Tarihte bugün Atatürk

 

19 NİSAN

 

19 Nisan 1909 – Atatürk'ün, Hareket Ordusu'yla beraber Hadımköy'e gelişi. 19 Nisan 1909'da İstanbul'a giren Hareket Ordusu'nda Kurmay Başkanı olarak görev aldı. Bugün, Mahmut Şevket Paşa'nın komutayı ele almak üzere Selanik'ten hareket edeceği bildirilmiş, bu emir üzerine Hareket Ordusu 20.21.22 Nisan günlerini Hadımköy'de geçirmiştir. İstanbul yakınlarında Hadımköy'e gelen Hareket Ordusu'nun, halka bildirgesi: "…Millet, yıllardan beri zulüm yapan istibdat kuvvetlerini parçalayarak meşrutiyet hükümetini kurdu. Bu kansız mutlu inkılâptan zarar gören aşağılık kimseler, kanunsuz bir şekilde çıkarlarının teminine hizmet eden eski durumun geri gelmesi için bin türlü hile ve alçaklığa başvurarak yasal meşrutiyet hükümetini yıkmak istedi ve bütün insanlık âleminin kınadığı İstanbul faciasının oluşmasına sebep vererek masum kanlar döktü" (Bu bildirgeyi Atatürk yazmış, Hareket Ordusu Komutanı Hüseyin Hüsnü Paşa imzalamıştır. [Kocatürk]

 

19 Nisan 1911 – Atatürk'ün, 5. Kolordu'nun Selânik-Kılkış arasında yaptığı manevralara -kolağası rütbesiyle- katılması (Manevra 20 Nisan 1911 akşamı sona ermiştir).

 

19 Nisan 1916 – Atatürk'ün, beraberindekilerle Ziyaret (Veyselkarani)'ten at üzerinde hareket ederek saat 17.15'de Bitlis yolu üzerinde Duhan'daki 5. Tümen Karargâhı'na gelişi. Atatürk'ün, 5. Tümen Karargâhı'nda çalışması ve tümenin bu cephedeki muharebelerle ilgili verdiği bilgileri değerlendirmesi.

 

19 Nisan 1919 – Hareket ordusu komutanı Hüseyin Hüsnü Paşa Mustafa Kemal'in kaleme aldığı bildiriyi yayınladı.

 

18/19 Nisan 1920 – Atatürk'ün, Kâzım Karabekir'e, Ankara'ya bir miktar kuvvet gönderilmesini isteyen telgrafı: "…Disiplinine, gayretine, imanına tamamen itimat edilecek ve herhangi bir yerde patlayacak bir ayaklanmayı anında tepeleyebilmek üzere güçlü bir yumruk gibi güvenilebilecek seyyar yedeklere ihtiyaç görülmektedir. Bu amacı temin etmek ve millî yedek birliğini oluşturmak üzere emrinizdeki tümenlerden seçilecek beş yüz ilâ bin mevcutlu seçkin bir birliğin veya birliklerin bütünlüğü bozulmadan ayrıca gönüllü olarak bu tarzda oluşturulacak bir müfrezenin Ankara'ya yollanmasını gerekli görmekteyiz." [Kocatürk]

 

19 Nisan 1920 – Bolu, Düzce isyanı Beypazarı'na dek yayıldı. (Nutuk)

 

19 Nisan 1920 – Anzavur Ahmed'un yaralı olarak Karabiga'dan İstanbul'a kaçışı.

 

19 Nisan 1920 – Beypazarı, Nallıhan isyanları başladı.

 

19-26 Nisan 1920 – İtilaf Devletleri temsilcileri, Türkiye ile yapılacak anlaşmanın esaslarını kararlaştırmak üzere, San Remo'da Mareşal Foch'un başkanlığında toplandı. (Bitiş tarihi: 26 Nisan 1920)

 

19 Nisan 1922 – Atatürk'ün, merhum Yusuf İzzet Paşa'nın eşine başsağlığı telgrafı: "Bütün hizmet hayatında namus ve liyakatle kendisini göstermiş bulunan ve Millî Mücadele'nin ilk günlerinden itibaren vatanın bağımsızlığı için yorulmak bilmeyen bir imanla çalışan Yusuf İzzet Paşa'nın acı ölüm haberini cephede aldım. Fevkalâde üzüntülerle başsağlığı dileklerimi arz eder, saygılarımı takdim ederim."

