Tarihte bugün Atatürk

 

20 TEMMUZ

 

20 Temmuz 1917 – İzinli olarak İstanbul'da bulunan 2. Ordu Kurmay Başkanı Yarbay İzzettin (Çalışlar) Bey'in, İstanbul'da Atatürk'ü ziyareti ve görüşmesi.

 

20 Temmuz 1919 – Mustafa Kemal Paşa , Mazhar Müfit'e (Kansu) ileride Cumhuriyet'in kurulacağını söyledi.

 

20 Temmuz 1919 – Atatürk, Mazhar Müfit (Kansu) Bey'in "Başarı takdirinde, hükümet şekli ne olacak?" sorusuna Erzurum'da cevap veriyor: "Açıkça söyleyeyim: Hükümet şekli, zamanı gelince cumhuriyet olacaktır."

 

20 Temmuz 1919 – Mustafa Kemal Paşa, daha Milli Mücadele'nin başında "cumhuriyet" kavramını dile getirdi. Mazhar Müfit (Kansu) Bey'in, Erzurum'da iken, "Başarı takdirinde hükümet şekli ne olacak?" sorusuna, "Açıkça söyleyeyim: Hükümet şekli, zamanı gelince cumhuriyet olacaktır" yanıtını verdi.

 

20 Temmuz 1919 – Anadolu'da yaratılan karışıklık için üzgün olduğunu söyleyen Damat Ferit Paşa, Erzurum Kongresi'nin yasaklandığım bildirdi. Ayrıca Mustafa Kemal'in tutuklanmasını emreden Damat Ferit'in bu talebine Vali vekili Hurşit Efendi "Gücünüz yetiyorsa, gelin siz tutuklayın" cevabını verdi.

 

20 Temmuz 1919 – Erzurum'da Cevat (Dursunoğlu) ve emekli Binbaşı Kâzım (Yurdalan) Beylerin, Vilâyat-ı Şarkiye Müdafaa-i Hukuk-u Milliye Cemiyeti'ne, Umumî Kongre Erzurum Temsilciliği'nden istifa ettiklerini bildiren yazısı: "…Evvelce görüşüldüğü üzere yerlerimize Mustafa Kemal Paşa ve Rauf Beyefendi Hazretleri seçilmek üzere Umumî Kongre Erzurum Mümessilliği'nden istifa ettiğimizi arz eyleriz." (Erzurum Kongre Salonu'nda asılı belge; M.K.P.E.E., s.190). [Kocatürk]

 

20 Temmuz 1919 – Kazım Karabekir Paşa, 3. Ordu (eski adı 9. Ordu) Müfettişliği'ne Vekil olarak atandı. Kâzım Karabekir'in, 15. Kolordu Komutanlığı üzerinde kalmak üzere -ek görevle- 3. Ordu Müfettiş Vekilliği'ne atanması.

 

20 Temmuz 1920 – Damat Ferit'in İngilizlere "Mustafa Kemal'e karşı Kürtleri kullanma teklifi" (Cumhuriyet tarihi yalanları, Sinan Meydan)

 

20 Temmuz 1920 – Doğu Trakya'da Yunan taarruzunun başlaması ve Tekirdağ'ın denizden çıkarma yapan Yunanlılar tarafından işgali.

 

20 Temmuz 1920 – Yunan ordusu Trakya'da taarruza başladı. 24 Eylül 1920'de Edirne düştü. (Geldikleri gibi giderler, Kahraman Yusufoğlu)

 

20 Temmuz 1920 – Mürefte ve Çorlu'nun Yunanlılar tarafından işgali.

 

20 Temmuz 1920 – Yunanlılar Bandırma'dan gelen kuvvetlerle, Tekirdağ bölgesini işgal etti.

 

20 Temmuz 1920 – Tekirdağ, bir İngiliz filosunun koruması altındaki Yunan birliğince işgal edildi. Aynı gün Sevr Antlaşması, Osmanlı Bakanlar Kurulu'nda görüşülüp kabul edildi.

 

20 Temmuz 1920 – Yunanlılar batı cephesinde başarı sağlayınca Tekirdağ'a bir tümen çıkardılar. 55nci Tümen dağınık durumdaydı ve toparlanana kadar Yunanlılar Edirne'ye doğru ilerlemeye başladı. Batı Trakya'dan Meriç'i geçerek ilerlemek isteyen düşman güçleri ise durduruldu. 1nci Kolordu Komutanı Cafer Tayyar Bey, KOLORDUSUNU KULLANAMADAN namertçe Havza yakınlarında ata binerken esir edildi. Başsız kalan 1nci kolordu tamamen dağıldı. Bir kısmı esir oldu. Bir kısmı ise Bulgaristan'a sığındı. (Bu durum sınırdan ilerlerken durdurulan yunan kuvvetlerine de imkân sağladı.) Trakya'nın tamamı Yunanlıların eline geçti. (Nutuk)

 

20-25 Temmuz 1920 – Doğu Trakya Savaşları başladı.

 

19-20 Temmuz 1921 – Karadeniz'deki Yunan donanması Trabzon'u bombaladı.

 

20 Temmuz 1921 – Batı Cephesi'nde Yunanlılarla Kanlıpınar (Sultaniye) ve Çamtepe muharebeleri.

 

20 Temmuz 1922 – Mustafa Kemal'in Başkomutanlığı, süresiz olarak uzatıldı. (Bu dördüncü ve son uzatma oldu.)

 

20 Temmuz 1922 – Başkomutanlığın süresiz olarak Mustafa Kemal Paşa'nın üzerinde kalmasının TBMM'de kabulü. Büyük Millet Meclisi'nde yapılan oylama sonunda Mustafa Kemal'in başkomutanlığı süresiz olarak kabul edildi.

