Tarihte bugün Atatürk

 

22 HAZİRAN

 

22 Haziran 1908 – Mustafa Kemal, 3'üncü Ordu Karargâhındaki görevinin yanı sıra Selanik – Üsküp (şark) Demiryolları müfettişliğine atandı. Atatürk'e, Üçüncü Ordu Karargâhı'nın Selanik şubesindeki görevinin yanı sıra Üsküp-Selânik arasında demiryolu müfettişliği (Doğu Demiryolu Müfettişliği) görevinin devredilmesi. Kaynak: [Kocatürk]

 

22 Haziran 1908 – Atatürk'e 3ncü Ordu Karargâhının Selanik şubesindeki görevinin yanı sıra yabancılarca yapılıp işletilmekte olan Üsküp – Selanik arasındaki "Doğu Demiryolu müfettişliği" de verildi. (Yurdu MİLLİ demir ağlarla örme fikri o günlerde tasavvur edilmeye başlanmıştır.) (Akl-ı Kemal, c.3, Sinan Meydan)

 

22 Haziran 1908 – Tarihinde Şark Demiryolu Müfettişliği'ne ve sene-i mezkûre Kânunuevvel gayesinde 3 ncü Ordu Redif 17 nci Selânik Fırkası Erkân-ı; Harbiyesine tayin buyrulmuşlardır.

 

21/22 Haziran 1919 – Atatürk'ün, yaveri Cevat Abbas (Gürer) Bey'e Amasya Genelgesi'ni dikte etmesi ve gece, Ali Fuat Paşa, Rauf Bey ve Samsun'dan gelen Refet (Bele) Bey ile görüşerek genelgeyi onlara da imza ettirmesi. [Kocatürk]

 

21/22 Haziran 1919 – Gece Amasya Genelgesi hazırlandı. Atatürk'ün hazırladığı Amasya Genelgesi'nin esası şöyleydi: 1- Vatanın bütünlüğü milletin bağımsızlığı tehlikededir. 2- İstanbul Hükümeti üzerine aldığı sorumluluğun gereğini yerine getirememektedir. Bu durum milletimizi yok olmuş gibi gösteriyor. 3- Milletin bağımsızlığını, yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır. Genelgede ayrıca, milletin sesini dünyaya duyuracak bağımsız "milli bir heyetten", halkın katılımıyla toplanacak Sivas ve Erzurum kongrelerinden söz ediliyordu. Genelgede bir de "Mahrem (Gizli) madde" vardı. Açıklanmayan bu 6. madde şuydu: Askerî ve millî örgütlenme hiçbir surette kaldırılmayacaktır. Komuta hiçbir surette ve hiçbir kimseye terk edilmeyecektir. Silâh ve mühimmat kesinlikle elden çıkarılmayacaktır. Bu kararlar, 21/22 Haziran'da Atatürk, Ali Fuat Paşa, Hüseyin Rauf Bey, Albay Refet Bey ile Albay Kâzım, görevli memurlar Hüsrev Bey, Muzaffer Bey ve başka bir memur tarafından imzalandı. Daha sonra da asker, sivil yetkililere gönderildi.

 

22 Haziran 1919 – Amasya Genelgesi Amasya Saraydüzü Kışlasında kaleme alındı.

 

22 Haziran 1919 – Amasya Genelgesi: "Vatanın bütünlüğü, ulusun bağımsızlığı tehlikededir." Mustafa Kemal Paşa ve arkadaşlarının Amasya'da aldıkları kararların askeri ve mülki makamlara bildirmek için gönderdikleri tamim (genelge). Kurtuluş savaşının başladığını açıklayan ilk resmi bildiridir.

 

22 Haziran 1919 – Mustafa Kemal'in Amasya'dan Anadolu'da mülkî ve askerî makamlara genelgesi: "Vatanın bütünlüğü, milletin bağımsızlığı tehlikededir. Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır. Sivas'ta milli bir kongrenin acele toplanması kararlaştırılmıştır. Bunun için tekmili vilayetlerin her livasından milletin itimadına mazhar üç murahhasın mümkün olan süratle yetişmek üzere hemen yola çıkartılması icap etmektedir. Her ihtimale karşı keyfiyetin bir milli sır haline tutulması lazımdır." (Mustafa Kemal, Amasya Genelgesiyle, milli kuvvetleri bir gaye ve bir teşkilat çevresinde toplamak amacıyla, Sivas'ta bir kongre toplanması gerektiğini duyurdu.)