 

19 Nisan 1923 – Atatürk'ün, -"Hilâfet-i İslâmiye ve Büyük Millet Meclisi" adlı bir kitapçık yayımlayarak dini siyasete âlet eden Afyonkarahisar Milletvekili Hoca Şükrü hakkında- Afyon Millî Eğitim Müdürü Şahin Bey'in mektubuna cevabı: "Mektubunuzu aldım. Memleketin hayat ve kurtuluş esası olan millî egemenlik ilkesi hakkında gösterdiğiniz heyecanlı duygulara teşekkür ederim. En hasis çıkarların etkisinde hareket eden ve sonuç olarak milletin mukadderatını hükümdarların keyfi idaresine bırakmaya çalışan Hoca Şükrü Efendi hakkında kıymet bilir, ileri görüşlü ve vatansever Afyon halkının gösterdiği muamele, milletin gerçek çıkarlarını idrak hususundaki yüksek anlayışı gösterir." [Kocatürk]

 

19 Nisan 1925 - "Cumhuriyet'in İlan günü olan 29 Teşrinievvel (Ekim) Gününün Milli Bayram Addi Hakkında Kanun T.B.M.M.'nde kabul edildi.

 

19 Nisan 1925 - T.B.M.M.'nde "Ticaret Sanayi ve Maadin Bankası Kanunu" kabul edildi.

 

19 Nisan 1927 – 1011 sayılı kanun ile yurt genelinde bütün camilerin ihtiyacı olan din adamlarının gerçek sayısının 31 Mayıs 1928 tarihine kadar tespit edilmesi kararlaştırıldı. Bu konudaki nizamname 5 Ocak 1928'de kabul edildi. Bu nizamname daha sonra genişletildi ve "cami ve mescitlerin sınıflandırılması" hakkında nizamname adıyla yürürlüğe girdi. Ayrıca ihtiyaç fazlası camiler belirlendi.(1927 yılında 14.425 okula karşılık, 28.705 cami vardı.) (Bir ömrün öteki hikayesi, Sinan meydan)

 

19 Nisan 1929 – Atatürk'ün, Çankaya'da İngiltere'nin eski Mısır Fevkalâde Komiseri Lord Lloyd'u kabulü.

 

19 Nisan 1930 – Atatürk'ün, Çankaya'da Japon Büyükelçisi Yoshida'nın güven mektubunu kabulü ve Elçi'nin söylevine cevap konuşması.

 

19 Nisan 1932 – Atatürk'ün, gün boyunca Çankaya'da kütüphanesinde çalışması.

 

19 Nisan 1933 – Atatürk'ün, Çankaya'da Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti'nin toplantısına başkanlık yapması.

 

19 Nisan 1934 – Atatürk'ün, Çankaya'da Yugoslavya Dışişleri Bakanı Yevtiç'i kabulü.

 

19 Nisan 1934 – Atatürk'ün, Berlin Büyükelçimiz Kemalettin Sami Paşa'nın ölümü nedeniyle başsağlığı telgrafı gönderen Almanya Cumhurbaşkanı Mareşal Hindenburg'a cevabı: "…Kemalettin Sami Paşa'nın ölümüyle kıymetli evlâtlarından birini kaybeden Türkiye, Almanya'nın şahsınızda bu ölümün matemine samimiyetle iştirakına karşı duygulanmasını daima koruyacaktır."