Tarihte bugün Atatürk

 

19 ŞUBAT

 

19 Şubat 1913 – Başkomutan Vekili Ahmet İzzet Paşa'nın, Atatürk ve Fethi (Okyar) Bey'in imzalarını taşıyan 17/18 Şubat 1913 tarihli raporu, görüşlerini bildiren bir yazı ile Sadrazam ve Harbiye Nazırı Mahmut Şevket Paşa'ya sunması. [Kocatürk]

 

19 Şubat 1915 – İngiliz ve Fransız harp gemilerinin, Çanakkale Boğazı'nın giriş tabyalarını topa tutması ve karaya asker çıkarma girişimi (bombardıman aralıklarla 17 Mart'a kadar sürecektir).

 

19 Şubat 1915 – Birleşik donanmanın prova maksatlı saldırısı. (Bu prova 3 Kasım 1914 tarihindeki kısa süreli bombardımandan sonra ilk kez yapılmıştır.) (Gelibolu, Erol Mütercimler)

 

19 Şubat 1915 – Birleşik donanmanın Çanakkale boğazına yapacağı büyük taarruzun planlanan tarihi. (İngiliz filosunun 19 Şubat 1807'de Marmara'ya girişinin yıldönümüdür.) (Gelibolu, Erol Mütercimler)

 

19 Şubat 1915 – 09.35'te (İngilizlere göre 09.51'de) Kumkale ve Orhaniye tabyalarına ateş başladı. Sonra Ertuğrul ve Seddülbahir tabyalarını da içine aldı. 12.00 – 14.30 arası ateş sustu. 14.30'da yeniden başladı ve 17.30'a dek sürdü. (Gelibolu, Erol Mütercimler)

 

19 Şubat – 17 Mart 1915 – Birleşik (İngiliz-Fransız) filo, Çanakkale boğazı girişindeki tabyaları tahrip etmek için 14 gündüz ve 21 gece aralıksız bombardıman yaptı. (Cumhuriyet Tarihi Yalanları, Sinan Meydan)

 

19 Şubat 1918 – Mustafa Kemal'e, Alman İmparatoru tarafından "Birinci Rütbeden Kılıçlı Cordon de Prusse Nişanı" verilmesi.

 

19 Şubat 1919 İstanbul'da "Teali-i İslam Cemiyeti" kuruldu.

 

19 Şubat 1919 – 1869 Tokat doğumlu din adamı Mustafa Sabri, Ocak 1919'da Hürriyet ve İtilaf Fırkası'ndan Tokat mebusu seçildi. Milli Mücadele'nin başlarında 19 Şubat 1919'da İskilipli Atıf, Tahirül Mevlevi, Bediüzzaman Said-i Kürdi gibi arkadaşlarıyla "Müderrisler Cemiyeti"ni kurdu. Müderrisler Cemiyeti, 24 Aralık 1919'da "Teali İslam Cemiyeti" adını aldı. Bu cemiyetin başkanı İskilipli Atıf, ikinci başkanı Mustafa Sabri'ydi. Cemiyet, Damat Ferit'in Hürriyet ve İtilaf Fırkası'nın paralelinde, ona bağlı bir yan kuruluş gibi çalışıyordu. İttihatçılara ve Müdafaa-i Hukukçulara düşmandı. İstanbul Hükümeti'nin ve Padişah Vahdettin'in "İngilizlerin merhametine sığınma" politikasına uygun hareket ediyordu.

 

19 Şubat 1919 – Karadeniz Bölgesindeki Rum faaliyetlerine karşı Samsun'da, "Karadeniz Türkleri Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti"nin kuruluşu.

 

19 Şubat 1919 – Hükümet almış olduğu bir kararla kapatılan gazetelerin yerine yenilerinin çıkmasını yasakladı.

 

19 Şubat 1920 – Müttefiklerin tehdit ültimatomları, İstanbul Hükümeti'nce yayımlandı.

 

19 Şubat 1920 – Erzurum mebusu Ziya Bey'in Meclis-i Mebusan'a bir önerge vererek Misak-ı Milli metnine; "Birinci Dünya savaşından itibaren meclisin açılışına kadarki dönemde görevli hükümetlerden basiretsiz ve kötü olanlarının araştırılması ve cezalandırılması" maddesinin eklenmesi talebi için önerge vermesi. (Bu ek madde ancak 11 Mart 1920 tarihinde kabul edilecekti.)

 

19 Şubat 1920 – Sadrazam Ali Rıza Paşa ile Dahiliye ve Bahriye nazırlarının İstanbul'da "Felah-ı Vatan Grubu" toplantısına gelmeleri ve sadrazamın Kuvay-ı Milliye aleyhine konuşması. (Ali Rıza Paşa 19 Şubatta Felah-ı Vatan grubuna gelerek Kuva-yı Millîye‟nin hükümet işlerine karışmamasını, Maraş'ta çatışmaların durdurulmasını, İstanbul'ca atanan şahsiyetlerin serbestçe iş görmelerine karışılmamasını istemekteydi.)

