Tarihte bugün Atatürk

 

23 MAYIS

 

23 Mayıs 1886 – Mustafa Kemal'in babası Ali Rıza Efendi'nin ölümü.

 

23 Mayıs 1886 – Atatürk'ün babası Ali Rıza Efendi, ticari faaliyetlerinin iyi gitmemesinden çok etkilenmiş ve hastalığa yakalanarak 23 Mayıs 1886 tarihinde Selanik'te vefat etmiştir. 1871 yılında Zübeyde Hanım ile evlenen Ali Rıza Efendi'nin henüz elli yaşlarında iken ölmesi üzerine, yedi yaşlarında iken yetim kalan küçük Mustafa'nın büyütülmesi ve yetiştirilmesi görevi, büyük Türk kadını Zübeyde Hanım'a düşmüştür. Babaları öldüğü zaman küçük Mustafa yedi, Makbule bir yaşını henüz doldurmuştu; Naciye ise kırk günlüktür.

 

23 Mayıs 1886 – Ali Rıza Efendi: 1839 Selanik doğumludur. Öğretmen çocuğudur. 3 Mayıs 1870 ile 12 Aralık 1880 tarihleri arası on yıl gümrük memurluğu vazifesi yapmıştır. 1876-1877 yıllarında Selanik taburunda üsteğmen olarak görev yapmıştır. 1881 yılında Cafer efendiyle ortak olarak kereste ticaretine başlamıştır. Zübeyde hanımla evliliği 1870 veya 1871 yılındadır. (Zübeyde hanım 14, Ali Rıza efendi 29-30 yaşlarındadır.) Vefatı bağırsak iltihabı neticesindedir. Selanik'teki Horatacı Sultan (Süleyman) camisi haziresine gömülmüştür. Ali Rıza efendi vefat ettiğinde Zübeyde hanım 29 yaşındadır ve 3 çocukla dul kalmıştır. (Benim Ailem, Yrd. Doç. Dr. Ali Güler)

 

23 Mayıs 1886 – Ali Rıza efendinin vefat tarihi; Mustafa Kemal'e göre "Şemsi efendi mektebine kaydedildim. Az zaman sonra babam vefat etti." Makbule hanıma göre "Naciye 40 günlükken öldü." Faik Reşit Unat'a göre "Maaş bağlanma yazısındaki cetvele göre 28 Kasım 1893'te öldü" Doğrusu: 23 Mayıs 1886 tarihidir. (11 Mayıs 302) Bu tarih hesap cetvelindeki vefat tarihidir. (Benim Ailem, Yrd. Doç. Dr. Ali Güler)

 

23 Mayıs 1915 – Atatürk'e, Almanya İmparatoru tarafından "Demir Haç" nişanı verildiğinin, 5. Ordu Komutanlığınca bildirilmesi (Atatürk'e bu nişanın veriliş tarihi, A.N.M., s. 126,127 ve K.A.B.K.Ö., s. 101'de 10 Ocak 1916 olarak gösterilmiştir. Oysaki Atatürk, Madam Corinne'e gönderdiği 27 Haziran 1915 tarihli kartta "Almanya'nın Demir Haç nişanıyla ödüllendirildiğini" yazmaktadır). [Kocatürk]

 

23 Mayıs 1915 – Mustafa Kemal, Alman İmparatoru tarafından "Demir Haç" nişanıyla ödüllendirildi.

 

23 Mayıs 1915 – Çanakkale'deki Türk ordusunun (5nci Ordu) iaşe yoklama mevcudu; 194.000 personel, 40.000 hayvan. (Gelibolu, Erol Mütercimler)

 

23 Mayıs 1916 – Atatürk'ün, öğleden sonra 16. Kolordu Karargâhı'nda Kurmay Başkanı İzzettin (Çalışlar) ve 2. Ordu Kurmay Başkanı İsmet (İnönü) Beylerle askerî, siyasî ve sosyal konular üzerinde uzun sohbeti.

