Tarihte bugün Atatürk

 

19 EKİM

 

19 Ekim 1908 – Atatürk'ün, Trablusgarp'ta güvenliği temin ettikten sonra buradan Bingazi'ye hareketi. (Atatürk Bingazi'de de bir süre kalmış, bu arada bir kısım kuvvetlerle, II. Meşrutiyet'e isyan halinde olan aşiret reisi Şeyh Mansur'un evini sararak şeyhi teslim olma zorunluğunda bırakmış ve bölgede devlet otoritesini sağlamıştır). [Kocatürk]

 

19 Ekim 1916 – Atatürk'ün, beraberindekilerle at üzerinde bir gezinti yapması.

 

19 Ekim 1919 – Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Erzurum Merkezi'nin Atatürk'e, kendisini İstanbul Mebuslar Meclisi'ne Erzurum'dan aday gösterdiğini bildiren telgrafı.

 

19 Ekim 1921 – TBMM ile Fransa arasında Ankara'da anlaşma imzalanması.

 

19 Ekim 1921 – 19 Ekim 1921 tarihli bir rapora göre Cihanköy'de 5 yaşından küçük çocuklar evlerinden alınıp annelerinin gözleri önünde süngüye takılıp diri diri ateşe atıldı.

 

19 Ekim 1921 – Vahdettin, halkın maneviyatına güç katan ayet ve hadis meallerinin gazetelerde yayınlanmasını yasakladı. (Bu emir resmi gazetede (Takvim-i Vakayi) 23 Ekim tarihinde yayınlandı.

 

19 Ekim 1922 – Trakya'yı teslim almakla görevlendirilen Refet Paşa'nın İstanbul'a gelişi.

 

19 Ekim 1922 – Refet Paşa İstanbul'da coşkun bir kalabalık tarafından karşılandı. Gülcemal vapurundan indiği Kabataş'tan Fatih'e kadar güçlükle ilerleyen Refet Paşa, Fatih'in türbesi önünde büyük bir kalabalığa seslenirken "Yaşasın Büyük Millet Meclisi", "Yaşasın Şanlı Ordu" haykırışları her tarafı inletti.

 

19 Ekim 1922 – Yunan Kuvvetlerinin Mudanya Mütarekesi gereğince, Trakya'yı boşaltmaya başlamaları.

 

19 Ekim 1922 – İngiltere'de Lloyd George kabinesinin istifası.

 

19 Ekim 1922 – Refet Paşa General Harrington'la görüştü.

 

19 Ekim 1922 – Lâtife Hanım'ın, İzmir'den, Başyaver Salih (Bozok) Bey'e mektubu: "…Paşa Hazretlerine karşı taşıdığım temiz ve ebedî bağlılığı hiç kimse sizin kadar takdir etmemiştir. Bana birkaç kelimecikle sıhhatleri hakkında bilgi verin, olmaz mı? Paşa Hazretleri, rica ve isteğime rağmen Ankara'da en ufak bir vazifeyle bile görev vererek beni beraberinde bulundurmak istememişlerdi. Yalnız bir gece, sonsuz denizlere benzeyen etkili gözlerini bana dikerek: "Bir yere gitmeyin, beni bekleyin! Bunu emrediyorum!" demişlerdi. Bu cümleyi hatırladıkça "belki bir daha kavuşmak mümkün olacaktır" diyor, memnuniyet içinde yeni bir saadeti bekliyorum." [Kocatürk]

 

19 Ekim 1922 – Büyük Türk Zaferi üzerine, İngiliz Başbakanı Lloyd George'un istifası (İngiliz Parlamentosu'nda ağır ithamlara uğrayan Lloyd George Başbakanlıktan çekilirken kendisini şöyle savunmuştur:" Arkadaşlar! Yüzyıllar nadir olarak dâhi yetiştirir. Şu talihsizliğimize bakın ki, o büyük dâhi, çağımızda Türk ulusuna nasip oldu ve bizim karşımıza çıktı; Mustafa Kemal'in dehasına karşı elden ne gelirdi!"

