Tarihte bugün Atatürk

 

21 HAZİRAN

 

21 Haziran 1912 – Mustafa Kemal gözündeki ağrı ve rahatsızlık nedeniyle yine hastaneye geldi.

 

21 Haziran 1915 – Seddülbahir'de Fransızlarla Kerevizdere Muharebesi. Çanakkale savaşları içerisinde Kerevizdere muharebesi başladı.

 

21 Haziran 1916 – Atatürk'ün. Kurmay Başkanı İzzettin Bey ve bir kısım karargâh mensuplarıyla akşamüzeri Silvan'da, at üzerinde, kasabanın etrafını dolaşması.

 

21 Haziran 1919 – İçişleri Bakanı Ali Kemal, İngiliz yetkililere, "Mustafa Kemal'in emirlerine uyan memur veya subayların Divan-ı Harp tarafından cezalandırılacağını" söyledi.

 

21 Haziran 1919 – Mustafa Kemal, İstanbul'da bulunan tanınmış kişilere (Abdurrahman Şeref, Reşit Akif Paşa, Seyit Bey, Halide Edip (Adıvar), Kara Vasıf, Nafia Nazırı Ferit Paşa, Sulh ve Selamet Fırkası Başkanı Ferit Paşa, Cami (Baykut), Ahmet (Rıza)) gönderdiği mektupta "Artık İstanbul Anadolu'ya hakim değil, tabi olmak mecburiyetindedir" dedi.

 

21 Haziran 1919 – Atatürk'ün, İstanbul'da bulunan bazı tanınmış kimselere (Abdurrahman Şeref, Reşit Akif Paşa, Ahmet İzzet Paşa, Halide Edip, Kara Vasıf, Ahmet Rıza, Seyit Bey, Ferit (Tek) Bey, Ferit Paşa, Cami Bey) Amasya'dan mektup gönderek, onları Millî Mücadele'ye davet etmesi: "Artık İstanbul Anadolu'ya hâkim değil, tâbi olmak mecburiyetindedir!" "Size düşen fedakârlık pek büyüktür!" "Millî gaye elde edilinceye kadar âcizleri Anadolu'dan ve milletin sinesinden ayrılmayacağım ve bu noktada sonuna kadar bir millet ferdi gibi çalışacağımı millete karşı mukaddesatım namına söz verdim ve hiçbir kuvvet bu millî azme mani olamayacaktır!" (Mustafa Kemal'in, İstanbul'da bulunan bazı tanınmış kimselere Amasya'dan mektup göndererek onları Millî Mücadele'ye davet etmesi.)

 

21 Haziran 1919 – Harbiye Nazırı Şevket Turgut Paşa'nın, 15. Kolordu Komutanı Kâzım Karabekir'e -Mustafa Kemal Paşa'nın yerine- 3. Ordu Müfettişliği'ne vekâleten atanma teklifi. (Harbiye Nazırı 21 Haziran'da Kâzım Karabekir‟e 3. Ordu Müfettişlik Vekaletini teklif etmekteydi. Karabekir Erzurum'dan ayrılmasının telâfi edilmez vahamete yol açacağını, kolorduya vekâlet edecek uygun bir kimsenin bulunmadığını, büyük kumandanların sırasıyla ve birer bahaneyle ortadan kaldırılması suretiyle, daha kolay mahvedileceğimiz kanaatı umumu sarmış olduğundan "Eğer sağlık durumu görevini yapmasına mani olmasından başka bir sebep yoksa Mustafa Kemal Paşa‟nın müfettişlikten ayrılması tehlikeli olacaktır." yorumuyla görevi kabul etmedi.)

 

21 Haziran 1919 – Amasya Tamimi hazırlandı, yayınlandı. (Bu kararlarda özetle vatanın bütünlüğü ve istiklâlinin tehlikede olduğu, hükümetin görevini gereğince yapmadığı, milletin istiklâlini yine milletin kararının kurtaracağı, millî hakları dünyaya duyurmak için her türlü etkinin dışında bir millî kurula ihtiyaç olduğu, bu maksatla Sivas‟ta bir kongre toplanacağı, kongreye katılmak üzere bütün illerin her sancağından parti farkı gözetilmeden muktedir ve milletinin güvenini kazanmış üçer delege gönderilmesi, askerî ve sivil teşkilatın hiçbir suretle dağıtılmaması, kumandanın hiçbir şekilde terk edilmemesi veya başkasına devredilmemesi, vatanın herhangi bir tarafına yeniden olacak bir düşman hareketi halinde komutanların birlikte hareket edecekleri, silâh ve mühimmatın katiyen elden çıkarılmayacağı öngörülmekteydi.)