 

23 Mayıs 1916 – Birinci Dünya Savaşı sırasında Mekke Emiri Hüseyin Bin Ali, Osmanlı İmparatorluğu'na karşı bir isyanın hazırlıkları içerisindeydi. Cemal Paşa'nın emri üzerine Fahrettin Paşa 23 Mayıs 1916'da Medine'yi savunmak için harekete geçti. 17 Temmuz 1916'da Hicaz Kuvve-i Seferiyesi komutanı ilan edildi. Özellikle I. Dünya Savaşı sırasında çıkan Şerif Hüseyin İsyanı'nda zor şartlar altında Medine'de yönettiği 2 yıl 7 ay süren Medine Müdafaası ile bilinmektedir. "Medîne Müdâfii", "Türk Kaplanı", "Çöl Kaplanı", "Medine Kahramanı" lakaplarıyla anılır.

 

23 Mayıs 1919 (23 Mayıs 1919 – 13 Ocak 1920) – Sultanahmet Mitingleri. İzmir'in işgal edildiğinin duyulmasıyla birlikte, başta İstanbul olmak üzere tüm yurtta derin infial uyandı. Bunun üzerine İstanbul Sultanahmet Meydanı'nda bir dizi protesto mitingi yapıldı. Mitingleri "Karakol Cemiyeti" ve "Türk Ocakları" organize ediyordu. Bu mitinglerde Şair Mehmet Emin Yurdakul, Hamdullah Suphi Tanrıöver, Halide Edip Adıvar, Şüküfe Nihal gibi hatipler konuşmuştur. Sultanahmet mitingleri Anadolu direnişinin moral ve kadro kaynağı olmuşlardır.

 

23 Mayıs 1919 – Atatürk'ün, Ankara'da bulunan 20. Kolordu Komutanı Ali Fuat Paşa'ya Samsun'a geldiğini, kendisiyle daha sıkı temasta bulunmak istediğini ve İzmir bölgesine dair alabileceği bilgiden haberdar edilmesini bildiren telgrafı.

 

23 Mayıs 1919 – Atatürk'ün, Kâzım Karabekir Paşa'ya mitingler yapılarak İzmir'in işgalinin protesto edilmesini isteyen telgrafı.

 

23 Mayıs 1919 – Mustafa Kemal'in Ankara'daki 20. Kolordu Komutanına "Samsun'a geldiğini, kendisi ile daha sıkı ilişki kurmak istediğini ve İzmir dolaylarına dair daha kolay alabileceği bilgilerden haberdar olmak istediğini" bildiren telgrafı. (20nci Kolordunun karargâhı ve bir tümeni Ankara'da, bir tümeni Niğde'dedir.)

 

23 Mayıs 1919 - Sivas'ta mitingler düzenlendi.

 

23 Mayıs 1919 - Mustafa Kemal Paşa'nın bir telgraf çekerek, 20. Kolordu Komutanı Ali Fuat Paşa (Cebesoy) ile ilk kez temas kurdu.

 

23 Mayıs 1919 – İngiliz Muhipleri cemiyeti İngiliz gizli servisinin haini Sait Molla tarafından kuruldu.

 

23 Mayıs 1919 - Sait Molla, "İngiliz Muhipleri Cemiyeti"nin kurulduğunu belediye başkanlarına bildirdi.

 

(23 Mayıs 1919 – 13 Ocak 1920) – Sultanahmet Mitingleri: "Türk Ocağı" ve "Karakol Cemiyeti" tarafından düzenlenen mitinglerdir. İzmir'in işgal edildiğinin duyulmasıyla birlikte, başta İstanbul olmak üzere tüm yurtta derin infial uyandı. Bunun üzerine İstanbul Sultanahmet Meydanı'nda bir dizi protesto mitingi yapıldı. Sultanahmet Mitingleri, 23 Mayıs 1919, 30 Mayıs 1919, 10 Ekim 1919, 13 Ocak 1920 tarihlerinde dört kez yapıldı. Her birine yaklaşık 150-200 bin kişinin katıldığı mitinglerde Şair Mehmet Emin Yurdakul, Hamdullah Suphi Tanrıöver, Halide Edip Adıvar, Şüküfe Nihal gibi hatipler konuşmuştur. Sultanahmet mitingleri Anadolu direnişinin moral ve kadro kaynağı olmuşlardır. Bundan önce yine İstanbul'da işgali kınamak ve direnişi yaymak için Fatih, Üsküdar–Doğancılar, Kadıköy mitingleri yapılmıştı.

