Tarihte bugün Atatürk

 

25 EKİM

 

25 Ekim 1915 – Atatürk'ün, 8. Tümen Karargâhı ile 15. Kolordu Karargâhı'nı ziyareti, daha sonra Anafartalar Grubu Karargâhı'na dönüşü.

 

25 Ekim 1917 – Halep'in güneyinde kanlı çarpışmalar yaşanmıştır. Asi arap aşiretleri Halep'e girerek sokak muharebeleri başlatmışlardır.

 

25 Ekim 1918 – Halep'te, İngilizler ve Araplarla Atatürk yönetimindeki kuvvetler arasında şiddetli sokak muharebeleri olması ve düşmanın püskürtülmesi.

 

25 Ekim 1918 – 7. Ordu birliklerinin, Halep'in 5 km kuzeyine alınması ve 7. Ordu Karargâhı'nın Halep'ten Katma'ya nakli.

 

25 Ekim 1918 – İngilizlerle birlikte hareket eden Şerif Faysal'ın kuvvetleri 23 Ekim 1918'de Halep'e saldırdı. Halep halkının bir kısmı da bu isyancı Araplara katıldı. Halep'te Baron Otel'i karargâh olarak kullanan Atatürk, 25 Ekim 1918'de Halep'te sokak savaşlarını yönetti.

 

24/25 Ekim 1919 – Atatürk'ün, Amasya'da Tasvir-i Efkâr muhabiri Ruşen Eşref (Ünaydın) Bey'e, millî hareketin karakteri hakkında demeci: "…Dünya, milletimizin hayatına ya hürmet edip onun birlik ve bağımsızlığını onaylayacaktır, ya da son topraklarımızı son insanlarımızın kanıyla suladıktan sonra bütün bir milletin ölüsü üstünde reddolunmuş istilâ hırsını tatmin etmek mecburiyetinde kalacaktır!"

 

25 Ekim 1919 – Manyas bölgesinde başlayan ve Susurluk – Gönen – Ulubat'ı içine alan bölgeye yayılan Birinci Anzavur Ayaklanması. (Bastırılması 30 Kasım 1919)

 

25 Ekim 1919 – Atatürk'ün, Anzavur isyanı üzerine 61. Tümen Komutanı Albay Kâzım (Özalp) ve 56. Tümen Komutanı Albay Bekir Sami (Günsav) Beylere bölgelerinde fevkalâde yetkiler verildiğini bildiren bildirgesi.

 

25 Ekim 1919 – Atatürk'ün, Amasya'da Le Temps gazetesi muhabirine Kuva-yi Milliye hakkında demeci: "…Milli örgütün her husustaki görüş noktalarını, Sivas Kongresi'nde tespit olunup Eylül 1919 tarihinde yayımlanan bildirge tamamen kapsamaktadır."

 

25 Ekim 1919 – Konya'ya gelerek göreve başlayan 12. Kolordu Komutanı Albay Fahrettin (Altay) Bey'in, Atatürk'e bağlılık telgrafı.

 

25 Ekim 1919 – 1. Anzavur isyanı başladı.

 

25 Ekim 1920 – Yunan ordusunun Bursa cephesinden taarruzu, Yenişehir ve İnegöl'ü işgali. (Nutuk)

 

25 Ekim 1920 – Ali Fuat Paşa'ya (Cebesoy) bağlı birliklerle Çerkez Ethem'in komutanlık ettiği Kuva-yı Seyyare kuvvetleri Gediz'i Yunanlılardan geri aldı.

 

25 Ekim 1920 – Atatürk'ün, Berlin'de bulunan Talât Paşa'ya yurt dışında yapacağı girişimlerden Ankara'nın haberdar edilmesini bildiren mektubu: "…Batı'da yapacağınız çalışma ve işlerden buraya kısım kısım bilgi verildiği takdirde karar ve eylemlerde tam ahenk meydana gelerek amaca erişmek kolaylaşır." [Kocatürk]

 

25 Ekim 1922 – Lâtife Hanım'ın, İzmir'den Atatürk'e mektubu: "Mukaddes Paşam, pek mesut dakikalar yaşadım. Şimdi de derin bir teessürün altında ezilmekteyim. Burada bırakmış olduğunuz şeref, bütün ailemin saadet halesidir. Fakat yalnız bendenizin olan çok kıymetli ve ebedî bir şey daha vardır. O da canlı hatıranızdır. …Meşguliyetiniz arasında, kalbimin en derin köşesinden fışkıran cümlelere göz atmak isterseniz mesut olacağım. Daima emirlerinizi bekler, iki ellerinizi hürmetle öperim, mukaddes Paşam." [Kocatürk]

 

25 Ekim 1923 – Halk Fırkası Grubu, muhaliflerden Rauf Bey'i Meclis İkinci Başkanlığı'na gıyaben aday gösterdi. Yine muhaliflerden Sabit Bey de gıyaben İçişleri Bakanlığı'na aday gösterildi. Atatürk, Rauf Bey'in Meclis İkinci Başkanlığı'na, Sabit Bey'in de İçişleri Bakanlığı'na aday gösterilmelerini muhaliflerin karşı hamlesi olarak değerlendirdi.

