Tarihte bugün Atatürk

 

20 KASIM

 

20 Kasım 1912 – Atatürk'ün, Derne'den İstanbul'a dönüşü ve Genel Karargâh emrine verilişi (Bu tarih, A.K.D.D.A. Y., s. 17'de gün belirtilmeksizin 1912 Kasım sonu olarak gösterilmiştir). [Kocatürk]

 

20 Kasım 1913 – Atatürk'ün, öğleden sonra saat 14.00'de, İstanbul'dan trenle Sofya'ya gelişi, elçiliğe giderek ataşemiliterlik görevine başlaması. Atatürk, Sofya'ya gelişinden kısa süre sonra Bulgaristan içinde Filibe, Plevne, Tırnova, Gabrova, Şumnu, Varna, Kızanlık ve Köstendin içine alan geniş bir gezi yapmıştır. Bir süre sonra manevralar sebebiyle çıktığı ikinci gezisinde de Plevne, Niğbolu ve Vidin'e uğrayarak tekrar Sofya'ya dönmüştür. [Kocatürk]

 

20 Kasım 1916 – Atatürk'ün, 5. Tümen cephesindeki denetlemeleri hakkında 2. Ordu Komutanlığı'na bir rapor yazması.

 

20 Kasım 1916 – Atatürk'ün, İstanbul'da bulunan annesi Zübeyde Hanım'a, Madam Corinne'e ve bazı tanıdıklarına Bitlis'ten birer kart¬postal göndermesi.

 

20 Kasım 1918 – Çanakkale Boğazı'nın Rumeli yakasındaki İngiliz işgalinin Fransızlara devredilmesi.

 

20 Kasım 1918 – Mustafa Kemal, İngiliz Generali Sir Birdwood'la Çanakkale savaşı hakkında görüşmüştür.

 

20 Kasım 1919 – Osmanlı bürokrasisinde üst düzeyde görev yapan Bogos Nubar Paşa ve Şerif Paşa, Ermeni-Kürt bağımsızlık belgesini imzaladılar.

 

20 Kasım 1920 General Papulas, Türkiye'deki Yunan orduları başkomutanlığına atandı.

 

20 Kasım 1920 – Atatürk, Elcezire cephesi Komutanlığı'na gönderdiği telgrafta; "Dinimizin ve bağımsızlığımızın haini olan İngilizler" diyordu. (Sinan Meydan, 1923, 3. Baskı, s.158.)

 

20 Kasım 1921 – Atatürk'ün, Rus siyasetimizin esasları ve amaçları konusunda Moskova Elçiliğimize şifre talimatı.

 

20 Kasım 1922 – Lozan Konferansı'nın başlaması. (20 Kasım 1922 – 4 Şubat 1923 Birinci Dönem Lausanne Konferansı Tartışmaları)

 

20 Kasım 1922 – Vahdettin'in General Harrington'a telgrafı; (İstanbul'dan ayrılırken kendisine gösterilen yardım ve nezakete teşekkürü.) (İstanbul'daki Deniz birliği komutanına ve Malaya gemisi kaptan ve mürettebatına teşekkürü.)

 

20 Kasım 1922 – Vahdettin'İn kendisine İstanbul'dan kaçmasına yardım eden Harington'a teşekkür mektubu; "İstanbul'dan ayrılırken göstermiş olduğunuz yakınlık ve yardımlardan etkilendim ve mutlu oldum. Teşekkürlerimi kabul ediniz." (Charles Harington, Atilla Oral)

 

20 Kasım 1922 – İsmet Paşa'nın, Lozan'dan Atatürk'e, Fransa Başbakanı Poincare ile görüşmesi ve konferansın açılış töreni hakkında bilgi veren telgrafı.

 

20 Kasım 1922 – Lord Curzon ile İsmet Paşa birer konuşma yaptı. Konferansta İsmet Paşa'nın yanısıra, İngiltere'yi Lord Curzon, Fransa'yı H. Poincaré, İtalya'yı Mussolini, Yunanistan'ı da Venizelos temsil ediyor.