 

19 Ekim 1922 – Trakya'yı teslim almakla görevlendirilen Refet (Bele), İstanbul'a geldi.

 

19 Ekim 1922 – İngiltere Başbakanı Lloyd George iktidardan düştü. 23 Ekim'de Bonar Law kabinesi kuruldu.

 

19 Ekim 1924 – Atatürk'ün, doğu seyahati izlenimleri hakkında Cumhuriyet gazetesi muhabirine demeci: "…Kesinlikle bir daha gördüm ki, ilerlemeyi, yükselmeyi ve yüzyılın gereklerini seven ve isteyen güzide bir milletimiz vardır. Türk'e olumlu ve iyi bir şey veriniz; bunu reddetmesi ihtimali yoktur. Halkın karanlığı aşmak, refaha ve iyiliğe varmak arzusu elle tutulacak kadar belirgindir. Cumhuriyet'in eli bu arzuyu tutmuştur." [Kocatürk]

 

19 Ekim 1925 – Atatürk Konya Muallimler Birliği'nin Kız Muallim Mektebi (Öğretmenler Birliği'nin Kız Öğretmen Okulu)'ndeki Müsameresinde.

 

19 Ekim 1925 – Atatürk'ün, Konya Öğretmenler Birliği müsameresinde konuşması: "…Zaman, bütün gerçekleri en geri olanlara dahi anlatacaktır. Milletimizi vehimlerden nefsini kurtarmaya gücü yetecek hale getirmeye çok çalışalım!"

 

19 Ekim 1927 – Gazi Mustafa Kemal mülklerini C.H.P.'ye bırakacağını söyledi.

 

19 Ekim 1927 – Amele Teali Cemiyeti kapatıldı.

 

19 Ekim 1928 – Atatürk'ün, ismet Paşa ile Ankara'da at yarışlarını izlemesi.

 

19 Ekim 1932 – Atatürk'ün, öğleden sonra Sakarya motoru ile Boğaziçi'nde ve Florya'da bir gezinti yapması.

 

19 Ekim 1933 – Atatürk'ün, akşamüzeri Anadolu Kulübü'ne gidişi, gece Çankaya'ya dönüşü.

 

19 Ekim 1934 – Turhal Şeker Fabrikası açıldı. " Turhal Şeker Fabrikası T.A.Ş. " de 19.10.1934 tarihinde Turhal Şeker Fabrikasını işletmeye açmıştır. 833.500 çiftçi istifade edecek, 1.000 kişiden fazla çalışanı olacaktı.)

 

19 Ekim 1934 – Mübadele Komisyonu görevini tamamladı. Anadolu ve Trakya Rumları ile Yunanistan Müslümanlarının mübadelesini düzenlemekle görevli Komisyon 7 Ekim 1923'de kurulmuştu.

 

19 Ekim 1936 – Atatürk'ün, Türk Dil Kurumu'nu ziyareti ve ilgililerle dil işleri üzerinde görüşmesi.

 

19 Ekim 1937 – Atatürk'ün, Çankaya'da Yunan Başbakanı Metaxas'ı kabulü ve Balkan Devletleri arasındaki ilişkiler hakkında uzun bir görüşme yapması.

 

19 Ekim 1938 – Atatürk'ün, zaman zaman komadan çıkışı ve akşama doğru komanın tamamen açılışı.

 

19 Ekim 1938 – Başbakan Celâl Bayar başkanlığındaki Bakanlar Kurulu'nun, T.B.M.M. Başkanı Abdülhalik Renda ve Genelkurmay Başkanı Fevzi Çakmak'ın da katılımıyla Dolmabahçe Sarayı'nda bir toplantı yapması.

 

19 Ekim 1938 – Sağlık Bakanı Dr. Hulusi Alataş'ın, sürekli ve danışman hekimlere -Atatürk'ü tedavide gösterdikleri başarı nedeniyle- Bakanlar Kurulu'nun tebrik ve teşekkürlerini bildirmesi. [Kocatürk]

 

19 Ekim 1939 – Türk-İngiliz-Fransız Üçlü İttifakının Ankara'da İmzalanması. Türkiye ile İngiltere ve Fransa arasında Ankara'da yapılan anlaşma. Buna "Üçlü İttifak" adı da verilmiştir. Başbakan Dr. Refik Saydam Türkiye'nin Başdelegesi idi. II. Dünya Savaşının başlaması sırasında Almanya'nın Orta Avrupa'da, İtalya'nın da Akdeniz'de egemenlik kurma istekleri karşısında üç devlet arasında karşılıklı yardım ve dostluk için bir üçlü anlaşma gücü kuruldu. Bu anlaşma Türkiye için daha çok bir savunma hazırlığı niteliğinde idi. Bu anlaşmada yüklenen koşullar arasında Türkiye'nin kuzey komşusu Rusya ile silâhlı bir anlaşmazlığa düşmeyeceğine dair açık kayıtlar konulmuştu. Kaynak: Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Sözlüğü 1918-2000