Tarihte bugün Atatürk

 

21 KASIM

 

21 Kasım 1911 – Istanbul'da Hürriyet ve İtilâf Fırkası'nın kuruluşu. [Kocatürk]

 

21 Kasım 1912 – 21 Kasım 1912 Tarihinde Karargâh-ı Umuroi emrine verilerek mezkûr ay zarfında Bahrü sefit Boğazı Kuvay-i Mürettebesi Erkân-ı Harbiyesi'ne tayin buyrulmuştur.

 

21 Kasım 1913 – Atatürk'ün, Sofya'dan, İstanbul'da Madam Corinne'e Fransızca mektubu: "..Şehri ve buradaki hayatı daha tanıyamadığım için sana Sofya hakkında ilginç haberler veremeyeceğim." (İstanbul'dan Sofya'ya giderken hissettiklerini anlatıyor.)

 

21 Kasım 1913 – Madam Corinne, İstanbul'da yerleşip Osmanlı vatandaşlığına geçen, İtalyan kökenli bir ailenin kızıdır. Müziğe karşı taşıdığı büyük yetenek nedeniyle, Osmanlı ordusunda doktor olan babası tarafından Fransa'ya gönderilerek Paris Konservatuvarı'nı bitirmiştir, İstanbul'a döndükten sonra Kurmay Yüzbaşı Ömer Lütfü Bey'le evlenmiş; ancak -evliliğinin üçüncü yılı başlarında- Balkan Savaşı'na katılan Ömer Lütfü Bey 1912 yılı sonlarında şehit düşmüştür. Eşinin ölümünden sonra, kendisini müzikle uğraşıya veren Madam Corinne, evinde cumartesi günleri müzik ve edebiyat ağırlıklı sanat toplantıları düzenlemekte, bu yolla avunmaya çalışmaktadır. Atatürk'ün, Madam Corinne ile tanışması bu döneme rastlar; karşılıklı hayranlık ve saygıya dayanan bu dostluk, zaman zaman mektuplaşmalarla 1918 yılı sonlarına kadar devam eder. [Kocatürk]

 

21 Kasım 1916 – Atatürk'ün, sabah Silvan'a dönmek üzere Bitlis'ten hareketi, 5. Tümen Konutanı Albay Ali Fuat (Cebesoy) Bey tarafından uğurlanışı, akşam Duhan'ın güneyinde kurulan ordugâhta Kurmay Başkanı İzzettin (Çalışlar) Bey'le örtünmenin kaldırılması, sosyal yaşamın düzeltilmesi, kadınların okuması, yetenekli anne yetiştirme, kadınlara serbestlik verme vb. konular üzerinde sohbeti.

 

21 Kasım 1918 – Doğuda 9. Ordu komutanı Yakup Şevki Paşa'nın (Subaşı) Elviyeselase'nin (Kars, Ardahan, Batum) savunulmasını emretmesi.

 

21 – 22 Kasım 1918 – Mustafa Kemal, Bitlis'te bulunduğu günlerde anı notlarına resmi selamın "merhaba" şeklinde ve el göğse götürülerek yapılmasına dair not düştü. Yine aynı notlarda yemek yendikten sonra dua yapılması da vardı ve arkadaşları ile yenen yemeklerden sonra bu duanın yapılmakta olduğu yazılıydı. (Bir ömrün öteki hikayesi, Sinan meydan)

 

21 Kasım 1919 – Atatürk'ün, Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Merkez Heyetlerine yazısı: "…Amerika resmî çevreleri, itilâf hükümetlerinin, işgal bölgelerinde seçimlere engel olma ve diğer bölgelerde karışıklık çıkarma, asayişi bozma ve eşkıyalığı teşvik suretiyle yaptıkları tahriklere ait belgeleri, büyük bir önem ve ilgi ile istemektedirler. Bu sebeple, bu gibi belge ve delillerin elde edilerek toplanılması ve Heyet-i Temsiliye'ye bilgi verilmesi rica olunur."

 

21 Kasım 1919 – Gökçen Efe şehit oldu.

 

21 Kasım 1920 - Ali Fuat Paşa, Moskova Büyükelçisi oldu.

 

21 Kasım 1921 – TBMM, Fransız kadın yazarı G.B. Gaulis'e teşekkür kararı aldı.

 

21 Kasım 1922 – Lozan Konferansı'nın ilk oturumu yapıldı. Bu konferansa katılan Türk heyetine İsmet Paşa başkanlık etmiştir.

 

21 Kasım 1922 – Lozan konferansına gönderilen İsmet Paşa'ya Lord Curzon'un 'Türklerin en değer verdiği sorun nedir?' sorusuna cevabı; "İstiklal!" (Sinan Meydan, 1923, 3. Baskı, s.128.)

 

21 Kasım 1922 – Reuter haberi; İslam halifesi sultan Vahdettin'in İstanbul'dan kaçarken beş karısını (Türk ve Müslümanlara değil de) İngiliz işgal kuvvetleri komutanı General Harington'a emanet etmesi UTANÇ VERİCİ BİR İSTEK!" (Charles Harington, Atilla Oral)

 

21 Kasım 1923 – Atatürk'e, Türkiye Büyük Millet Meclisi kararı ile yeşil-kırmızı şeritli İstiklâl Madalyası verilmesi.

 

21 Kasım 1923 – Mustafa Kemal Paşa, Fevzi Paşa, İsmet Paşa, Kazım Karabekir Paşa, Ali Fuat Paşa, Kazım Paşa, Refet Paşa, Fahrettin Paşa, Cafer Tayyar Paşa ve cephede kahramanlık ve fedakarlık gösteren bazı sivil mebuslara, yeşil kırmızı şeritli İstiklal Madalyası verilmesi hakkında Başbakanlık Tezkeresi, TBMM'de kabul edildi.