 

20 Kasım 1922 – Atatürk'ün, Büyük Zafer'i kutlayan İstanbul Türkocağı Genel Sekreteri Dr. Fethi (Erden) Bey'in tebrik telgrafına cevabı: "…Yeni Türkiye'nin dayanağı olan millet ve milliyet fikrinin gelişmesi için yıllarca başarı ile telkin ve yayında bulunmuş olan Türkocağı'nın millî zafer dolayısıyla gönderdiği kutlamaya teşekkür eder özel temennilerine katılırım."

 

20 Kasım 1923 – Halk Fırkası, "Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti" örgütlerini kendi çatısı altında topladı. (Atatürk, Anadolu ve Rumeli Müdafa-i Hukuk Cemiyeti teşkilat ve görevlerini Halk Partisi‟ne devretti. Bu suretle Müdafaa-i Hukuk'çular Halk Partisi ile bütünleştiler.)

 

20 Kasım 1923 – Cumhuriyet Halk Partisi, Atatürk tarafından, "Halk Fırkası" adıyla 9 Eylül 1923'de kuruldu. Kurtuluş Savaşını örgütleyen ve yürüten "Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti"nin devamıdır. 20 Kasım 1923'de, "Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti" Halk Fırkası'nın bünyesine katıldı. Partinin adı 10 Kasım 1924'de "Cumhuriyet Halk Fırkası", 1935 yılında da (4. Kurultay) "Cumhuriyet Halk Partisi" oldu. Halk Fırkası'nın kuruluş dilekçesi 11 Eylül 1923 tarihinde İçişleri Bakanlığı'na verildi.

 

20 Kasım 1923 – Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nin bütün şubeleri, İsmet Paşa'nın yayınladığı bir genelge ile Halk Fırkası'nın kurulları haline getirilerek, kurul üyeleri de fırka yöneticileri oldu.

 

20 Kasım 1924 – Atatürk'ün, Çankaya'da Avusturya Elçisi August'un güven mektubunu kabulü ve Elçi'nin söylevine cevap konuşması.

 

20 Kasım 1926 – Diyanet İşleri Başkanı Rıfat Börekçi'nin yayınladığı bildiri ile "Cüzhan, Devirhan, Şifahan, Dersihan, Ecza, Şeyhu'l-kurra gibi ikinci sınıf din hizmetleri kaldırıldı. (Bir ömrün öteki hikayesi, Sinan meydan)

 

20 Kasım 1930 – Atatürk'ün, Kayseri'den Sivas'a gelişi, şehirde ziyaret ve incelemeleri ve Lise binasında Sivas Kongresi'nin toplandığı tarihî salonu ziyaretini takiben okul'un şeref defterine yazdıkları: "Bugün de aynı duygulanma, aynı kuvvetle devam ediyor!"

 

20 Kasım 1930 – Atatürk Sivas Kız Muallim Mektebi (Öğretmen Okulu)'nde, Sivas Lisesi'nde

 

20 Kasım 1933 – Atatürk'ün, kapatılan İstanbul Darülfünunu'nun yerine kurulan İstanbul Üniversitesi'nin öğretime açılması nedeniyle kendisine gönderilen saygı ve bağlılık telgrafına cevabı: "İstanbul Üniversitesi'nin açılmasından çok sevinç duydum. Bu yüksek ilim ocağında kıymetli profesörlerin elinde, Türk çocuğunun müstesna zekâ ve eşsiz kabiliyetinin çok büyük gelişmelere erişeceğinden eminim!"