 

21 Haziran 1919 – Amasya'da askeri komutanların Kemal Paşa Başkanlığında toplanması. Üç gün devam eden Amasya görüşmeleri tamamlandı. Sonunda vatanın tehlikede olduğuna dair dikkate çekilen Amasya Tamimi yayınlandı. Buna göre Sivas'ta bir milli kongre toplanması yolunda karar alındı. Kurtuluş mücadelesinin planları hazırlanmış, Erzurum Kongresi ve Sivas Kongresi'nin toplanmasına burada karar verilmiş, 22 Haziran 1919 tarihinde yayınlanan "Amasya Genelgesi" ile "Milletin İstiklâlini Yine Milletin Azim ve Kararı Kurtaracaktır" denilerek Milli Mücadele burada fiiliyata geçirilmiştir.

 

21/22 Haziran 1919 – Atatürk'ün, yaveri Cevat Abbas (Gürer) Bey'e Amasya Genelgesi'ni dikte etmesi ve gece, Ali Fuat Paşa, Rauf Bey ve Samsun'dan gelen Refet (Bele) Bey ile görüşerek genelgeyi onlara da imza ettirmesi. [Kocatürk]

 

21/22 Haziran 1919 – Gece Amasya Genelgesi hazırlandı. Atatürk'ün hazırladığı Amasya Genelgesi'nin esası şöyleydi: 1- Vatanın bütünlüğü milletin bağımsızlığı tehlikededir. 2- İstanbul Hükümeti üzerine aldığı sorumluluğun gereğini yerine getirememektedir. Bu durum milletimizi yok olmuş gibi gösteriyor. 3- Milletin bağımsızlığını, yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır. Genelgede ayrıca, milletin sesini dünyaya duyuracak bağımsız "milli bir heyetten", halkın katılımıyla toplanacak Sivas ve Erzurum kongrelerinden söz ediliyordu. Genelgede bir de "Mahrem (Gizli) madde" vardı. Açıklanmayan bu 6. madde şuydu: Askerî ve millî örgütlenme hiçbir surette kaldırılmayacaktır. Komuta hiçbir surette ve hiçbir kimseye terk edilmeyecektir. Silâh ve mühimmat kesinlikle elden çıkarılmayacaktır. Bu kararlar, 21/22 Haziran'da Atatürk, Ali Fuat Paşa, Hüseyin Rauf Bey, Albay Refet Bey ile Albay Kâzım, görevli memurlar Hüsrev Bey, Muzaffer Bey ve başka bir memur tarafından imzalandı. Daha sonra da asker, sivil yetkililere gönderildi.

 

21/22 Haziran 1919 – Mustafa Kemal'in yaveri Cevat Abbas'a Amasya'da yazdırdığı genelge; "Sivas'ta genel bir milli kongre toplayarak Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk cemiyetlerini birleştirmek kararı."(Amasya Tamimi/Genelgesi) (Anılan belgeye: Mustafa Kemal, Rauf Bey, Fuat Paşa, Kurmay Başkanı Kazım Özalp, memur Hüsrev Bey, askeri şifreci Muzaffer Bey, sivil şifreci ayrıca bir memur ve birkaç kişi daha imza koymuştur. Refet Bey imzadan imtina etmiş ancak ısrarlar sonucu evrakın bir yerine zor görülen kendisine has gizli bir işaret koymuştur.) (Nutuk)

 

21 Haziran 1920 – Atatürk'ün, Ankara'dan Eskişehir'e gelişi, cephede temasları, Ali Fuat (Cebesoy) Paşa ve İstanbul'dan Ankara'ya gelmekte olan Albay Selâhattin Adil Bey'le görüşmesi.

 

21 Haziran 1920 – Yunan Başbakanı Venizelos'un demeci: "Yunanlıların ilerlemesi, Mustafa Kemal'i itibardan düşürecektir(!)"