 

21 Kasım 1923 – Atatürk'ün, Meclis'teki başkanlık odasında Damar (Arıkoğlu) başkanlığındaki Adana Heyetini kabulü.

 

21 Kasım 1924 – Atatürk'ün, Cumhuriyet Halk Partisi Grup idare Heyeti'nin gizli toplantısında konuşması: "…Biz, büyük bir inkılâp yaptık. Memleketi bir çağdan alıp yeni bir çağa götürdük. Birçok eski müesseseleri yıktık. Bunların binlerce taraftarı vardır. Fırsat beklediklerini unutmamak lâzım. En ileri demokrasilerde bile rejimi korumak için, sert tedbirlere müracaat edilmiştir. Bize gelince, inkılâbı koruyacak tedbirlere daha çok muhtacız." [Kocatürk]

 

21 Kasım 1924 - İsmet (İnönü) Paşa, Başbakanlıktan çekildi. (22 Kasım'da Fethi (Okyar) Bey Başbakan oldu. 2 Mart 1925'e değin Başbakanlıkta kaldı.)

 

21 Kasım 1924 – İsmet İnönü Başbakanlığı bıraktı. Bu göreve Fethi Okyar atandı. Hükümet kuruldu. Meclis başkanlığına Kazım Özalp seçildi. (Cumhuriyet, Turgut Özakman)

 

21 Kasım 1925 – Genelkurmay Başkanlığı Muamelat-ı Zatiye Dairesi (personel başkanlığı) tarafından Atatürk'ün boyu; 1.74 m. ve kilosu 74 olarak kaydedildi.

 

21 Kasım 1926 – Atatürk'ün, akşam Çankaya'da, eski Mısır Hidivi Abbas Hilmi Paşa onuruna ziyafeti.

 

21 Kasım 1927 – Samsun Amasya demir yolu hattı işletmeye açıldı.

 

21 Kasım 1930 – Atatürk'ün, Sivas'tan Tokat'a gelişi.

 

21 Kasım 1930 – Atatürk Amasya Orta Mektebi (Ortaokulu)'nde.

 

21 Kasım 1933 – Atatürk'ün, öğleden sonra Ankara Numune Hastanesi'ni ziyareti.

 

21 Kasım 1935 – Atatürk'ün manevi kızı Zehra'nın (İNAL) cenazesi, Şişli Sıhhat Yurdundan alınarak Teşvikiye camine ve namazı müteakip oradan Maçka Mezarlığına defnedildi.

 

21 Kasım 1935 – Daily Mail Gazetesi'nin, Atatürk'ün manevi kızı Zehra'nın vefatına dair verdiği haberi; "İntihar değil kazadır."(Zehra 1912 doğumluydu, 1935 senesinde vefat ettiğinde 23 yaşındaydı.)

 

21 Kasım 1938 – Atatürk'ün cenazesinin Etnografya Müzesi'ndeki geçici kabre konulması.

 

21 Kasım 1938 – Atatürk'ün naaşı, törenle Etnografya Müzesi'ndeki geçici istirahatgahına getirildi.

 

21 kasım 1938 – Atatürk'ün tabutunun, Türkiye Büyük Millet Meclisi önündeki katafalktan alınarak büyük törenle geçici kabir olarak ayrılan Etnografya Müzesi'ne getirilişi ve hazırlanan mermer lahdin üzerine konulusu.

 

21 Kasım 1938 – Tören 09.42'de tabutun top arabasına konmasıyla başladı. 12 general refakat etti. Chopin'in matem marşıyla 10.45'te hareket edildi. 13.35'te geçici kabre ulaşıldı. Tabut müze girişindeki mermer satıha konuldu. Çelenkler yerleştirildi. Törene pek çok yabancı ülkeden küçük kıtalar katıldı. (Sonsuza Yolculuk , Yrd. Doç Dr. Ali Güler)

 

21 Kasım 1938 – 21 Kasım saat 09.00'da 12 milletvekilinin omuzunda top arabasına taşındı. Chopin'in cenaze marşı eşliğinde ihtiram yürüyüşü başladı. Etnografya Müzesi'ne hareket edildi. Müzenin giriş salonunda mermer katafalka konuldu. Cumhurbaşkanı İnönü liderliğinde saygı duruşu yapıldı. Dört ay orada kaldı. Meşaleler eşliğinde ihtiram nöbeti tutuldu. Vatandaşlar tarafından ziyaret edildi. (kaynak: yılmaz Özdil, Mustafa Kemal)

 

21 Kasım 1938 – İsmet İnönü " Bütün ömrünü hizmetine vakfettiği milletinin ihtiram kolları üzerinde Ulu Atatürk'ün fani vücudu istirahat yerine tevdi edilmiştir. Hakikatte yattığı yer Türk Milleti'nin O'nun için aşk ve iftiharla dolu olan kahraman ve vefalı göğsüdür." (Sonsuza Yolculuk, Yrd. Doç. Dr. Ali Güler)