Tarihte bugün Atatürk

 

21 NİSAN

 

21 Nisan 1909 – Hadımköy'de Mahmut Şevket Paşa'nın gelişini bekleyen Hareket Ordusu'nun, Mustafa Kemal imzasıyla mensuplarına 1 sayılı emri: "Hareket Ordusu görevini yalnız askerî yönden yapacaktır. Politik konular ve bu konuda İstanbul ile görüşme yapmak şimdilik görev dışıdır." [Kocatürk]

 

19 – 21 Nisan 1911 – Mustafa Kemal'in, "Tâbiye Tatbikat Seyahatı" adlı kitabını 5'inci Kolordunun 19-20 Nisan 1911 günleri yaptığı ve Mustafa Kemal'in de katıldığı bir askeri tatbikat esnasında yazması (not ve krokilerinden oluşmuştur.) Daha sonra ay içinde Selanik'te yayımlanması.

 

21 Nisan 1915 – Çanakkale'de, General Hamilton'un, İtilâf birliklerine emri: "…Düşmanlarımızın ele geçirilemez diye adlandırdıkları sahillere denizci arkadaşlarımızla birlikte çıkmak zorundayız (!) Bize verilen büyük harp görevine lâyık olduğumuzu ispat edelim(!)"

 

21 Nisan 1916 – Atatürk'ün, beraberindekilerle sabah 15. Alay cephesine hareketi, buradaki kuvvetleri denetlemesi, düşmana 1200 metre uzaklıktaki birinci hattan düşman mevzilerini gözetlemesi (Bu gözetleme esnasında, topluluk, düşmanın dikkatini çektiğinden kısa zamanda Rus askerleri tarafından açılan yaylım ateşine maruz kalmış, bunun üzerine gerekli önlemler alındıktan sonra tekrar 15. Alay Karargâhı'na dönülmüştür.

 

21 Nisan 1919 – İngiliz Yüksek Komiseri Amiral Calthorpe, 21 Nisan 1919'da Osmanlı Harbiye Nazırlığı'na şu notayı vermişti: 1- Erzurum, Erzincan, Bayburt ve Sivas yörelerindeki ordunun terhis ve silahlarının toplanması işi çok yavaş gitmektedir. 2- Bu yörelerde, Kars'ta olduğu gibi baştan başa şuralar kurulmuştur. Bu şuralar ordunun denetimi altında asker toplamaktadır. 3- Bu olaylar, Ermenistan hakkında verilecek karara karşı koymak için İttihatçı Jöntürklerce örgütlenmektedir.Bu İngiliz notası sonunda Amiral Calthorpe, "Gereken her türlü önlemin derhal alınmasını, ilgililere emir ve talimat verilmesini, yoksa işin ciddiyet kazanacağını" bildirmişti.Amiral Calthorpe, Sadrazam Damat Ferit'e gönderdiği resmi yazıyla da yetinmemiş, Padişah Vahdettin'le de görüşerek özellikle "Karadeniz'deki karışıklıkların bastırılması" konusunda ona da kesin uyarılarda bulunmuştu. Calthorpe, Vahdettin'e, "Yüksek yetkilere sahip askeri bir kurulun, başlarında yetenekli bir generalle derhal görev yerine giderek o bölgedeki 9. Ordu'yu disiplin altına almasını" söylemişti. İngilizlerin isteği üzerine Damat Ferit Hükümeti, hiç zaman kaybetmeden Karadeniz'de ve Doğu Anadolu'da asayişi sağlamak için harekete geçti. Hükümet, bu işin üstesinden gelecek; Anadolu'ya gidip yer yer başlayan direnişe son verecek güçlü bir komutan aramaya başladı. Damat Ferit Hükümeti, bu zor görevi aynı zamanda padişahın yaveri olan Atatürk'e verdi. 29 Nisan 1919 Salı günü Atatürk'e, 9. Ordu Müfettişliği görevi verilmişti.

 

21 Nisan 1920 – İstanbul Mebuslar Meclisi'nden ilk grup Ankara'ya geldi.

 

21 Nisan 1920 – Mustafa Kemal Paşa'nın, "Büyük Millet Meclisi"nin 23 Nisan 1920'de açılması hakkındaki tamimi yayınlandı. Mustafa Kemal Paşa'nın vilayetlere, Meclisin 23 Nisan 1920 tarihinde açılacağını bildiren genelgesi.

 

21 Nisan 1920 – Atatürk'ün, vilâyetlere Meclis'in 23 Nisan 1920 günü açılacağını bildiren genelgesi: "Nisanın 23'üncü Cuma günü Ankara'da Büyük Millet Meclisi açılacaktır." [Kocatürk]

 

21 Nisan 1920 – Olağanüstü yetkilere sahip meclisin 23 Nisan 1920 tarihinde cuma namazından sonra Ankara'da açılacağının ve açılış esaslarının memleketin dört yanına tebligatı. (Nutuk)

 

21 Nisan 1920 – Mustafa Kemal meclisin 23 Nisan'da açılacağını, Anadolu'da her tarafta dini törenler yapılmasını, mevlid okunmasını istedi. (Mustafa Kemal meclis üyelerine davetiyeleri tek tek imzaladı. Davette kılınacak namazlar, kesilecek kurbanlar, kürsüdeki sakal-ı Şerif ve okunacak dualar dahi yazılıydı.)