 

21 Haziran 1920 – Bugün tarihli Kuvayi Umumiye Cetveline göre, Kuvayi milliye birliklerinin sayısı 15 bine ulaşmıştır. (Atatürk'ün Gizli Kurtuluş Planları, Sinan Meydan, 7. Baskı, s.83)

 

21 Haziran 1920 – Afyon'da Çopur Mustafa adında bir adam topladığı asilerle, askerleri ordudan kaçmak için ayartıyor, askere gitmemeyi öğütlüyordu. Çopur Musa 21 Haziran 1920 günü Çivril'i bastı. Askerlerin taarruzu sonucu kaçtı ve Yunan ordusuna sığındı. (Nutuk)

 

21 Haziran 1921 – Fransızlar, Zonguldak'ı boşalttı. Zonguldak'ın kurtuluşu.

 

21 Haziran 1921 – Zonguldak Fransızlardan boşaltılırken, Adapazarı da Yunan kuvvetlerinden geri alındı.

 

21 Haziran 1921 – Yunanlılar, Adapazarı'ndan çekildi. Adapazarı'nın Kurtuluşu. Adapazarı'nın Kuvayı Milliyeciler tarafından Yunanlıların elinden alınışı.

 

21 Haziran 1922 – Atatürk'ün isteği ile mecliste milli mücadeleye katkıda bulunan din adamlarından eski Uşak müftüsü İbrahim ile Eşme müftüsü Hacı Nafız beylere günlük birer lira maaş verilmesi kararlaştırıldı.

 

21 Haziran 1923 – Atatürk'ün, -28 Şubat 1923 tarihli kararla- kendisine verilen "hemşehrilik" unvanı nedeniyle İstanbul Belediyesi'ne teşekkür yazısı: "…Bu vesile ile tabiî hemşehriliği ile övündüğüm İstanbul'un, artık hak edilmiş mesut bir hayat devresi içinde hür ve mesut yükselmesini bekleyerek büyük, küçük bütün halkına en sıcak ve samimi özlemlerimin ulaştırılmasını rica ederim."

 

21 Haziran 1927 – Küçükleri Muzır Neşriyattan Koruma Kanunu, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde kabul edildi.

 

21 Haziran 1932 – Atatürk'ün, öğleden sonra atla Söğütözü'ne doğru bir gezinti yapması.

 

21 Haziran 1932 – Atatürk'ün, gece Ankara Halkevi'nde amatör "Bulgar Bale Topluluğu"nun gösterisini izlemesi.

 

21 Haziran 1934 – 2525 sayılı Soyadı Kanunu kabul edildi. Türkiye Cumhuriyeti'nde yaşayan her Türk gencinin adıyla birlikte bir soyadı kullanmasını zorunlu kılan Soyadı Kanunu TBMM'de kabul edildi. Halkı soyadı almaya teşvik etmek için gazeteler çeşitli öneri listeleri yayınlamaya başladı.

 

21 Haziran 1934 – Atatürk, İran Şahı Pehlevi ve İsmet İnönü ile birlikte Eskişehir'de. (Birinci Teyyare Alayını denetlediler.)

 

21 Haziran 1934 – Atatürk'ün, İran Şahı Rıza Pehlevi ile beraber Eskişehir'de Hava Meydanı Mektebi'ni gezmesi, Afyon'da Kolordu Karargahı'nı ziyareti ve daha sonra Uşak yönünde hareketi .

 

21 Haziran 1936 – Atatürk'ün, öğleden sonra Florya'da bir sandal gezintisi yaparak yirmi dakika kadar kürek çekmesi. Cumhurbaşkanı Atatürk, Florya'da küçük Ülkü ile

 

21 Haziran 1938 – Türkiye Milletler Cemiyeti'ne bir nota verdi. Notada Türkiye'nin Hatay'daki Milletler Cemiyeti Komisyonu ile ilişkilerini kestiği bildirildi.

 

21 Haziran 1938 – Atatürk'ün, Savarona yatında, kullandığı uçakla Balkan turunu tamamlayarak bugün Yeşilköy'e inen Sabiha Gökçen'i kabulü ve söyledikleri: "Gökçen, döndüğüne sevindim. Beni çok mutlu ettiğini biliyor musun bu yaptıklarında? Kaç gündür dünya ajanslarını dikkatle izliyorum. Hepsi senden uzun uzun sitayişle bahsediyorlar. Türk gençlerini, Türk kızlarını şerefle temsil ettin çocuğum. Bu, benim için en büyük mükâfat sayılır!"