Tarihte bugün Atatürk

 

24 MAYIS

 

24 Mayıs 1911 – 190 Askeri Tıbbiye öğrencisi, dönemin ünlü yazar, bilim adamı ve şair Türkçülerine mektup yazarak milliyetçi bir ocak teşkili için (Türk Ocağı) ilk adımı attı ve 21 kişilik girişimciler kurulu oluşturdu.

 

24 mayıs 1915 – Çanakkale cephesinde İngilizlerin isteği ile ölü ve yaralıların toplamak üzere sabah 7.30'dan akşam 16.30'a kadar bir ateşkes yapılması. Çanakkale' de bir günlük ateşkes anlaşması yapıldı.

 

24 Mayıs 1915 – Atatürk'ün Arıburnu'ndan Madam Corinne'e Fransızca kartı: "Arıburnu'nda İngilizlerle savaştayım. Düşmanın esaslı kuvvetini ezdim, arka kalanı da cesur kuvvetlerim tarafından sahilde donanmaları ile himaye edilen bir noktaya sürüldü. Pek ziyade ümit ederim ki, düşmanın tam imhası haberini yakında alacaksınız!" [Kocatürk]

 

24 Mayıs 1918 – Mustafa Kemal Atatürk'ün Mondros ateşkes anlaşmasından beş ay önce Ruşen Eşref Bey'e imzalı bir fotoğrafını hediye etmiştir. Bu fotoğraf üzerinde kurtuluşa olan inancı açık bir şekilde görülmektedir; "Her şeye rağmen muhakkak ki bir nura doğru yürümekteyiz. Bende bu imanı yaşatan kuvvet, yalnız aziz memleketim ve milletim hakkındaki payansız muhabbetim değil, bugünün karanlıkları içinde sırf vatan ve hakikat aşkı ile ışık serpmeye ve aramaya çalına bir gençlik gördüğümdendir." (Atatürk'ün Gizli Kurtuluş Planları, Sinan Meydan, 7. Baskı, s.73)

 

24 Mayıs 1919 – Rauf Orbay, 24 Mayıs 1919 sabahı, birkaç arkadaşıyla deniz yoluyla Bandırma'ya geçmiş, oradan Akhisar, Uşak, Salihli üzerinden Bozdağları aşarak Ödemiş'e gelmiştir. Yerel liderlerle buluşup Nazilli'ye geçmiş, Demirci Mehmet Efe ile görüşmüş, daha sonra da Sandıklı Afyonkarahisar yoluyla önce Ankara'ya, oradan da Mustafa Kemal'le buluşmak üzere Amasya'ya geçmiştir.

 

24 Mayıs 1919 – Rauf Bey'in (ORBAY) Anadolu'ya geçmek üzere İstanbul'dan ayrılışı.

 

24 Mayıs 1919 – Atatürk'ün, Samsun'dan Harbiye Nezareti'ne telgrafı: "…Bazı şikâyetleri yerinde tetkik ve önlem almak üzere karargâhımı yarın geçici olarak Havza'ya nakledeceğim."

 

24 Mayıs 1919 – Atatürk'ün, Samsun'dan Genelkurmay Başkanlığı'na, orduda jandarma kuvvetlerinin takviyesi için itilâf temsilcileri katında teşebbüste bulunulmasını isteyen telgrafı.

 

24 Mayıs 1919 – Atatürk'ün, Samsun'dan Genelkurmay Başkanlığı'na, Ermeni tecavüzlerine karşı 15. Kolordu'nun mevcudunun gerekirse artırılması hakkında raporu.

 

24 Mayıs 1919 – Harbiye Nazırlığı'nın, İngiliz Generali Milne'nin 19 Mayıs 1919 tarihli yazısına cevabı. (Bu cevapta, Atatürk'ün atandığı 9. Ordu Müfettişliği'nin, Harbiye Nezareti adına verilen emirlerin ne derece uygulandığını araştırma ve vazife bölgesindeki silâhların toplanması ile asayişsizliği ortadan kaldırma amacıyla oluşturulduğu bildirilmiştir. [Kocatürk]

 

24 Mayıs 1920 – Mustafa Kemal'in idam kararını padişah onayladı. Mustafa Kemal, İstanbul Hükümeti'nce ölüm cezasına çarptırıldı. Atatürk hakkında İstanbul Divan-ı Harbi'nin verdiği 11 Mayıs 1920 tarihli idam kararının, Padişah Vahdettin tarafından onaylanması. [Kocatürk] Vahdettin, Nemrut Mustafa Paşa Divanı'nın vermiş olduğu idam kararlarını onayladı. 11 Mayıs 1920'de Mustafa Kemal'in Osmanlı Hükümeti tarafından ölüme mahkûm edilmişti. (Bu karar 24 Mayıs 1920'de Padişah tarafından onaylanmıştır.)