 

20 Kasım 1933 – Atatürk'ün, İstanbul Üniversitesi'nin açılışı nedeniyle Millî Eğitim Bakanı Hikmet (Bayur) Bey'in, gençliğin ve öğretim üyelerinin saygı ve bağlılıklarını bildiren telgrafına cevabı: "…Hakkımdaki duygularınızdan dolayı size ve bütün profesörlere ve öğrencilere teşekkür ve sevgilerimi sunar, başarılar dilerim." [Kocatürk]

 

20 Kasım 1934 – Atatürk'ün, gece Anadolu Kulübü'ne gelişi, geç saatlerde Çankaya'ya dönüşü.

 

20 Kasım 1934 – Konya Ereğli'de ince bez fabrikası temeli atıldı.

 

20 Kasım 1935 – Atatürk'ün, saat 21.30'da Ali Hikmet Ayerdem Paşa'nın evine uğrayışı, geç saatlerde Çankaya'ya dönüşü.

 

20 Kasım 1936 – Atatürk'ün, Amerika Birleşik Devletleri Başkanlığı'na yeniden seçilmesi nedeniyle Roosevelt'e tebrik telgrafı.

 

20 Kasım 1937 – Atatürk'ün, Konya üzerinde saat 13.00'de Afyon'a gelişi, Belediye'de bir süre dinlendikten sonra Asrî Mezarlık'ı gezmesi, Eskişehir'e hareketi.

 

20 Kasım 1937 – Atatürk Afyonkarahisar'da. (Sabiha Gökçen ile)

 

20 Kasım 1937 – Atatürk'ün, saat 14.20'de Eskişehir'e gelişi, kısa süre sonra Ankara'ya hareketi.

 

20 Kasım 1937 – Atatürk'ün, gece saat 23.30'da doğu seyahatinden trenle Ankara'ya dönüşü ve doğu seyahati izlenimleri hakkında demeci: "…Gerçek insanlık tereddütsüz kabul eder ki, Türkiye Cumhuriyeti ve onun bugünkü sahipleri olan Türkler, bütün dünya uygarlık ve insanlığı için bir benzeme örneğidir." [Kocatürk]

 

20 Kasım 1937 – Hekimhan – Çetinkaya demiryolu hattı Divriği'ye ulaştı.

 

20 Kasım 1938 – Atatürk'ün tabutunun, saat 10.00'da başta Cumhurbaşkanı İsmet İnönü olmak üzere Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı, Başbakan, Genelkurmay Başkanı, Bakanlar, milletvekilleri, diğer devlet ve ordu ileri gelenleri tarafından Ankara İstasyonu'nda törenle karşılanması.

 

20 Kasım 1938 – Pazar günü tren 10.03te Ankara ağrına geldi. Cenaze alayı meclise ulaştı. Naaş katafalka kondu. 12.10'dan, itibaren halkın ziyaretine açıldı. (Gece 23.50'ye dek sürdü.)(İhtiram nöbeti 20 Kasım sabah 10.30'da başlamış, 21 Kasım tören saati olan 09.00'a dek sürmüştür.) (Sonsuza Yolculuk , Yrd. Doç Dr. Ali Güler)

 

20 Kasım 1938 – Atatürk'ün tabutunun, trenden alınarak top arabasına konulması ve büyük törenle Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne getirilerek Meclis önünde hazırlanan katafalka yerleştirilmesi. [Kocatürk]

 

20 Kasım 1938 – 20 kasım sabahı ağır ağır Ankara Garı'na girildi. Milli Mücadele'nin başında karargâh olarak kullanılan direksiyon binası, bu defa ebedi uğurlamaya ev sahipliği yapıyordu. Cumhurbaşkanı İsmet İnönü, TBMM Başkanı Abdülhalik Renda, Genelkurmay Başkanı Fevzi Çakmak karşıladı. Başbakan Celal Bayar, İstanbul'dan beri yanındaydı, beyaz trendeydi. Mustafa Kemal'in tabutu TBMM önünde katafalka konuldu. Saat 12 ile 24 arasında onbinlerce vatandaş tarafından gözyaşlarıyla ziyaret edildi, kuyruk kesilmedi, resmi törenin başlayacağı 21 Kasım sabahına kadar devam etti. (kaynak: yılmaz Özdil, Mustafa Kemal)