 

22 Haziran 1919 – Mustafa Kemal'in, Amasya'dan gönderdiği genelge ile, milli kuvvetleri bir gaye ve bir teşkilat çevresinde toplamak amacıyla Sivas Kongresi'ni toplamaya çağırması. Amasya'da yayımladığı genelgeyle "Milletin istiklâlini yine milletin azim ve kararının kurtaracağını " ilan edip Sivas Kongresi'ni toplantıya çağırdı.

 

22 Haziran 1919 – Atatürk'ün, Amasya'dan, Anadolu'da mülkî ve askerî makamlara genelgesi: "Vatanın tamamiyeti, milletin bağımsızlığı tehlikededir. Milletin bağımsızlığını, yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır. Sivas'ta millî bir kongrenin acele toplanması kararlaştırılmıştır. Bunun için bütün vilâyetlerin her livasından milletin itimadını kazanmış üç delegenin, mümkün olan süratle yetişmek üzere, hemen yola çıkarılması gerekmektedir. Her ihtimale karşı, durumun bir millî sır halinde tutulması lâzımdır."

 

22 Haziran 1919 – 22 Haziran'da İngiliz yetkililer (İngiliz ateşesi Deeds ile siyasi danışman ve Baştercüman Ryan) sadrazam vekilinden 3. Ordu müfettişinin görevden alınması isteğini tekrarladılar.

 

22 Haziran 1919 – Kâzım Karabekir'in, Harbiye Nazırı Şevket Turgut Paşa'nın 21 Haziran 1919 tarihli telgrafına cevabı: "…Mustafa Kemal Paşa'nın müfettişlikten alınması tehlikeli olacaktır."

 

22 Haziran 1919 – Atatürk'ün, Amasya'dan, Konya'da 2. Ordu Müfettişi Cemal (Mersinli) Paşa'ya mektubu: "…Millî gücü bozmaya çalışacak olanlara kesinlikle karşı koymak ve kötü etkilerini gidermek, bizim için zorunludur." [Kocatürk]

 

22 Haziran 1919 – Yunanlıların Akhisar'ı yeniden işgali.

 

22 Haziran 1919 – Erzurum İl Kongresi kapandı.

 

21-22 Haziran 1920 – Boulogne Konferansı toplandı.

 

22 Haziran 1920 – Yunanlılar Milne Hattı'nı geçerek, genel taarruza başladı. Doğu'dan da Ermeniler taarruza başladı.

 

22 Haziran 1920 – Yunanlılar Milne hattından altı tümenle taarruza geçti. (3 Tümen Akhisar-Soma yönünden, 2 tümen Salihli yönünden ve 1 tümen Aydın cephesinden.) (Nutuk)

 

22 Haziran 1920 – Yunan kuvvetlerinin Akhisar'ı ikinci kez işgali. Yunan kuvvetleri San Remo'dan sonra İtilaf Devletleri'nden aldıkları güçle Uşak'tan Bursa istikametine doğru ilerlerken girdikleri şehir ve kasabaları işgal etmeye başladı. Akhisar ve Sarıgöl Yunanlıların eline geçti.

 

22 Haziran 1920 – Hayta Konferansı kararı gereğince Yunanlılar, Milne Hattı'nı geçerek Uşak ve Bursa doğrultusunda ilerlemeye başladılar: 22 Haziran'da Akhisar, 23 Haziran'da Salihli, 24 Haziran'da Alaşehir, Kırkağaç ve Soma Yunanlılarca işgal edildi. 25 Haziran'da İngilizler Bandırma'ya asker çıkardı. 28 Haziran'da Kula, 30 Haziran'da Eşme, Sındırgı, 1 Temmuz'da Nazilli, Edremit Yunanlılarca işgal edildi. 6 Temmuz'da bir İngiliz filosu 3 saat Mudanya'yı bombaladı. 7 Temmuz'da Mudanya, 8 Temmuz'da Bursa Yunanlılarca işgal edildi. 10 Temmuz'da bir Ermeni Lejyonu Adana'ya geldi.

 

22 Haziran 1920 – Atatürk, İngiliz belgelerine göre, Irak'ta İngiliz karşıtı hareketleri körüklemek için 22 Haziran 1920'de özel bir komite kurup Arap liderlerine gönderdi.