 

23 Mayıs 1920 – TBMM ile Fransız Hükümeti arasında 20 günlük ateşkes anlaşması.

 

23 mayıs 1920 – Çerkez Ethem, Sapanca ve Adapazarı'nı, Anzavur Ahmed'e bağlı kuvvetlerden geri aldı. Çerkez Ethem'e bağlı birlikler Kuvayı İnzibatiye'ye karşı zafer kazanarak önce Sapanca'yı ve Adapazarı'nı kurtardı.

 

23 Mayıs 1920 – Ankara'da, Atatürk'le Fransa'nın Suriye Yüksek Komiserliği Genel Sekreteri Robert de Caix başkanlığındaki heyet arasındaki görüşmelerin tamamlanması ve 29/30 Mayıs 1920 gece yarısından başlamak üzere güney bölgesinde 20 günlük ateşkes anlaşması yapılmasının karar altına alınması. [Kocatürk]

 

23 Mayıs 1926 – Atatürk'ün, Bursa'da 11. Tümen Karargâhı'nı, daha sonra Osman Gazi Türbesi'ni ziyareti ve türbenin bahçesinde bir süre istirahat edişi.

 

22-23 Mayıs 1927 – Mustafa Kemal şiddetli göğüs ağrısı ile uyandı. 3 gün sancısı sürdü. Göğsü ve sol kolu ağrıyordu. Kalp krizi değil aşırı yorgunluktan diye teşhis kondu. Tansiyonu normaldi ancak kalp ritminde ufak bozukluklar vardı. Doktorlar çok sigaraya bağladılar ve kalp ağrısı diye isimlendirdiler. Mustafa Kemal kısa sürede iyileşti ve bir daha kalbe bağlı rahatsızlık veya nefes darlığı yaşamadı.

 

22/23 Mayıs 1927 – Mustafa Kemal gece yatakta göğüs ve sol kolunda şiddetli ağrıyla ikinci kalp krizi geçirir. (İlki 14 Kasım 1923) 6 Haziran'da Berlin Tıp Fakültesi II. Dâhiliye Kliniği direktörü Prof. Dr. Friedrich Kraus ile Münih Tıp fakültesi dâhiliye direktörü Prof. Dr. Ernest Von Ramberg köşke gelip Mustafa Kemal'i muayene ederler. Teşhis tütüne bağlı kalp anjinidir. (Sonsuza Yolculuk , Yrd. Doç Dr. Ali Güler)

 

23 Mayıs 1927 – Nafia vekâletine bağlı "Devlet Demiryolları ve Limanları İdare-i Umumiyesi" kuruldu. Bu kurum 30 Ocak 1929'da "Devlet Demiryolları ve Limanları Umum Müdürlüğü" adını aldı.

 

23 Mayıs 1928 - T.B.M.M'de "Damga Resmi Kanunu" kabul edildi.

 

23 Mayıs 1928 – Türk Vatandaşlık Kanunu TBMM'de kabul edildi. Buna göre vatandaşlığın belirlenmesinde soy ya da kan bağı ilkesi esas alındı.

 

23 Mayıs 1928 – Yeni alfabe ve yazıyı incelemek için dil heyeti/encümeni kuruldu. İnönü heyetin 17 – 19 Temmuz arasında toplantılarına katıldı. (Panzehir, Sinan Meydan)

 

23 Mayıs 1933 – Çıkarılan kanunla "Devlet Hava Yolları" kuruldu.

 

23 Mayıs 1935 – Atatürk'ün, sabah, Kağıthane'nin kuzey surlarında yapılan askerî manevraları izlemesi.

 

23 Mayıs 1935 – Atatürk'ün, akşam Kalamış vapuruyla İstanbul'dan Yalova'ya gidişi.

 

23 Mayıs 1938 – Atatürk'ün, bir süre Mersin Vali Konağı'nda istirahat edişi, daha sonra portakal bahçelerinde incelemelerde bulunması.

 

23 Mayıs 1938 - İstanbul Elektrik Şirketi satın alındı.