 

24 Mayıs 1920 – İstanbul'da kürt nemrut Mustafa Başkanlığındaki Divan-ı harp Mustafa Kemal, Halide Edip, Ali Fuad Paşa, Dr. Adnan hakkında idam kararı verdi. Sultan kararı onayladı. Suçlama; Kuvayi milliye kurmak, fitneyle halktan para toplamak, tehcir ile masumları öldürmek, gasp, Osmanlıyı aşağılama, devlet gelirlerine el koymak idi.

 

24 Mayıs 1920 – İstanbul'da Divan-ı Harp'in Fevzi (Çakmak) Paşayı idama mahkum etmesi. (Onaylanması 27 Mayıs)

 

24 Mayıs 1920 – İstanbul Hükümetince yapılacak her türlü subay terfi ve taltiflerinin kabul edilmeyeceğine dair TBMM kararı.

 

24 Mayıs 1920 – Atatürk'ün, Adapazarı, Düzce ve Bolu yörelerindeki isyanlar ve alınan önlemler hakkında Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne bilgi sunması. [Kocatürk]

 

24 Mayıs 1921 – İngiliz casusu Mustafa Sagir'in Ankara'da idamı. Mustafa Kemal Paşa'ya suikast için Ankara'ya geldiği kanıtlanan İngiliz casusu Mustafa Sagir idam edildi. Ankara'ya, Hint müslümanların temsilcisi gibi gelmiş, fakat Mustafa Kemal'i öldürmekle görevli bir casus olduğu anlaşılarak yargılanmış olan Mustafa Sagir idam edildi.

 

24 Mayıs 1922 – Atatürk'ün, Fransız kadın gazeteci Berthe Georges-Gaulis'in 2.4.1922 tarihli mektubuna cevabı: "…Eski Fransız -Türk dostluğunun kuvvetlenmesini, her iki tarafın gözden uzak tutmaması gerektiğini düşünüyorum." [Kocatürk]

 

24 Mayıs 1923 – İsmet Paşa'nın, Lozan'dan Atatürk'e telgrafı: …Hükümetle aramızda, esasla ilgili anlaşmazlık vardır. Uyuşma olmazsa dönüş mecburiyet ve kararındayım. Başkan makamında bulunan sizin bu fevkalâde zamanda umumî vaziyeti yakından izlemelerini dilerim."

 

24 Mayıs 1924 – Yeni Anayasa yürürlüğe girdi.

 

24 Mayıs 1924 – Yabancı şirketlerce işletilen Anadolu Demiryolları şirketinin millileştirilmesi için Anadolu-Bağdat Demiryolları Müdiriye-i Umumiyesi kuruldu.

 

24 Mayıs 1924 – Türkiye cumhuriyeti yerli demiryollarının millileştirilmesi tamamlandı. (Bu tarih TCDD'nin kuruluş tarihi kabul edilir.)

 

24 Mayıs 1924 – 24 Mayıs (İstanbul Haliç konferansı) oturumunda İngiliz temsilci Sir Percy Cox, Lozan'daki iddialarını tekrarlamaktan öte (Musul'un Türklere verilmemesinde inatla), Hakkâri, Beytüşşebab, Çölemerik ve Revanduz'un da Irak'a bırakılmasını istedi. Türk temsilci Fethi Bey buna şiddetle karşı çıkınca konferans dağıldı.

 

24 Mayıs 1925 – Atatürk'ün, ilk murassa nişanın kendisine verilişi nedeniyle Türk Tayyare Cemiyeti'ne teşekkür yazısı.

 

24 Mayıs 1928 – Latin rakamlarının kabulü.

 

24 Mayıs 1933 – Atatürk'ün, öğleden sonra Cumhuriyet Halk Partisi Genel Merkezi'ne gelişi, saat 20.00'de Çankaya'ya dönüşü.

 

24 Mayıs 1935 – Atatürk'ün, Yalova'da Baltacı ve Millet Çiftliklerine gidişi.

 

24 Mayıs 1935 – 16 Şubat 1925'te kurulan 'Türk Teyyare Cemiyeti'nin adı "Türk Hava Kurumu" oldu. (Cemiyetin ilk başkanı Mustafa Kemal'in yaveri Cevat Abbas Gürer, ikinci başkanı yine Atatürk'ün yakın dostu Ahmet Fuat Bulca oldu. Bu atamalar Mustafa Kemal'in konuya verdiği önemin göstergesidir.)

 

24 Mayıs 1937 – Atatürk'ün, doğum yıldönümünü tebrik eden İngiltere Kralı VI. George'a teşekkür telgrafı.

 

24 Mayıs 1938 – Atatürk'ün, saat 13.00'te Mersin'den trenle hareket ederek saat 13.50'de Tarsus'a gelişi, burada bir saatlik istirahatten sonra Adana'ya hareketi, saat 16.30'da Adana'ya gelişi ve Atatürk Parkı önünde piyade ve topçu birliklerinin geçit törenini izlemesi, akşam trenle Ankara'ya hareketi.

 

24 Mayıs 1938 - Atatürk'ün son kez geldiği Adana'da askeri geçit törenini izlemesi.