 

22 Haziran 1922 – Mareşal Sir Henry Wilson 22 Haziranda Londra'daki evinin önünde suikast sonucu öldürüldü. (Wilson, Harington'dan önce 2,5 yıl İngiliz İşgal Kuvvetleri Komutanlığı yapmıştı ve İngilizlerin Türkiye'den çekilmesini ve Türklerle dost olunmasını savunuyordu. Lloyd George ile de bu konuda anlaşmazlıkları vardı.) (Charles Harington, Atilla Oral)

 

20-22 Haziran 1925 – İstanbul'da Velid Ebuzziya, Fevzi Lütfü (Karaosmanoğlu) ve bazı gazeteciler tutuklandılar; Doğu İstiklal Mahkemesi'nde yargılanmak üzere Diyarbakır'a götürüldüler. İstanbul'da tutuklanan, aralarında Velid Ebüzziya, Fevzi Lütfü (Karaosmanoğlu), Eşref Edip, Sadri Ethem gibi isimlerin olduğu gazeteciler Şark (Doğu) İstiklal Mahkemesi'nde yargılanmak üzere Diyarbakır'a gönderildi.

 

22 Haziran 1926 – Atatürk'ün, İzmir'deki suikast girişiminin memleketçe lanetlenmesi nedeniyle millete bildirgesi: "…Şahsımdan ziyade milletin varlığı aleyhine yönelik olduğu anlaşılan gizli siyasî tertibat karşısında bütün milletin duyduğu, pek vakur ve asil bir şekilde gösterdiği pek temiz duygular beni teselli etmektedir. Muhterem ve soylu milletimiz tarafından şahsım hakkında lütfen gösterilen samimî ve kalbî sevgi gösterilerinden dolayı derin teşekkürlerimi açık olarak belirtirim."

 

22 Haziran 1933 – İkinci borçlar anlaşması (Osmanlı Borçlarının ödenmesi) (İlk anlaşma 13 Haziran 1928 tarihliydi ve 1929 ekonomik buhranı nedeniyle hayata geçirilememiş, ikinci bir anlaşmayı gerekli kılmıştı.)

 

22 Haziran 1933 – Atatürk'ün, Genelkurmay Başkanlığını ziyareti ve Mareşal Fevzi Çakmakla görüşmesi.

 

22 Haziran 1933 – Atatürk'ün, Ankara yakınında Yalıncak Köyü'nde incelemeleri, köyde yemek yemesi ve köy işleri hakkında bilgi alması.

 

22 Haziran 1934 – Atatürk'ün, İran Şahı Rıza Pehlevi ile Uşak'ta topçu kıtasını denetlemesi, daha sonra Manisa üzerinden İzmir'e gelişi ve Kız Öğretmen Okulu ile Halkevi'ni ziyareti.

 

22 Haziran 1934 – Atatürk, İran Şahı Rıza Pehlevi ile İzmir Bornova Ziraat Mektebi (Okulu)'ni ve İzmir Erkek Muallim Mektebi (Öğretmen Okulu)'ni ziyareti.

 

22 Haziran 1935 – 22.06.1935 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 2800 sayılı "Diyanet İşleri Reisliği Teşkilat ve Vazifeleri Hakkında Kanun", Diyanet İşleri Başkanlığının ilk teşkilat kanunudur. Bu kanunda, teşkilatın yapısı, kadro durumu, merkez ve taşra görevlilerinin nitelikleri ve tayin usulleri belirlenmiş, her vilayet ve kazada bir müftü bulunacağı hükme bağlanmış, müftü seçimi usulü belirlenmiştir.

 

22 Haziran 1935 – Maden tetkik Arama enstitüsü (MTA) 14 Haziran 1935'de kabule dilen ve 22 Haziran 1935'te resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 2804 sayılı kanunla kuruldu.

 

22 Haziran 1936 – Boğazlar sözleşmesini değiştirecek konferans İsviçre'de Montreux'da toplandı. Sözleşme 20 Temmuz 1936 tarihinde imzalandı.

 

22 Haziran 1937 – Atatürk'ün, Yalova'da -isteği üzerine- Yalova Kaplıcası Başhekimi Dr. Nihat Reşat Belger tarafından muayenesi (bu muayenede dikkate değer bir bulgu tespit edilmemiştir). [Kocatürk]

 

22 Haziran 1937 – Diş hekimi Sami Günzberg Çankaya Köşkünde Atatürk'ün diş ve protezlerini muayene etti. (Sonsuza Yolculuk, Yrd. Doç. Dr. Ali Güler)