 

25-26 Ekim 1923 – Hükümet üyelerinin Çankaya'da Mustafa Kemal Paşa başkanlığında toplanması (Akabinde hükümetin yeni hükümet teşkiline imkân sağlamak maksadıyla 27 Ekim tarihinde istifa etmesi.) (Nutuk)

 

25 Ekim 1924 – Türk milliyetçiliğinin önemli isimlerinden Ziya Gökalp öldü.

 

25 Ekim 1928 – Atatürk'ün Çankaya'da Irak Elçisi Suphi Bey, Mısır Elçisi Ratip Bey ve Polonya Elçisi Kazimierz Olszovvsky'in güven mektuplarını kabulü ve Elçilerin söylevlerine cevap konuşmaları.

 

25 Ekim 1930 – Atatürk'ün, Çankaya'da İsveç Elçisi M.de Heidenstan ve Irak Elçisi Naci Şevket Bey'in güven mektuplarını kabulü ve Elçilerin söylevlerine cevap konuşmaları.

 

25 Ekim 1931 – Mustafa Kemal İstanbul'da toplanan 2nci Balkan konferansının son oturumuna katılarak Fransızca bir konuşma yaptı. (Dehanın kodları, Yrd. Doç.Dr. Ali Güler)

 

25 Ekim 1931 – İkinci Balkan Konferansı İstanbul'da yapıldı. Atatürk bu konferansta konuşmasında; "Balkan milletlerinin asırları kapsayan bir ortak tarihi vardır. Bu tarihin kötü hatıraları varsa, onlara sahip olmakta bütün başkanlar ortaktır. Türklerin hissi ise daha acı olmamıştır. Siz geçmişin karışık his ve hesaplarının üstüne çıkarak derin kardeşlik hisleri arayacaksınız." (1923, Sinan Meydan, 3. Baskı., s.520)

 

25 Ekim 1932 – Atatürk'ün, Çankaya'da İtalya Elçisi Lojacone, Yugoslavya Elçisi Dr. Yankoviç ve ispanya Elçisi Juan Manuel de Aristejui'nin güven mektuplarını kabulü ve Elçilerin söylevlerine cevap konuşmaları.

 

25 Ekim 1935 – Atatürk'ün, akşamüzeri Keçiören'e giderek kır gazinosunda bir süre dinlenmesi, dönüşte Manisa Milletvekili Hikmet Bayur'un evine uğradıktan sonra Çankaya'ya gelişi.

 

25 Ekim 1937 – İsmet İnönü'nün, dinlenmek üzere bir buçuk ay izin alarak (20 Eylül 1937) Başbakanlıktan ayrılması ve Ekonomi Bakanı Celâl Bayar'ın Başbakan Vekilliği'ne atanması. (İsmet İnönü'nün Başbakanlıktan istifası: 25 Ekim 1937).

 

25 Ekim 1937 – İsmet İnönü'nün Başbakanlıktan çekilmesi (aynı gün Celal Bayar'ın kurduğu hükümet açıklandı). İsmet İnönü'nün Başbakanlıktan istifası ve yeni Kabine'yi Celâl Bayar'ın kuruşu. Atatürk'ün, Başbakanlıkla Celâl Bayar Kabinesi'nin ilk toplantısına başkanlık yapması.

 

25 Ekim 1937 – İsveçli arkeolog T.J.Arne, ikinci tarih kongresinden sonra ülkesine dönünce Svenska Dugblodet adlı gazetede "Atatürk'ün Dil ve tarih teorisi" başlıklı bir makale yayınlaması. (Maalesef yazar tezi çürütmeye çalışıyordu.)

 

25 Ekim 1938 – Atatürk'ün, Cumhuriyet'in 15. yıldönümü nedeniyle orduya göndereceği mesajı, Genel Sekreteri Hasan Rıza Soyak'a dikte etmesi.

 

25 Ekim 1938 – Atatürk'ün, küçük Ülkü ve annesini kabulü.