 

19 Şubat 1920 – Harbiye Nazırı Fevzi (Çakmak) Paşa'nın, kolordu komutanlarına gönderdiği "İtilâf Devletleri'nin hoşnutsuzluğunu doğuracak hareketlerden kaçınılmasıyla ilgili" genelgesinin bir suretini telgrafla Atatürk'e gönderişi: "…Sadrazam Paşa Hazretleriyle görüşerek şu önemli anımızda mevcudiyetimizden memnun olmayan düşmanlarımıza memleketimizin dahilinde şikâyetler doğuracak vesileler bırakmış olmamak için siz kardeşimize de, esasen daima esirgememekte bulunduğunuz kıymetli yardımlarını ricaya karar verdik." [Kocatürk]

 

19 Şubat 1922 - Kazım Karabekir, uzmanlardan oluşan üçüncü bir Meclisin kurulmasını önerdi.

 

19 Şubat 1923 – Atatürk'ün Uşak'a gelişi, Lâtife Hanım'la beraber trenden inerek Hükümet Konağı'nı ziyareti, konak balkonundan halka hitabı, daha sonra Türkocağı'na gelişi ve söyledikleri: "…Eğer mensup olduğum milletin şanı, şerefli varsa ben de şanlı ve şerefliyim. Aksi takdirde içinizden herhangi bir adam çıkar da şan, şeref arkasından koşar ve benzersiz olmak isterse biliniz ki başınıza belâdır, belâdır! Millet, bu gibilere asla izin vermemelidir!"

 

19 Şubat 1923 – İzmir'den trenle Ankara'ya dönmekte olan Atatürk'ün, Lozan'dan dönen İsmet Paşa ile Eskişehir'de buluşma ve görüşmesi.

 

19 Şubat 1928 – Atatürk'ün, Yahya Kemal (Beyatlı) Bey'e "Yahya Kemal Beyefendiye" ithafını taşıyan resmini armağan edişi.

 

19 Şubat 1932 – Halkevlerinin açılması. Cumhuriyet'in siyasal ve kültürel ideolojisini halka benimsetmek ve yaymak amacıyla Halkevleri kuruldu. Feshedilen Türk Ocakları'nın işlevini de yüklenmesi düşünülen Halkevleri'nin amacını CHP Genel Sekreteri Recep Peker; "ulusu katılaştırmak, sınıfsız katı bir kitle haline getirmek" biçiminde açıkladı.

 

19 Şubat 1932 – Halkevleri Ankara'da törenle açıldı. (Türkiye genelinde Ankara dahil aynı anda 14 Halkevi açıldı. Kısa sürede bu rakam 24 oldu. (1933 yılında Halkevleri sayısı 80'i aştı. Buralarda; 1663 toplantı yapıldı, 500.529 kişi katıldı, 915 konferans verildi, 373 konser, 515 temsil düzenlendi. Etkinlikleri 478.837 kişi izledi. Buralardaki kitap sayısı 60.000'i aştı.) (1935 yılında Halkevleri sayısı 103'e, 1936 yılında 136'ya çıktı. 1936 yılında Halkevlerine üye sayısı 55.000 oldu.) (Halkevleri 2 Mayıs 1951'de kapatıldı ancak 27 Mayıs 1961'den sonra kültür dernekleri adıyla yeniden çalışmaya başladı.) (Akl-ı Kemal c.2, Sinan Meydan)

 

19 Şubat 1934 – Atatürk'ün, Çankaya'da Yang Şiyeh başkanlığındaki Çin Askerî Heyeti'ni kabulü.

 

19 Şubat 1935 – Atatürk'ün, Antalya'da bir gezinti yapması ve saat 22.30'da Ege vapuru ile Taşucu'na hareketi.

 

19 Şubat 1936 – Atatürk'ün, saat 12.00'de otomobille Maslak'a kadar bir gezinti yapması, öğle yemeğini Pera Palasla yedikten sonra akşamüzeri Dolmabahçe Sarayı'na dönüşü.

 

19 Şubat 1937 – Atatürk'ün, saat 12.00'de Florya'ya gidişi, öğle yemeğini burada yedikten sonra akşam Dolmabahçe Sarayı'na dönüşü.

 

19 Şubat 1937 – Atatürk'ün evi Selanikli Serabini isimli Türkiye'den mübadil Rum sahibinden Selanik belediyesince alındı. Ancak ev 19 Şubat 1937'de boşaltılabildi ve anahtarları Selanik Başkonsolosuma teslim edildi. (Benim Ailem, Yrd. Doç. Dr. Ali Güler)

 

19 Şubat 1938 – Atatürk'ün, Ankara'dan İstanbul'a gelen İsmet İnönü'yü kabulü. (İsmet İnönü, Atatürk'ün daveti üzerine bir hafta kadar Dolmabahçe Sarayı'nda misafir olarak kalmış, 24 Şubat 1938 günü onunla beraber trenle Ankara'ya hareket etmiştir). [Kocatürk]

 

19 Şubat 1938 – İçişleri Bakanı ve Cumhuriyet Halk Partisi Genel Sekreteri Şükrü Kaya'nın, halkevlerinin 6. kuruluş yıldönümü nedeniyle Atatürk'e telgrafı: "Yarattığınız büyük idealler içinde çalışarak gösterdiğiniz yüksek hedefe bir an evvel varmak isteyen halkevleri, bugün 6. yıldönümünü coşku ile kutladılar. Bu güzel vesile ile de Büyük Şeflerine inan ve bağlılıklarını bir daha coşku ile tekrarladılar."