 

21 Nisan 1920 – Bursa'da bazı din adamları, Milli Mücadelenin meşruiyyetine dair fetva verdi.

 

21 Nisan 1920 – Atatürk'ün, Balıkesir'de 61. Tümen Komutanlığı'na telgrafı: "Büyük Millet Meclisi'nin açılışından sonra Anadolu vaziyetinin alacağı fevkalâde önem sebebiyle İstanbul halkının burada seyredecek olaylardan uzak kalmamaları için Anadolu Ajansı günlük bildirilerinin, Bandırma'dan emin kayıkçılar ve vapur kaptanlarıyla düzenli olarak İstanbul'a ulaştırılması." (Aynı yazı Mudanya Kaymakamlığı'na da yazılmıştır). [Kocatürk]

 

21 Nisan 1920 – (Bolu – Düzce Ayaklanması: Ayaklanmayı bastırmak için Refet Beyin Ankara'ya gönderdiği 120 kişilik bir süvari birliği Mustafa Kemal ve İsmet Bey tarafından coşku ile karşılanmış ve Ziraat Mektebi etrafında savunma önlemleri almakla görevlendirilmişti. Asilere nasihat için gönderilen Hüsrev (GEREDE) heyeti esir alınmış ve her an ölüm tehdidi altında bulunmaktaydı. Ayaklanmayı bastırmakla 24. Tümen Komutanı Kur.Yrb. Mahmut Bey görevlendirilir. Mahmut Bey mert ve cesur bölgeyi iyi tanıyan Çerkez asıllı bir subaydır. İyi niyetlidir. Olayı kan dökmeden halletmek ister. Fakat Hendek civarında asilerin tuzağına düşer ve şehitlik mertebesine ulaşır (21 Nisan 1920).

 

21 Nisan 1921 – Atatürk, 21 Nisan 1921'de Hâkimiyet-i Milliye Gazetesi'ne verdiği bir röportajda, o günlerde İstanbul'da halkın yaklaşan büyük tehlikeyi göremediğini belirterek şöyle demişti: "Koca İstanbul içinde padişahından, hükümet ileri gelenlerinden, kumandanlarından, subaylarından en son askerine kadar bir buçuk milyon can, toplu tüfekli, zırhlı, kırılması müşkül ve kalın zincirlerle sımsıkı bağlandıklarını anlamaksızın şaşkınlık ve tevekkül içinde duruyordu." Atatürk, şaşkınlık ve tevekkül içindeki halk arasında felaketi hissedip ona çare arayanlar olduğunu, ancak bunların da soruna yine "İstanbul surları içinde" çözüm aradıklarını belirtmişti. Atatürk, kurtuluş için her şeyden önce "İstanbul surlarının dışına çıkmak gerektiğini" görmüştü. (Atatürk'ün Bütün Eserleri, C. 11, s. 144).

 

21 Nisan 1922 – İtalyanların Söke'yi boşaltması ve aynı gün Yunanlıların işgali. İtalyanların Söke'yi boşaltmaları üzerine Yunan kuvvetleri Söke'ye girerek, kasaba ve çevresini işgal etti.

 

21 Nisan 1923 – 7 Şubat'ta kesintiye uğrayan Lozan Barış Konferansı'nın tekrar başlayacak görüşmelerine katılacak olan İsmet Paşa başkanlığındaki heyet Lozan'a ulaştı.

 

21 Nisan 1923 – Atatürk'ün, Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti aleyhinde faaliyette bulunanlara karşı uyanık bulunulması hakkında Trabzon halkına bildirgesi: "…Trabzonlu fedakâr kardeşlerim! Sizi, tam bir açıklıkla görmekte olduğunuza zerre kadar şüphem olmayan büyük bir gerçekle karşı karşıya bırakıyorum. Ve tamamen eminim ki, hakkın, insafın, vefanın ve vatanseverliğin en yüksek nitelikleriyle donanmış olan siz Trabzonlular doğru ile yanlış yolun belirgin farkını derhal anlayacak ve zamanında temiz vicdanlarınızın kesin kararlarını ifade eden oylarınızı doğru yola vereceksiniz." [Kocatürk]

 

21 Nisan 1923 – Atatürk'ün, 9 ilkeyi kabulde tereddüt gösterenlerin uyarılması hakkında Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Trabzon Şubesi ileri gelenlerine telgrafı: "…İlkelerimiz, bütün milletçe dört yıllık bağımsızlık savaşımızın başarıyla taçlandırılmış gerçek sonuçlarına dayanarak daha parlak bir geleceği amaçlayan, millî ve saygı değer gayelehmizdir. Onlar, bütün milletin malıdır."

 

21 Nisan 1924 - T.B.M.M.'nde "İstanbul Darülfünunu'nun Şahsiyet-i Hükmiyesi Hakkında Kanun" kabul edildi.

 

21 Nisan 1925 – Atatürk ve Milli Mücadele Kahramanları (İsmet İnönü, Celal Bayar, Mareşal Fevzi Çakmak, Abdülhak Renda) tarafından kurulan, ilk memurlar Tüketim Kooperatifi.

 

21 Nisan 1930 – Atatürk'ün, Ankara'da Millî Sanayi Sergisi'ni ziyareti.

 

21 Nisan 1931 – Milli İktisat ve Tasarruf Cemiyeti Kongresi Ankara'da toplandı.

 

21 Nisan 1932 – 21 Nisan 1932'de Vecihi Sivil Tayyare Mektebi isimli ilk Türk Sivil Havacılık Okulu'nu açmıştır. Okulda ilk Türk kadın pilotu olan Bedriye Gökmen ile birlikte 12 pilot yetiştirmiştir.

 

21 Nisan 1935 – Atatürk'ün, gece Marmara Köşkü'nde Sovyet sanatçıları şerefine Dışişleri Bakanlığı'nın düzenlediği suareyi şereflendirmesi.

 

21 Nisan 1938 – Atatürk'ün, Çankaya'da Genelkurmay Başkanı Mareşal Fevzi Çakmak'ı kabulü.