, vatanın tek taşına ve bir karış toprağına hiyanet etmeyeceğiz." Yüz bini aşkın kalabalık yemini coşku ve heyecan içinde tekrarladı.)

 

19 Mayıs 1919 – İngiliz Karadeniz orduları kumandanı General Milne 19 Mayıs 1919 tarihinde Türk Harbiye bakanlığına gönderdiği nota ile Mustafa Kemal ve yanındakilerin Samsun'a gidiş sebebinin bildirilmesini istemiştir. (Bu soruya beş gün sonra 24 Mayıs 1919'da verilen cevapta; Mustafa Kemal'in İngilizlerin isteği üzerine ateşkes hükümlerini denetlemek amacıyla Samsun'a gönderildiği bildirilmiştir.

 

19 Mayıs 1919 – Daha Mustafa Kemal'in Samsun'a vardığı 19 Mayıs günü, İngiliz Karadeniz Orduları Kumandanı General Milne, Türk Harbiye Nezareti'ne gönderdiği notada Mustafa Kemal ve yanındakilerin Samsun'a gönderilmesinin nedenini sorar. Yani, Mustafa Kemal Paşa'nın Samsun'a çıktığı gün İngilizler bu işten kuşkulanmaya başlamışlardır.

 

18 veya 19 Mayıs 1920 - T.B.M.M.'nde Damat Ferit ile arkadaşlarının yurttaşlıktan çıkarılmasına karar verildi.

 

19 Mayıs 1921 – Türkiye Büyük Millet Meclisinde, Fevzi (Çakmak) Paşa başkanlığında yeni icra Vekilleri Heyeti'nin seçilmesi. Fevzi Paşa başkanlığında yeni bir kabine kuruldu.

 

19 Mayıs 1924 – Haliç (İstanbul) konferansı ile İngiltere ile Musul görüşmelerinin başlaması. (Konferans 5 hafta sürmüş, 5 Haziran'da netice alınamadan kapanmıştır.)

 

19 Mayıs 1924 – Musul konusunda ilk görüşmeler İstanbul'da başladı. (İkinci görüşme Cenevre'de oldu.) (Cumhuriyet tarihi yalanları, Sinan Meydan)

 

19 Mayıs 1924 – Musul sorunuyla ilgili Türk-İngiliz heyetleri arasında, Haliç Konferansı diye adlandırılan görüşmeler başladı. 9 hazirana kadar sürecek görüşmelerden sonuç alınamayınca, konu Milletler Cemiyeti'ne götürüldü. Türk-Irak sınırı konusunda Türkiye – İngiltere görüşmeleri İstanbul'da başladı. (5 Haziran'a değin sürmüş, antlaşmaya varılamamış, konu Milletler Cemiyeti'ne götürülmüştür.)

 

19 Mayıs 1924 – Musul sorunu. Türkiye Lozan'da, İngiltere'nin özerk veya bağımsız Kürdistan planlarını bozdu, ama Musul'u alamadı. İsmet Paşa'nın tüm direnişine rağmen İngiltere, Musul'u Türkiye'ye vermedi. Lozan Antlaşması'nın 3. maddesine göre Musul sorununun 9 ay içinde iki devlet arasında uzlaşmayla çözülmesine, olmazsa Milletler Cemiyeti Konseyi'ne başvurulmasına karar verildi. Musul Sorunu, 19 Mayıs-5 Haziran 1924 tarihleri arasında İstanbul (Haliç) Konferansı'nda görüşüldü.

 

19 Mayıs 1928 – Atatürk'ün, Belçika Elçisi Baron Louis Leclercq'in güven mektubunu kabulü ve Elçi'nin söylevine cevap konuşması.

 

19 Mayıs 1928 - T.B.M.M'de "Yüksek Mühendis Mektebi Kanunu" kabul edildi.

 

19 Mayıs 1931 – Atatürk'e, Cumhuriyet Halk Partisi Üçüncü Büyük Kongresi kararı gereğince bütün delegelerin imzalarıyla bir tutanak sunulması: "En Büyüğümüz! Yalnız şunu bil ki azmin ve iraden nasıl her zaman bizimle ve bizimse sevgimiz, saygımız ve kopmaz bağlılığımız da her zaman senindir ve seninledir."

 

19 Mayıs 1933 – Atatürk'ün, Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Roosevelt'in devlet başkanlarına gönderdiği, devletlerin karşı karsıya olduğu güçlükler ve dünya barışı ile ilgili söylevine cevabı: "…Ekonomik kalkınma için her memlekette yapılan gayretlerin, makul ve iyi düşünülmüş uluslararası toplu tedbirlerle tamamlanması zorunlu olduğunda tamamıyla aynı görüşteyiz."

 

19 Mayıs 1935 – İngiliz casus T. E. Lawrence (Arabistanlı Lawrence) motosiklet kazasında öldü.

 

19 Mayıs 1937 – İngiltere Kralı VI, George'un, doğum yıldönümü nedeniyle Atatürk'e tebrik telgrafı: "Doğum gününüzün yıldönümü nedeniyle Ekselânsınız'a kalbî tebriklerimi ve aynı zamanda sıhhat ve uzun ömürler temennilerimi takdim ile samimî bir zevk duyarım."

 

19 Mayıs 1938 – Atatürk'ün, Çankaya'da saat 14.00'de Başbakan Celâl Bayar'ı kabulü.

 

19 Mayıs 1938 – Atatürk'ün, saat 15.00'den itibaren Gençlik ve Spor Bayramı nedeniyle 19 Mayıs Stadyumu'nda gösterileri izlemesi. Atatürk son defa 19 Mayıs Gençlik ve Spor Bayramı gösterilerini izledi ve Hatay sorunu ile ilgili olarak -rahatsızlığına rağmen- Güney gezisine çıktı.

 

19 Mayıs 1938 – Atatürk'ün, saat 17.00'de trenle Ankara'dan Mersin'e hareketi.

 

19 Mayıs 1938 – İngiltere Kralı VI. George'un, doğum yıldönümü nedeniyle Atatürk'e tebrik telgrafı.

 

19 Mayıs 1938 – Atatürk'ün Yugoslavya Savunma bakanı orgeneral Lujibomir MARİÇ'i Ankara'da kabulü.

 

19 Mayıs 2014 – Atatürk'ün dedesi Kızıl Hafız Ahmet Efendi'nin Kocatürk taşlı mahalledeki 90'lı yıllarda yıkılmış olan evinin yerine bir "Atatürk anı evi" yapılması, devlet töreni ile açılışı. (Benim Ailem, Yrd. Doç. Dr. Ali Güler)