 

20 Temmuz 1922 – Atatürk'ün, Başkomutanlık süresinin 4 Ağustos 1922 tarihinden itibaren üç ay daha uzatılmasına dair Kanun nedeniyle Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde konuşması: "…Bugün ordumuzun manevî kuvveti en yüksek derecededir Ordumuzun maddî kuvveti de fevkalâde bir önleme ihtiyaç hissetmeksizin millî emelleri tam bir güvenle elde edecek seviyeye ulaşmıştır. Bu sebeple artık böyle bir yetkiyi sürdürmeye lüzum ve ihtiyaç kalmadığı kanaatindeyim." [Kocatürk]

 

20 Temmuz 1922 – Başkomutanlık kanunu uzatma görüşmelerinde Mustafa Kemal Paşa'nın meclis konuşması; "Ordu gerekli güce ulaştığı için olağanüstü yetkilerin devamına gerek yoktur."  (Meclis Mustafa kemal Paşa'nın bu konuşması üzerine etkilenmiş ve milli irade ve bağımsızlık sürecinin devamı için başkomutanlık yetkisini süresiz olarak uzatmaya karar vermiştir.) (Nutuk)

 

20 Temmuz 1922 – Başkomutan Mustafa Kemal Paşa'nın Akşehir'de Genelkurmay Başkanı Fevzi Paşa ve Batı Cephesi Komutanı İsmet Paşa ile yapılacak taarruz hakkında görüşmesi.

 

20 Temmuz 1922 – Atatürk'ün, Türkiye Öğretmen Dernekleri Birliği'nin fahrî başkanlığını kabulü ve derneğe 100 lira bağışta bulunması.

 

20 Temmuz 1923 – İsmet Paşa'nın, Lozan'dan Atatürk'e telgrafı: 'Her dar zamanımda Hızır gibi yetişirsin. Dört, beş gündür çektiğim azabı tasavvur et! Büyük işler yapmış ve yaptırmış adamsın! Sana bağlılığım bir kat daha artmıştır!" [Kocatürk]

 

20 Temmuz 1926 – İstanbul tıp fakültesinden mezun olanlar arasında bir bayan diş hekimi de vardı. Şaziye Yusuf Hanım Türkiye'nin ilk bayan diş hekimi oldu. (Cumhuriyet, Turgut Özakman)

 

20 Temmuz 1931 – Mustafa Kemal Paşa "Köylü hepimizin velinimetidir" dedi.

 

20 Temmuz 1931 – Atatürk'ün, trenle Ankara'dan İstanbul'a hareketi.

 

20 Temmuz 1931 – Atatürk'ün, Ankara'dan İstanbul'a giderken gece Eskişehir istasyonunda trenden inerek halkla konuşması: "Köylü hepimizin velinimetidir! Bu soylu unsurun refahını düşüneceğiz!"

 

20 Temmuz 1934 – Atatürk'ün, Ertuğrul yatı ile İstanbul'dan Yalova'ya gidişi.

 

20 Temmuz 1936 – Montrö Antlaşması'nın imzalanması. (Montreux'de, Boğazlar Sözleşmesi'nin imzalanması). Boğazların, Türk Hükûmeti'nin tam egemenliğine geçişini sağlayan "Montreux Sözleşmesi"nin imzalanması. Türkiye'nin İstanbul ve Çanakkale boğazları üzerindeki tüm haklarını tanıyan ve kabul eden Montrö Antlaşması imzalandı. Serbest geçiş ilkesi korunurken Türkiye'nin ve Karadeniz'in güvenliğinin esas alınması karar bağlandı. Bu antlaşma ile Boğazlar tamamen Türk hakimiyetine geçti. Türk askerleri "gayri askeri" adı verilen bölgelere girdi.

 

20 Temmuz 1936 – Montreux Sözleşmesi, Türkiye, İngiltere, Fransa, Sovyetler birliği, Japonya, Bulgaristan, Yunanistan ve Yugoslavya arasında (sonradan da İtalya) imzalandı. (Buna göre boğazların silahsızlandırılmasına dair Lozan anlaşmasının sözleşme maddesi kaldırıldı. Ticari ve silahlı gemilerin boğazlardan geçiş esasları düzenlendi. Sözleşme 20 yıllıktı. Lakin itiraz olmadığı için halen yürürlüktedir. (İtalya sözleşmeye 1938 yılında imza atmıştır.)

 

20 Temmuz 1936 – Atatürk'ün, Montrö Sözleşmesi'nin imzalanmasından sonra söyledikleri: "Milletin yüksek seciyesine, ordusunun bükülemez pazısına ve uygar insanlığın aldatılamaz sağduyusuna dayanarak ve güvenerek zekâ, mantık ve enerjinin, bütün insanlığın muhtaç olduğu barış ve huzur veren sonuçlar doğurabileceğinin bir delili olan Montrö Konferansı eseri, cidden sevinmeye ve sevindirmeye değer bir tarihî olaydır."

 

20 Temmuz 1936 – Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nin 28. maddesinde antlaşmanın "20 yıl" olduğu belirtilmişti. Süre bitiminde taraflardan biri itiraz etmezse antlaşma devam edecekti. (İsmail Soysal, Türkiye'nin Siyasal Andlaşmaları, C.1, 3. Bas, Ankara, 2000, s. 507, 519)

 

20 Temmuz 1938 – FİSKOBİRLİK kuruldu. Giresun ve Ordu bölgesinde yetiştirilen fındığı tesislerinde işleyen ve dış pazarlara satan FİSKOBİRLİK, dünya fındık piyasasında söz sahibi önemli bir kuruluş durumunda.